อ้างอิง http://ttmp.trf.or.th/4m1_45_2.htm

 

 

 

 

 

 

รายงานส่วนที่ 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ประมวลสถานการณ์และแนวโน้มประเทศไทย

(มกราคม - เมษายน  2545)

 

 

 

 

 

 

 

 

สารบัญ

รายงานส่วนที่ 2...................................................................................................................................................... 1

ประมวลสถานการณ์และแนวโน้มประเทศไทย........................................................... 1

สารบัญ..................................................................................................................... 2

ความเคลื่อนไหวด้านผลิตและการค้า......................................................................... 4

นำเรื่อง.......................................................................................................................................................... 4

1. ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจโลกและภูมิภาคต่างๆ................................................................................. 5

2. ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในประเทศ.................................................................................................. 15

3. ความเคลื่อนไหวภาครัฐวิสาหกิจ......................................................................................................... 22

4. ความเคลื่อนไหวภาคเอกชน................................................................................................................. 23

ความเคลื่อนไหวด้านประชากร สิ่งแวดล้อม และพลังงาน......................................... 25

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 25

1. ความเคลื่อนไหวด้านประชากร............................................................................................................ 27

2. ความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม......................................................................................................... 31

3. ความเคลื่อนไหวด้านพลังงาน.............................................................................................................. 33

ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครอง.............................................................. 35

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 35

1. ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครองแบบปฏิรูป...................................................................... 35

2. ความเคลื่อนไหวทางการเมืองการปกครองแบบอนุรักษ์.................................................................... 37

3. ประเทศไทยกับการต่างประเทศ........................................................................................................... 40

4. ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครองในต่างประเทศ............................................................... 40

ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษา................................................................................ 45

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 45

1. ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาในประเทศไทย.................................................................................. 45

2. ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาในต่างประเทศ.................................................................................. 49

ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี..................................................... 49

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 49

1.ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทย..................................................... 50

2. ความเคลื่อนไหววิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในต่างประเทศ........................................................... 51

ความเคลื่อนไหวด้านอาหารและสาธารณสุข............................................................ 54

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 54

1. ความเคลื่อนไหวด้านอาหาร................................................................................................................. 54

2.ความเคลื่อนไหวด้านสาธารณสุข......................................................................................................... 58

ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับท่วงทำนองการดำเนินชีวิต................................................. 62

นำเรื่อง........................................................................................................................................................ 62

1. ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการบริโภค และการพักผ่อนบันเทิง........................................................... 63

2. ความเคลื่อนไหวด้านสื่อและการโฆษณา........................................................................................... 65

3. ความเคลื่อนไหวด้านศาสนา ประเพณี ความเชื่อและค่านิยมทางสังคม......................................... 66

4. ปัญหาอาชญากรรมและยาเสพติด..................................................................................................... 66

ภาคผนวก 1.......................................................................................................................................................... 68

ข้อมูลสถิติประเทศไทย............................................................................................ 68

ข้อมูลสถิติด้านการผลิตและการค้า......................................................................................................... 68

ข้อมูลสถิติด้านประชากร สิ่งแวดล้อม และพลังงาน............................................................................... 71

ข้อมูลสถิติด้านการเมืองการปกครอง...................................................................................................... 72

ข้อมูลสถิติด้านการศึกษา......................................................................................................................... 72

ข้อมูลสถิติด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี........................................................................................... 74

สถิติด้านอาหารและสาธารณสุข............................................................................................................. 74

ข้อมูลสถิติด้านท่วงทำนองการดำเนินชีวิต.............................................................................................. 75

ภาคผนวก 2.......................................................................................................................................................... 76

รายชื่อคณะผู้ดำเนินงานโครงการข่าวสารทิศทางประเทศไทย................................... 76


ความเคลื่อนไหวด้านผลิตและการค้า

นำเรื่อง

รายงานความเคลื่อนไหวด้านการผลิตและการค้าต่อไปนี้ เป็นรายงานสรุปความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาระหว่างช่วง เดือน มกราคม – เมษายน 2545 โดยแบ่งเป็นหัวข้อใหญ่ 2 เรื่อง คือความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจโลกและภูมิภาคต่างๆ และ ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในประเทศไทย

ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจโลกและภูมิภาคต่างๆ จับตาการสำรวจวิเคราะห์ภาวะเศรษฐกิจโลกขององค์การและหน่วยงานสำคัญมีชื่อต่างๆ ไม่มีใครกล้าพูดเต็มปากเต็มคำว่า เศรษฐกิจโลกฟื้นตัวแล้ว อย่างมากที่สุดก็ว่าฟื้นตัวแล้วแต่ยังเปราะบางและอ่อนแอ ยังต้องระมัดระวังปัจจัยด้านลบต่างๆ และได้เห็นการโยนจุดสนใจระหว่างตะวันตกนำโดยสหรัฐกับเอเชีย โดยขณะที่นักวิเคราะห์ทางเอเชียชี้ว่า เศรษฐกิจเอเชียจะฟื้นตัวหรือไม่ขึ้นกับการฟื้นตัวของสหรัฐ เพราะเศรษฐกิจเอเชียนั้นขึ้นกับการส่งออกโดยเฉพาะไปตลาดสหรัฐเป็นสำคัญ นักวิเคราะห์ตะวันตกรวมทั้งสื่อตะวันตก ต่างก็พยายามออกบทวิเคราะห์ชี้ว่า เอเชียจะเป็นภูมิภาคที่เติบโตมากที่สุด ตลาดหุ้นเอเชียบูมที่สุด และเอเชียจะนำเศรษฐกิจโลกสู่การฟื้นตัวได้ เป็นต้น พร้อมกันนั้นก็มีข่าวเรื่องนักลงทุน กองทุนเก็งกำไรต่างๆ พากันขนย้ายเงินเข้ามาลงทุนในเอเชียเพิ่มขึ้น

ส่วนความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในภูมิภาคต่างๆ มีข่าวว่าการฟื้นตัวของเศรษฐกิจสหรัฐ ยังไม่ชัดเจน ธนาคารกลางสหรัฐ ยังไม่ประกาศขึ้นดอกเบี้ยที่ลดไปถึง 11 ครั้งเมื่อปีที่แล้ว ขณะที่ “กรณีเอนรอน” เหมือนโรคร้ายที่แผ่ขยายลามกว้างออกไปเรื่อยๆ ญี่ปุ่นยังมีแต่ข่าวร้ายอย่างต่อเนื่อง แผนปฏิรูปทางเศรษฐกิจยังไม่มีผลทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม ขณะที่คะแนนนิยมของนายกรัฐมนตรีจุนอิชิโร โคอิซูมิ ตกฮวบลงในชั่วระยะเวลาการบริหารประเทศเพียง 1 ปี และมีข่าวกำลังถูกบีบให้ปรับคณะรัฐบาลใหม่ จีนหลังจากเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลกแล้ว ก็ต้องทำงานหนักทั้งภายในและภายนอกประเทศ ด้วยจังหวะก้าวที่ระมัดระวังมากขึ้น ส่วนอินเดียนั้นยังคงเป็นยักษ์ที่ยังครึ่งหลับครึ่งตื่น หลายฝ่ายต่างผลัดกันเข้าไปปลุก หลายประเทศในเอเชียต่างกำลังเคลื่อนไหวเพื่อแสวงหาแนวทางของตนเอง พยายามปรับกระบวนท่ารับกับภาวการณ์ใหม่ๆ ที่รออยู่เบื้องหน้า จะเห็นความเคลื่อนไหวทำการตกลงแบบทวิภาคีทั้งระหว่างกันภายในกลุ่ม และระหว่างแต่ละประเทศกับพันธมิตรนอกกลุ่มเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่วนสถานการณ์เศรษฐกิจในภูมิภาคอื่น ก็ยังมีข่าวร้ายออกมาเป็นระลอก  โดยเฉพาะเหตุการณ์ในอาร์เจนตินายังไม่คลี่คลายไปในทางดี

ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในประเทศไทย จะเห็นว่าการเคลื่อนไหวภาครัฐยังเป็นพระเอกอยู่ โดยขณะที่หน่วยงานของรัฐพยายามวิเคราะห์คาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจว่ามุ่งหน้าสู่การฟื้นตัว มีการปรับตัวเลขคาดการณ์อัตราขยายตัวให้สูงขึ้นจนถึง 3.6 % (เกินกว่าที่นายกฯทักษิณให้สัญญาไว้ นั่นเพียง 3%) หน่วยงาน/องค์กร/ผู้นำภาครัฐฝ่ายต่างๆ ก็เร่งทำงานอย่างหนักเพื่อผลักดันให้เศรษฐกิจฟื้นตัว ทั้งระดับมหภาคและจุลภาค นายกรัฐมนตรีเดินทางเยือนต่างประเทศที่มีความหมายต่อภาคเศรษฐกิจสำคัญๆ หลายครั้ง กระทรวงเศรษฐกิจทุกกระทรวงเร่งทำงานเป็นทีม ด้านการเงินการคลัง มีปรับปรุงนโยบาย มีความพยายามบริหารเม็ดเงินที่มีอยู่จำกัดให้เกิดดอกออกผล กระจายเงินสู่ฐานราก จำกัดการใช้จ่ายในส่วนบนที่ไม่จำเป็น ลดงบประมาณประจำนำไปเพิ่มงบลงทุนให้มากขึ้น ด้านการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ มีการปรับปรุงวิธีการและขั้นตอนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจที่มีปัญหา ด้านเอกชนและสถาบันการเงิน ผ่อนคลายกฎระเบียบต่างๆ เพื่อกระตุ้นการทำงานของสถาบันการเงิน ผลักดันแผนแม่บทตลาดเงินตลาดทุน เพื่อยกให้ทัดเทียมระดับโลก ในภาคเศรษฐกิจที่แท้จริง ร่วมกับเอกชนทำโครงการคัดเลือกสินค้าส่งออกที่มีศักยภาพ ออกโรดโชว์หาตลาดขายสินค้า และยังจัดตั้งหน่วยงานเพื่อวิเคราะห์การนำเข้าเพื่อรักษาดุลการค้าของประเทศ ด้านอสังหาริมทรัพย์ เด่นที่มีการระดมกำลังจากทุกภาคส่วนเข้ามาอย่างได้ผล ด้วยมุ่งหวังให้เป็นจุดกระตุ้นภาคเศรษฐกิจอื่นให้ฟื้นตัวตามขึ้นมา

ส่วนความเคลื่อนไหวภาคเอกชนนั้น เห็นได้ชัดว่ายังไม่สามารถยืนด้วยตนเองได้ หลายเรื่องยังต้องให้ภาครัฐนำอยู่ แม้ว่าในรอบ 4 เดือนที่ผ่านมา ตลาดเงินตลาดทุนมีการเติบโตขึ้นอย่างเห็นได้ชัด


1. ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจโลกและภูมิภาคต่างๆ

1.1 สถานการณ์และคาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจโลก

-นิตยสารมีชื่อของสหรัฐมองแนวโน้มเศรษฐกิจโลก “หลังเหตุการณ์วินาศกรรม 11 .

“บิสซิเนส วีค” นิตยสารเศรษฐกิจชั้นนำของสหรัฐ ฉบับประจำวันที่ 11 .. 2545 ตีพิมพ์รายงานพิเศษเชิงวิเคราะห์ ชื่อเรื่อง “โลกที่เปราะบาง” (A Fragile World) โดยการรวบรวมข้อมูลความเห็นโดยทีมข่าวของนิตยสารที่ประจำอยู่ตามเมืองสำคัญในประเทศต่างๆ ทั่วโลก มองแนวโน้มของโลกหลังเกิดเหตุการณ์วินาศกรรมอาคารเวิลด์เทรด เซ็นเตอร์ และตึกเพนตากอน เมื่อวันที่ 11 .. 2544 โดยตั้งคำถาม 6 ข้อ ซึ่งเกี่ยวข้องกับรูปแบบมหาอำนาจ บทบาทของประเทศสำคัญๆ เช่น จีน รัสเซีย ปัญหาทางเศรษฐกิจที่ท้าทายโลกในอนาคต ศักยภาพของอียูหลังใช้เงินสกุลยูโร รวมทั้งความเคลื่อนไหวของกลุ่มประเทศอาหรับ เป็นต้น

คำถามข้อแรก หลังเหตุการณ์ 11 .. รูปแบบของมหาอำนาจจะเป็นอย่างไร? บิสซิเนส วีค ระบุว่า นับจากวันที่ 11 .. เป็นที่ชัดเจนว่า ประเทศเล็กๆ (หรือกลุ่มองค์กรเล็กๆ) สามารถก่อเหตุทำลายความมั่นคงของสหรัฐได้ เชื่อได้ว่า สหรัฐไม่สามารถยึดนโยบายต่างประเทศโดยคงความเป็นชุมชนที่มีรั้วรอบขอบชิดได้ และมีข่าวความเคลื่อนไหวของทีมงานด้านต่างประเทศของประธานาธิบดีบุช ว่ากำลังปรับแผนงานต่างประเทศเพื่อวางโครงสร้างที่มั่นคงและปลอดภัยให้ตัวเอง แต่ก็ยังไม่มีความชัดเจนว่า นโยบายต่างประเทศใหม่จะเป็นอย่างไร ดูจากงบประมาณช่วยเหลือต่างประเทศปี 2546 ก็ยังมีเพียงเล็กน้อย เข้าช่วยเหลือประเทศที่อ่อนแอที่วิตกว่าจะเป็นที่หลบซ่อนของกลุ่มก่อการร้ายได้เพียงไม่กี่แห่ง และมีการหันมาให้ความสำคัญกับบางภูมิภาคและบางประเทศ เช่น จีน รัสเซีย อินเดีย ญี่ปุ่น และยุโรป โลกกำลังเฝ้าจับตาดูว่า ผู้สร้างชาติที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลกอย่างสหรัฐ จะเป็นอย่างไรต่อไป

คำถามข้อที่สอง เศรษฐกิจโลกจะเผชิญอะไรต่อไป? บรรดาบุคคลและองค์กรที่ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดต่างแสดงความเป็นห่วง เนื่องจากภาพสถานการณ์เศรษฐกิจโลกเบื้องหน้ายังคงอึมครึม ไม่มีจุดแจ่มกระจ่างให้เห็นเลย ญี่ปุ่นยังคงอยู่ในวังวนแห่งความตกต่ำ อาร์เจนตินายังเละเทะ ยุโรปก็ชะลอตัวลง ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวของบรรดาผู้นำในการทำสงครามต่อต้านผู้ก่อการร้ายไม่มีเหลือ การเปิดตลาดสินค้าและตลาดทุนเสรีที่เคยเป็นนโยบายต่างประเทศหลักของสหรัฐ บัดนี้เต็มไปด้วยคำถามที่เชื่อมโยงถึงผลพวงเลวร้ายที่เกิดจากโลกาภิวัตน์ และว่าโลกกำลังเต็มไปด้วยความรู้สึกที่เปราะบางและประเด็นปัญหามากมายที่จะต้องจัดการอย่างระมัดระวัง ธนาคารโลกคาดภาวการณ์เติบโตของเศรษฐกิจโลกปีนี้ไว้ที่ 1.6% ส่วนไอเอ็มเอฟ คาดหมายการค้าโลกปีนี้จะขยายตัวเพียง 2.2% ดีกว่าปีที่แล้วที่เลวร้ายที่สุดในรอบทศวรรษเพียงเล็กน้อย  สตีเฟน อาร์. โรช นักยุทธศาสตร์โลกจากมอร์แกน สแตนเลย์ ดีน วิตเตอร์ แอนด์ โค. ระบุว่า “หากการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของสหรัฐมีอันต้องฟุบกลางคัน โลกจะต้องตกสู่สถานะยากลำบากแน่ ...เพราะภาวะเศรษฐกิจโลกขึ้นต่อสหรัฐมากเกินไปเสียแล้ว” นายโรช ระบุว่า สหรัฐมีส่วนในการเติบโตของเศรษฐกิจโลกถึง 40 % นับตั้งแต่ปี 1996 เป็นต้นมา บิสซิเนส วีค ยังกล่าวด้วยว่า การที่จีนได้เข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก และข้อตกลงที่กาตาร์ให้เริ่มการเจรจาการค้าโลกรอบใหม่ เป็นเสมือนชัยชนะอันยิ่งใหญ่ แต่การเจรจาจะประสบความสำเร็จหรือไม่นั้นยังไม่ชัดเจน ทั้งนี้ ประธานาธิบดีบุชยังยืนยันที่จะปกป้องผลประโยชน์ด้านการเกษตร สิ่งทอ และเหล็กกล้าของสหรัฐ ขณะที่ยุโรปตั้งเป้ารักษาการสนับสนุนด้านการเกษตรของตนไว้ และกลุ่มประเทศยากจนรวมตัวกันแข็งขันยิ่งขึ้นทุกวัน เพื่อผลักดันวาระการประชุมของพวกตน ดังนั้น การจะสร้างเศรษฐกิจโลกที่แข็งแกร่ง จึงจำเป็นต้องใช้ทั้งเทคนิคการบริหาร การทูต ทรัพยากรด้านต่างๆ และจิตใจที่มองแง่ดี อันเป็นความรู้สึกที่หายากในโลกทุกวันนี้

คำถามข้อที่สาม บทบาทของรัสเซียเป็นอย่างไร? บิสซิเนส วีค กล่าวว่า นายวลาดิเมียร์ วี.ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ภายหลังเกิดเหตุ 11 .. ดูเหมือนยอมรับบทบาทสนับสนุนการจัดระเบียบโลกภายใต้การนำของสหรัฐ โดยหวังให้สหรัฐเร่งเรื่องการขอเข้าเป็นสมาชิกของดับบลิวทีโอของรัสเซียให้เร็วขึ้นซึ่งอาจเป็นปีหน้า และรัสเซียคาดหวังมีบทบาทในองค์การนาโต้ และว่า เป็นไปได้ที่สหรัฐเป็นตัวเลือกให้รัสเซียยึดไว้เป็นพันธมิตรทางกลยุทธ์ระยะยาว สหรัฐเองก็หวังให้รัสเซียเป็นแหล่งจัดสรรน้ำมันที่มั่นคงให้กับประเทศตะวันตก โดยรัสเซียเองก็ทำรายได้จากการขายน้ำมันปีละหลายหมื่นล้านดอลลาร์

คำถามข้อที่สี่ ยุโรปหมดพิษสงแล้วหรือ? บิสซิเนส วีค กล่าวว่า หลังการประกาศใช้เงินสกุลยูโรอย่างเป็นทางการไปแล้วเมื่อต้นปี 2545 ประเทศสมาชิกอียูยังต้องปรับตัวเรื่องโครงสร้างทางการเมืองต่อไป ภายในปี 2547 สมาชิกอียูจะมีประชากรเพิ่มขึ้นอีกถึง 64 ล้านคน เป็นประชากรรวมประมาณ 443 ล้านคน เนื่องจากกลุ่มเปิดรับประเทศ เช่น โปแลนด์และฮังการีเข้ามาเพิ่ม ซึ่งจะเป็นการเพิ่มแรงกดดันว่าจะทำอย่างไรให้สถาบันต่างๆทำงานได้ดีขึ้น  ผู้บริหารธนาคารแห่งหนึ่งในอียูกล่าวว่า ก้าวต่อไปยุโรปต้องมีการรวมตัวทางการเมืองมากขึ้น อียูจำเป็นต้องมีรัฐสภาที่มีอำนาจอย่างแท้จริง และมีผู้บริหารที่มีความสามารถ แต่การที่จะได้เห็นยุโรปขึ้นมาเทียบเคียงสหรัฐ หรือจีนในด้านจุดยืนทางการเมือง ดูจะยังห่างไกลอีกหลายสิบปี

คำถามข้อที่ห้า จีนจะเล่นบทไหนบนเวทีโลก? อดีตที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐผู้หนึ่งกล่าวว่า จีนกำลังพยายามสร้างบทบาทสำคัญให้ตัวเอง และบั่นทอนอิทธิพลของสหรัฐ การไปเยือนอินเดียของผู้นำจีนเป็นครั้งแรกในรอบ 10 ปี เมื่อเร็วๆ นี้ เป็นความพยายามทัดทานการขยายสัมพันธภาพระหว่างสหรัฐและอินเดีย และพยายามฉวยโอกาสความได้เปรียบในยามที่ญี่ปุ่นอ่อนแอ หวังให้      เอเชียมองจีนเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของภูมิภาค นักการทูตรายหนึ่งในปักกิ่งมองจีนเป็นมหาอำนาจใหญ่ ที่หวังคงความเป็นมหาอำนาจไว้ ชาติเอเชียจึงต้องอยู่กับสถานการณ์เช่นนี้ต่อไป

คำถามข้อที่หก โลกอาหรับจะมีวันเปลี่ยนแปลงได้หรือไม่? บิสซิเนส วีค เตือนว่าอย่าคิดว่าสถานการณ์ตะวันออกกลางจะเปลี่ยนแปลงในไม่ช้านี้ รัฐบาลกลุ่มประเทศอาหรับมีแนวคิดอนุรักษ์นิยมสูงมาก จะปิดกั้นตัวเองมากกว่าเปลี่ยนแปลง รัฐบาลสหรัฐไม่สามารถดำเนินนโยบายต่อเนื่องในภูมิภาคนี้ได้ ทั้งๆ ที่มีการพูดถึงการปฏิรูปกันมาก แต่ประเทศอาหรับส่วนใหญ่ยังคงภาพเดิมเหมือนในอดีตในสายตาของกลุ่มทุนนิยม ไม่มีผู้นำที่กล้าหาญสามารถเข้ามาเปลี่ยนแปลงภูมิภาคนี้ได้ แม้สื่อสิ่งพิมพ์ฉบับหนึ่งในอียิปต์ก็ยอมรับว่าไม่มีกระบวนการสันติภาพอีกต่อไป ความสิ้นหวังเข้ามาแทนที่ความหวังที่จะให้เกิดเหตุการณ์ใหม่ๆ ความสิ้นหวังทำให้คนหนุ่มสาวชาวอาหรับก่อเหตุร้ายยอมพลีชีพระเบิดตัวเอง และท้ายที่สุดตะวันออกกลางอาจเป็นแหล่งของกลุ่มก่อการร้ายซึ่งยิ่งเป็นภัยอันตรายมากขึ้น (กรุงเทพธุรกิจ 110245, BusinessWeek 110202)

-องค์กรระหว่างประเทศต่างๆ มองเศรษฐกิจโลกฟื้น-ไม่ฟื้น

ในรอบ 4 เดือนที่ผ่านมา (.เม.. 2545) กลุ่ม องค์การระหว่างประเทศ เช่น ธนาคารโลก (เวิลด์แบงก์) กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) กลุ่ม จี-7 เป็นต้น ได้เผยแพร่ผลการศึกษาวิเคราะห์คาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจโลกออกมามากมายหลายชิ้น หากดูจากการที่สื่อมวลชนจับเนื้อหาใจความเป็นบางส่วนมาเผยแพร่แต่ละชิ้นแต่ละช่วงเวลา ก็จะพบว่า ในช่วงปลายปี 2544 ต่อต้นปี 2545 ขณะที่สหรัฐส่งสัญญาณการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ  กลุ่มองค์กรระหว่างประเทศต่างๆ เผยแพร่บทวิเคราะห์คาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัว ตัวเลขล่าสุดของ ไอเอ็มเอฟ ว่าเศรษฐกิจโลกปีนี้จะขยายตัวถึง 2.8 % มากกว่าที่คาดไว้เดิมที่ 2.4 % ณะที่ธนาคารโลก หรือ เวิลด์แบงก์ ตั้งไว้ที่ 1.6 % และจะขยายตัวเป็น 3.6 % ในปีหน้าด้วย โดยได้ฝากความหวังไว้ที่ภูมิภาคเอเชีย โดยเฉพาะจีน และอินเดีย ว่าจะส่งอิทธิพลต่อการเติบโตของเศรษฐกิจโลกอย่างสำคัญ หลายองค์กรก็ยังไม่กล้าฟันธงลงไปว่า เศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัวรวดเร็วปานนั้น เช่น ในมติของที่ประชุมเวิลด์ อิโคโนมิก ฟอรัม เมื่อวันที่ 4 .. 2545 แม้จะระบุว่า ภาวะถดถอยขั้นรุนแรงทั่วโลกยุติลงแล้ว แต่ก็เตือนว่า การฟื้นตัวของเศรษฐกิจในสหรัฐมีแนวโน้มใช้เวลายาวนานกว่าตอนที่ร่วงลงสู่ภาวะถดถอย และระบุด้วยว่า คาดการณ์ภาวการณ์เติบโตเศรษฐกิจโลกในระยะสั้นถึงปานกลาง จะอยู่ที่ 2.0-2.5 % แต่ต้องขึ้นกับเงื่อนไขที่ว่า การเจรจาการค้าโลกรอบใหม่ต้องประสบความสำเร็จ ต้องยอมรับกันว่า การอุดหนุนการเกษตรเป็นสิ่งผิด โลกาภิวัตน์เป็นเรื่องดีแต่ต้องแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเท่าเทียมกัน ประเทศโลกที่ 3 จะต้องได้รับความช่วยเหลืออย่างเป็นทางการมากขึ้น การค้าขายจะช่วยลดปัญหาความยากจนได้ดีกว่ามาตรการรักษาความปลอดภัย และต้องไม่ก่อให้เกิดลัทธิปกป้องตนเอง หรือบ่อนทำลายเสรีภาพของประชาชน ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นเงื่อนไขที่อยู่ในภาวะอึมครึมเกือบทั้งสิ้น

ในแถลงการณ์หลังการประชุม รมต.คลัง และผู้ว่าการธนาคารกลางของกลุ่มประเทศ จี-7 เมื่อวันที่ 10 .. 2545 ที่กรุงออตตาวา ประเทศแคนาดา ก็ระบุว่าแนวโน้มเศรษฐกิจโลกสดใสมากขึ้น และอาจผ่านพ้นจุดต่ำสุดมาแล้ว แต่ทว่ายังมีจุดอันตรายอยู่ เช่น เศรษฐกิจญี่ปุ่น และอาร์เจนตินา เป็นต้น อนึ่ง นายบิล เกตส์ ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัท ไมโครซอฟท์ คอร์ป ผู้ผลิตและจัดป้อนซอฟท์แวร์รายใหญ่ที่สุดของโลก กล่าวกับบรรดาบรรณาธิการและผู้สื่อข่าว ที่เข้าร่วมงานเวิลด์ อิโคโนมิค ฟอรัม ว่า การปรับลดการใช้จ่ายเงินลงทุน และภาวะสินค้าล้นตลาดของภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากเศรษฐกิจตกต่ำ เช่น อุตสาหกรรมโทรคมนาคม จะทำให้ระบบเศรษฐกิจซบเซาอย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปีนี้ "ผมไม่เห็นสัญญาณฟื้นตัวใดๆในปีนี้ ไม่ว่าจะเป็นในญี่ปุ่นหรือสหรัฐ" นายเกตส์กล่าว (กรุงเทพธุรกิจ 050245)

อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 14 มี.. 2545 ธนาคารโลก ก็ได้ปรับลดคาดการณ์อัตราการขยายตัวของจีดีพี โลก จาก 1.6 % เหลือเพียง 1.3 % โดยอ้างว่า เศรษฐกิจญี่ปุ่นซึ่งใหญ่เป็นอันดับสองของโลกตกต่ำต่อเนื่อง โดยคาดว่าปีนี้จะหดตัวอีกถึง 1.5 % มากเกือบสองเท่าของปีที่แล้ว สอดคล้องกับ ไอเอ็มเอฟ ที่เตือนไว้ในรายงานวิเคราะห์สถานการณ์การเงินโลกในกลางเดือน มี.. ว่า ระบบการเงินโลกยังมีความเสี่ยงอยู่หลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ปัจจัยด้านหนี้สินทั้งในภาคธุรกิจและครัวเรือนในสหรัฐที่อยู่ในระดับสูง รวมทั้งแนวโน้มการทรุดตัวของตลาดหุ้น และไอเอ็มเอฟ ได้ระบุปัจจัยความตกต่ำของเศรษฐกิจญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในนี้ด้วย ประสานกับเสียงนักเศรษฐศาสตร์และนักวิเคราะห์จากหลายฝ่ายที่ออกมาชี้ว่า การฟื้นตัวของเศรษฐกิจสหรัฐยังไม่ใช่ของจริง หากแต่เกิดจากการกระตุ้นของรัฐบาลที่อัดฉีดเข้าไป ที่น่าสนใจคือบทความของนายพอล ครุกแมน ที่ตีพิมพ์ในนิวยอร์ก ไทมส์ วันที่ 22 .. 2545 ว่า “พลังขับดันการฟื้นตัวที่ชัดเจนเพียงอย่างเดียวที่ผมเห็น คือการเพิ่มงบฯการทหารของรัฐบาล” และว่า “คณะผู้บริหารของประธานาธิบดีบุช กำลังกระตุ้นการฟื้นตัวด้วยการซื้อปืนใหญ่ครูเซเดอร์ และเครื่องบิน เอฟ-22” (ผู้จัดการ 270245)

-องค์การนานาชาติและผู้นำประเทศในสังคมโลกเริ่มคำนึงถึงปัญหาความยากจนมากขึ้น

-การประชุม เวิลด์ อิโคโนมิก ฟอรัม (ดับบลิวอีเอฟ) จัดให้มีขึ้นระหว่างวันที่ 30 .. ถึง 4 .. 2545 ที่เกาะแมนฮัตตัน รัฐนิวยอร์ก สหรัฐ มีวาระการประชุมครอบคลุมเนื้อหาหลากหลาย นายเคลาส์ ชวาบ ประธานการประชุมระบุว่า หัวข้อการประชุมเน้นที่ปัญหาความยากจน ภาวะเศรษฐกิจถดถอย การฟื้นฟูความมั่นใจภาคธุรกิจ ความมั่นคง ค่านิยมและความแตกต่างทางวัฒนธรรม การทบทวนระบบบริหาร  ตลอดจนปัญหาการก่อการร้าย ภายใต้แกนหลักเรื่อง "ความเป็นผู้นำในช่วงเวลาเปราะบาง" โดยผู้ได้รับเชิญเข้าร่วมประชุมนั้น ประกอบด้วยกลุ่มผู้บริหารชั้นนำจากภาคเอกชน นักการเมืองตัวแทนภาครัฐจากประเทศต่างๆทั่วโลก ไม่เว้นแม้แต่ผู้เชี่ยวชาญปัญหาความขัดแย้งระหว่างเชื้อชาติ และผู้นำทางด้านศาสนาที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับประเด็นปัญหาเศรษฐกิจการเงินโลก ทั้งหมดประมาณ 3,000 คน โดยมีข้อสรุปในวันปิดประชุมว่า โลกาภิวัตน์ยังเป็นทางเลือกที่เป็นไปได้สำหรับชาติยากจน หากมีผู้ต่อต้านก็น่าจะเป็นเพราะไม่ได้รับทราบหรือเข้าใจข่าวสารข้อมูลอย่างเพียงพอ และว่า ความยากจนเป็นพื้นฐานนำไปสู่ความรุนแรงด้านก่อการร้ายและสมควรขจัดความยากจนให้หมดสิ้น (กรุงเทพธุรกิจ 060245) ส่วนนายโคฟี่ อันนัน เลขาธิการสหประชาชาติได้ร่วมกล่าวปราศรัยปิดการประชุม ด้วยคำเตือนว่า โลกทั้งโลกเสมือนเรือลำเดียวกัน ดังนั้น จึงไม่ควรประมาทต่อผลที่อาจติดตามมา จากการเพิกเฉยไม่สนใจต่อสภาพปัญหาเศรษฐกิจของนานาชาติที่ยากจนซึ่งถ้าหากชาติใดชาติหนึ่งเกิดป่วยขึ้นมา ก็จะพาให้ชาติอื่นๆ ที่ร่วมโดยสารเรือลำเดียวกันนี้ต้องติดเชื้อไปด้วย หรือแม้แต่ทำร้ายผู้ร่วมโดยสาร เพราะความโกรธแค้น (มติชน 060245) –วาทะของผู้นำโลกที่ขึ้นกล่าวในที่ประชุมดับบลิวอีเอฟ อาทิ พล..คอลิน เพาเวลล์ รมต.ต่างประเทศสหรัฐ กล่าวในกาประชุมว่า การทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย จะประสบความสำเร็จได้ จะต้องให้ความสำคัญกับชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนควบคู่กันไปด้วย โดยเฉพาะปัญหาความยากจน ซึ่งต้องเร่งแก้ไขอย่างจริงจัง นายฮุเบิร์ท เวอแดรง รมต.ต่างประเทศฝรั่งเศส ย้ำว่า กลุ่มพันธมิตรต่อต้านการก่อการร้ายที่มีสหรัฐเป็นแกนนำ จะต้องให้ความสำคัญกับการผดุงความยุติธรรม โดยจะต้องทำให้โลกนี้เป็นโลกที่มีความเท่าเทียมมากขึ้น และจะต้องทำให้กระบวนโลกาภิวัตน์ เอื้อประโยชน์แก่ทุกฝ่ายอย่างเท่าเทียม นายเกอร์ฮาร์ด ชโรเดอร์ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี แสดงความเห็นสอดคล้องกัน โดยกล่าวว่า การทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย จะไม่มีทางประสบความสำเร็จในระยะยาวได้ หากยังไม่สามารถทำให้ความยุติธรรมบังเกิดขึ้นในโลก ซึ่งความยุติธรรมที่ว่านี้ รวมไปถึงความยุติธรรมในทางสังคมและสิ่งแวดล้อมด้วย นางกลอเรีย อาร์โรโย ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ กล่าวว่า ความยากจนเป็นเหมือนหญิงรับใช้ของการก่อการร้าย ซึ่งเธอเห็นว่า การทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย ควรจะมีความเชื่อมโยงกับการแก้ปัญหาความยากจนอย่างใกล้ชิด นางได้เรียกร้องให้ประเทศที่มั่งคั่ง ร่วมกันปลดเปืองหนี้สินให้แก่ประเทศที่ยากจน ตลอดจนทลายกำแพงการค้า และเข้าไปลงทุนในประเทศกำลังพัฒนามากขึ้น (กรุงเทพธุรกิจ 030245) นายจอร์จ โซรอส นักลงทุนเศรษฐีพันล้านชาวอเมริกันซึ่งผันตัวเองเป็นนักปรัชญาในยุโรปตะวันออกกล่าวว่า "สหรัฐผู้ซึ่งเป็นมหาอำนาจแต่เพียงผู้เดียวในปัจจุบัน จะต้องนำโลกมุ่งไปสู่การพัฒนา แทนที่จะเดินวิถีทางพหุภาคีสู่ลัทธิการก่อการร้ายอย่างเดียว" เขากล่าวว่า ลัทธิสุดขั้วจะไม่มีวันถูกลบล้างไปได้ นอกจากว่าเราจะดูแลเรื่องความต้องการจำเป็นในสังคม ความเหลื่อมล้ำและความไม่เท่าเทียมกันระหว่างประเทศที่พัฒนาน้อยให้ดีเท่านั้น (บางกอกโพสต์ 050245) -เวิลด์แบงก์ใช้เวทีประชุม WEF บีบสหรัฐเพิ่มเงินช่วยประเทศยากจน เจมส์ วูลฟ์เฟนซอห์น ประธานธนาคารโลก วิจารณ์สหรัฐที่ขัดขวางเสียงเรียกร้องให้ประเทศร่ำรวยเพิ่มเงินช่วยเหลือชาติกำลังพัฒนาเป็น 100,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีนี้ โดยบอกว่า ความช่วยเหลือดังกล่าวถือเป็น "นโยบายรับประกันในการต่อต้านลัทธิการก่อการร้าย" นายใหญ่เวิลด์แบงก์ให้เหตุผลสนับสนุนว่า การเพิ่มความช่วยเหลือต่างชาติ จะช่วยลดการคุกคามที่ว่า ประเทศยากจนอาจกลายเป็นแหล่งพักพิงของขบวนการก่อการร้าย และว่าคณะบริหารของประธานาธิบดี บุช แห่งสหรัฐ ร่ำรวยทั้งหมด ควรสำเหนียกในเรื่องนี้ "การใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเพื่อขจัดความยากไร้ไม่ใช่สิ่งที่ควรทำในแง่จริยธรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นผลประโยชน์ส่วนตนสำหรับนักการเมืองและผู้นำทางการเงินทั่วโลก ที่จะเข้าร่วมประชุม เวิลด์ อิโคโนมิก ฟอรั่มในนิวยอร์ก เพราะนั่นถือเป็นนโยบายรับประกันในการต่อต้านลัทธิก่อการร้าย คุณไม่อาจชนะในสงครามต่อต้านการก่อการร้ายได้ โดยปราศจากสันติภาพ" วูลฟ์เฟนซอห์น เห็นพ้องกับผู้นำอื่นๆ อาทิ โคฟี่ อันนัน เลขาธิการใหญ่สหประชาชาติ (ยูเอ็น) และกอร์ดอน บราวน์ ขุนคลังเมืองผู้ดี ที่เรียกร้องให้เพิ่มความช่วยเหลือประเทศกำลังพัฒนาอีก 50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยกล่าวว่า ตัวเลขทั้งหมด ยังน้อยกว่าที่กกลุ่มประเทศผู้นำทางอุตสาหกรรมทั้ง 7 เคยให้สัญญาไว้ในการประชุมสุดยอดครั้งที่แล้วที่เจนัวด้วยซ้ำ (ผู้จัดการ 010245) อ็อกซแฟม” ชี้โลกของคนรวยนั้นปล้นคนจนโดยการใช้กฎเกณฑ์ต่างๆ ด้านการค้าโลกในทางที่ผิด อ็อกซแฟม ซึ่งเป็นสมาพันธ์ของหน่วยงานการพัฒนาภาคเอกชน 12 แห่ง ซึ่งมีที่ทำงานอยู่ใน 120 ประเทศ เริ่มการรณรงค์ ให้เปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ทางการค้าทั่วโลกในชื่อ เมค เทรด แฟร์ ขณะที่ประเทศต่างๆ 144 ประเทศ และองค์การการค้าโลกเริ่มทำงานตามระเบียบวาระการประชุมใหม่สำหรับการเจรจาทางการค้า โดยระบุในรายงานฉบับใหม่ว่าผู้คนจำนวน 128 ล้านคน สามารถหลุดออกจากความยากจนได้หากภูมิภาคที่ยากจนกว่านั้นจะเพิ่มส่วนแบ่งการส่งออกในโลกของตนได้เพียง 1% เท่านั้น ในเอเชียตะวันออกนั้นการเพิ่มขึ้นดังกล่าวจะช่วยให้คน 9 ล้านคน หลุดพ้นจากความยากจนอย่างแท้จริง (รายได้ 1 ดอลลาร์ต่อวัน) อย่างไรก็ตาม การใช้กฎเกณฑ์ทางการค้าที่ผิดและหลอกลวงของคนรวยรวมทั้งตลาดที่ปิดทำให้สิ่งดังกล่าวไม่อาจเป็นจริงได้ (กรุงเทพธุรกิจ 120445)

-การประชุมสภาสังคมโลก-การประชุมคู่ขนานของดับบลิวอีเอฟ ในขณะเดียวกับที่มีการประชุม ดับบลิวอีเอฟ ที่นครนิวยอร์ก ที่เมืองปอร์โต อาเลเกร ประเทศบราซิล ก็ได้มีการจัดประชุมสภาสังคมโลก อันเป็นการรวมตัวเพื่อต่อต้านกระแสโลกาภิวัตน์ ซึ่งข่าวระบุว่ามีผู้มาเข้าร่วมถึงประมาณ 60,000 คน โดยการประชุมเป็นการร่วมกันหาแนวทางที่จะต่อต้านกระแสการค้าเสรี ซึ่งพวกเขาเห็นว่าเป็นการเอื้อประโยชน์แต่เฉพาะชาติที่ร่ำรวย และสร้างความเดือดร้อนแก่ชาติที่ยากจน การประชุมใช้คำขวัญว่า "เป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนแปลงโลก" เมื่อสิ้นสุดการประชุม ที่ประชุมได้เรียกร้องให้ต่อต้านลัทธิเปิดเสรีและลัทธิด้านการทหาร พร้อมวิงวอนให้สนับสนุนสันติภาพและความยุติธรรมในสังคม (กรุงเทพธุรกิจ 060245)

-การชุมนุมประท้วงดับบลิวอีเอฟที่นิวยอร์ก แกนนำผู้ประท้วงต่อต้านกระแสโลกาภิวัตน์ เคลื่อนไหวชุมนุมประท้วงการประชุมโดยย้ำว่าจะไม่ใช้วิธีการที่รุนแรง รายงานข่าวกล่าวว่า ตำรวจนิวยอร์กมีการเตรียมพร้อมเพื่อรับเหตุการณ์วุ่นวาย โดยส่งกำลังไปคุ้มกันสถานที่จัดประชุมสภาเศรษฐกิจโลกมากถึง 4 พันนาย และจัดวางกำลังผลัดเปลี่ยนกันทุก 12 ชั่วโมง รายงานข่าววันที่ 3 .. กล่าวว่า ผู้ประท้วงหลายพันคนได้เดินขบวนประท้วงฝ่ากระแสลมหนาว พร้อมตะโกนคำขวัญต่อต้านโลกาภิวัตน์ ผ่านใจกลางนครนิวยอร์ก ไปยังด้านหน้าของโรงแรม วัลดอร์ฟ แอสโตเรีย ที่ปาร์ค เอเวนิว อันเป็นที่จัดการประชุม ดับบลิวอีเอฟ เผชิญหน้าอย่างสันติกับตำรวจปราบจลาจล (มติชน 260145, กรุงเทพธุรกิจ 29-300145, 040245, บ้านเมือง 310145)

1.2 สถานการณ์และคาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ

ความเคลื่อนไหวในสหรัฐ

-ความเคลื่อนไหว “กรณีเอนรอน” ในช่วงระยะเวลา 4 เดือนแรกของปีนี้ กรณีเอนรอน เป็นความเคลื่อนไหวที่ใหญ่และส่งผลสะเทือนกว้างไกลที่สุดในสหรัฐ เริ่มเมื่อเอนรอนตัดสินใจเปิดเผยออกมาช่วงปลายปีที่แล้วว่า กำลังประสบภาวะขาดทุนมหาศาล โดยผลประกอบการไตรมาส 3 ของปี 2544 ของบริษัทขาดทุนถึง 638 ล้านดอลลาร์สหรัฐ พร้อมกันนั้นก็ประกาศลดมูลค่าหุ้นของผู้ถือหุ้นรวม 1,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ นำมาใช้หนี้ให้กับบริษัทคู่ค้าที่ถึงกำหนดชำระ การประกาศผลขาดทุนและลดมูลค่าหุ้น ส่งผลกระทบต่อบริษัทอย่างรุนแรง เพราะถูกเคลือบแคลงทั้งในแง่ความโปร่งใสของการดำเนินธุรกิจ และสถานะทางการเงิน คณะกรรมการตลาดหลักทรัพย์วอลล์สตรีทประกาศให้มีการสอบสวนกรณีนี้ และต่อมาวันที่ 2 .. 2544 เอนรอนก็ประกาศพักชำระหนี้ แล้วยื่นคำร้องต่อศาลขอเป็นบริษัทล้มละลาย ขออำนาจศาลพิทักษ์ทรัพย์สินเพื่อจำหน่ายหารายได้มาชำระหนี้ หุ้นที่เคยสูงถึง 80-90 ดอลลาร์สหรัฐต่อหุ้น ลดฮวบเหลือเพียง 0.70 ดอลลาร์สหรัฐต่อหุ้นทันที หลังจากนั้น -สื่อมวลชนต่างขุดคุ้ยความเน่าเหม็นของเอนรอนเปิดเผยออกมาเป็นระลอก ไม่ว่าจะเป็น การที่ผู้บริหารเอนรอนเกือบ 30 คนนำหุ้นออกขายก่อนบริษัทล้มละลาย ได้เงินไปนับพันล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่แนะนำให้พนักงานของบริษัท นำเงินสะสมออมทรัพย์เข้าซื้อหุ้นที่กำลังจะไร้ค่านั้น (กรุงเทพธุรกิจ 150145) กรรมวิธีการซุกหนี้ไม่ให้ปรากฏในบัญชีงบดุลของบริษัท (ซึ่งเมื่อเผยออกมานั้นปรากฏว่าระหว่างปี 2535-2544 เอนรอนมีหนี้ที่ซุกซ่อนไว้อยู่ถึง 3,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไม่นับหนี้ที่เปิดเผยอยู่แล้วที่มีอยู่ถึง 8,000-10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ด้วยการลงบัญชีว่าเป็นเงินเพื่อการเก็งกำไร แทนที่จะเป็นการลงบัญชีว่าเป็นหนี้สิน (มติชน 190245) การที่ผู้บริหารระดับสูงของเอนรอนมีความสัมพันธ์โยงใยใกล้ชิดกับบรรดานักการเมืองและบุคคลสำคัญระดับสูงของรัฐบาลทั้งในสหรัฐ และอีกหลายประเทศในโลกโดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐบาลสหรัฐในปัจจุบัน ดังที่จอห์น แมคเคน วุฒิสมาชิกสังกัดพรรครีพับลิกันเอง ได้กล่าวในรายการ Face The Nation ของ ซีบีเอส ว่า การล้มละลายของเอนรอนนั้น "แปดเปื้อน" จากการที่บริษัทให้การสนับสนุนแก่นักการเมืองจำนวนมาก รายงานข่าวในวอชิงตันยังกล่าวเช่นเดียวกันว่า นับเป็นเวลากว่าสิบปีที่เอนรอนเป็นบริษัทสำคัญที่ให้การสนับสนุนแก่นักการเมือง ทั้งพรรคเดโมแครตและรีพับลิกันและในกลุ่มที่ได้รับผลประโยชน์มากที่สุดคือประธานาธิบดีสหรัฐคนปัจจุบัน ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเป็นเงิน 623,000 ดอลลาร์สหรัฐจากเอนรอน นับตั้งแต่เริ่มอาชีพนักการเมืองในปี 1993 เป็นต้นมา (บางกอกโพสต์ 150145) นอกจากนั้น ในรายงานที่จัดทำโดย เฮนรี่ แว็กซ์แมน ซึ่งเป็น ส..พรรคเดโมแครตระดับอาวุโส แห่งมลรัฐแคลิฟอร์เนีย ในคณะกรรมาธิการปฏิรูปรัฐบาลของสภาผู้แทนราษฎร ระบุว่า มีนโยบายอย่างน้อย 17 เรื่องในแผนการพลังงานของทำเนียบขาว ซึ่งเป็นเรื่องที่เอนรอนเรียกร้องอยู่ หรือเอื้อประโยชน์แก่เอนรอน นโยบายเหล่านี้มี อาทิ บรรดามาตรการเลิกลดระเบียบควบคุม ซึ่งเอนรอนเรียกร้องมานานแล้ว การสนับสนุนการซื้อขายตราสารอนุพันธ์พลังงาน และข้อเสนอให้อำนวยความสะดวกแก่โครงการขุดเจาะก๊าซธรรมชาติ เป็นต้น (ผู้จัดการ 19-200145) เรื่องได้ลุกลามใหญ่โตจนเกิดความขัดแย้งรุนแรงระหว่างหน่วยงานสอบสวนของรัฐสภากับทำเนียบขาว จนถึงขั้นจะยื่นเรื่องต่อศาลเพื่อขออำนาจในการบังคับทำเนียบขาวส่งเอกสารการหารือระหว่างเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลกับเอนรอนเมื่อปีที่ผ่านมาให้กับทางสำนักงาน เพื่อทำการตรวจสอบต่อไป (มติชน 290145) ในที่สุดประธานาธิบดีบุชต้องออกมาปรามว่า คดีนี้เป็นปัญหาในทางธุรกิจเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับการเมืองแต่อย่างใด (มติชน 070245)

อย่างไรก็ตาม -กรณีเอนรอนได้ส่งผลสะเทือนกว้างไกลออกไปเรื่อยๆ ที่ชัดเจนคือการดึงเอาบริษัทอาร์เธอร์แอนเดอร์เซ่น ซึ่งเป็นบริษัทตรวจสอบบัญชีของเอนรอน ต้องย่อยยับตามไปด้วย เริ่มจากมีเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอาร์เธอร์แอนเดอร์เซ่นตัดสินใจเผาทำลายเอกสารจำนวนมากของเอนรอน หลังจากหน่วยงานรัฐบาลต้องการเอกสารดังกล่าวมาสอบสวน (กรุงเทพธุรกิจ 190145) จากนั้นทำให้บริษัทยักษ์ใหญ่แห่งนี้ต้องถูกฟ้องในข้อหาว่าขัดขวางกระบวนการยุติธรรม และถูกมาตรการลงโทษจากรัฐบาลพร้อมกับเอรอน ให้งดอนุมัติข้อตกลงธุรกิจ 1 ปีเต็ม ฐานไม่ซื่อสัตย์ต่อวิชาชีพ (กรุงเทพธุรกิจ 16-170345) ก่อให้เกิดกระแสการไม่ไว้ใจบริษัทใหญ่ๆ ที่จ้างบริษัทตรวจสอบบัญชีมีชื่อต่างๆ มีการเรียกร้องให้เปิดเผยข้อมูลและความโปร่งใสของบริษัทให้มากขึ้น กระแสลามเข้าตลาดหุ้นใหญ่ๆ ทั่วโลก ทำให้นักลงทุนขายทิ้งหุ้นบริษัทใหญ่ๆ หุ้นตกระเนระนาด ไม่พูดถึงหุ้นของเอนรอนและแอนเดอร์เซ่นเองที่ย่อยยับในทุกตลาด ทั้งพนักงานและลูกค้าพากันชิ่งหนีเอาตัวรอดกันจ้าละหวั่น รวมทั้งมีข่าวว่าหุ้นส่วนของอาร์เธอร์ แอนเดอร์เซ่นทั่วเอเชีย และทั่วโลก เร่งหาทางออก หลีกเลี่ยงพัวพันร่างแหวิกฤติฉาวครั้งนี้ บ้างพยายามขาย หรือเข้าควบรวมกิจการกับบริษัทอื่น และเมื่อวันที่ 8 เม.. 2545 มีข่าวว่า วาณิชธนกิจและธนาคารพาณิชย์ 9 แห่งที่รวมกันปล่อยเงินกู้เพื่อช่วยเหลือเอนรอน คอร์ป อดีตยักษ์ใหญ่วงการพลังงาน ให้รักษาภาพลักษณ์ก่อนล้มละลายในฐานะธุรกิจที่มีกำไรมหาศาล จะถูกใส่ชื่อให้เป็นจำเลยในคดีที่ผู้ถือหุ้นยื่นฟ้องเอนรอน (กรุงเทพธุรกิจ 090445) ล่าสุดมีรายงานว่า อาร์เธอร์แอนเดอร์เซ่นในสหรัฐต้องปลดพนักงานออกถึง 7,000 คน และในวันที่ 24 เม.. ก็มีข่าวว่า อาร์เธอร์แอนเดอร์เซ่นจะยอมร่วมมือกับกระทรวงยุติธรรม ในการสอบสวนเกี่ยวกับการล้มละลายของเอนรอน (กรุงเทพธุรกิจ 260445)

-ความเคลื่อนไหวในสหรัฐที่ไม่ใช่เป็นข่าวดีนัก

-สถานการณ์เศรษฐกิจสหรัฐการฟื้นตัวไม่ชัดเจน แม้ทางการสหรัฐจะประกาศตัวเลขทางเศรษฐกิจ ที่ชี้ถึงการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ แต่ท่าทีของบุคคลและองค์กรสำคัญยังไม่ได้ชี้เช่นนั้น ไม่ว่าจะเป็น นายอลัน กรีนสแปน ประธานเฟด ที่ยังไม่ส่งสัญญาณการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในระยะใกล้นี้ ตัวประธานาธิบดีบุชเองยังยืนยันให้ใช้มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจต่อไป โดยวุฒิสภาสหรัฐได้ผ่านร่างกฎหมายกระตุ้นเศรษฐกิจเมื่อวันที่ 8 มี.. 2545 หลังจากสภาผู้แทนราษฎรผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวเมื่อวันที่ 7 มี.. ซึ่งคาดว่าแผนการกระตุ้นเศรษฐกิจครั้งนี้จะอัดฉีดเงินเข้าระบบเศรษฐกิจประมาณ 51,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปีนี้ 43,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีหน้า และ 29,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2547 (กรุงเทพธุรกิจ 110345) ส่วนสำนักวิจัยเศรษฐกิจแห่งชาติของสหรัฐ ผู้ชี้ขาดภาวะถดถอยอย่างเป็นทางการของสหรัฐ ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 11 .. 2545 ยืนยันการถดถอยที่เริ่มต้นเดือน มี.. ปีที่แล้ว ยังไม่ยุติ แม้นักเศรษฐศาสตร์ภาครัฐและเอกชนจำนวนมากคาดการณ์ค่อนข้างสดใส โดยแจกแจงว่า ไม่ปรากฏหลักฐานแสดงการฟื้นตัวจากข้อมูลที่ออกมาตั้งแต่เดือน ก.. 2544 "ข้อมูลยังคงบ่งชี้ถึงการลดลงอย่างสำคัญในกิจกรรมที่แท้จริงในภาคการผลิต ซึ่งเป็นภาคที่สะท้อนดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม รวมถึงในการผลิตและมูลค่าการค้าที่แท้จริง" (ผู้จัดการ 140245) ท้ายสุด นายเดวิด ไวส์ หน.นักเศรษฐศาสตร์ บ.สแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ หรือ เอส& พี กล่าวในรายงานที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 3 เม.. 2545 ว่า เศรษฐกิจสหรัฐที่โผล่พ้นจากภาวะถดถอยเร็วเกินคาด อาจหลุดกลับไปอยู่ในภาวะเดิมอีกครั้ง โดยมีสาเหตุจากปัจจัยภายนอก ทั้งความเป็นไปได้ที่จะเกิดการโจมตีในลักษณะก่อการร้ายครั้งใหม่ และความขัดแย้งใน ตอ.กลาง ที่ส่งให้ราคาน้ำมันพุ่งขึ้น (กรุงเทพธุรกิจ 050445)

-ประธานาธิบดีบุชเผยโฉมร่างงบประมาณรายจ่ายปี 2546 เตรียมสร้างแสนยานุภาพทางทหารอย่างมโหฬาร โดยได้ยื่นเสนอต่อรัฐสภาอเมริกันเมื่อวันที่ 4 .. 2545 ในนั้นได้คาดหมายไว้ว่า เศรษฐกิจสหรัฐจะเติบโตด้วยอัตราที่เชื่องช้า 0.7% ในปี 2002 และเคลื่อนตัวได้แข็งแกร่งเป็น 3.8% ในปี 2003 ยอดรายจ่ายสำหรับปีงบประมาณ 2003 ซึ่งจะเริ่มตั้งแต่วันที่ 1 .. ปีนี้ นับเป็นงบประมาณฉบับแรกของสหรัฐซึ่งมียอดสูงเกินหลัก 2 ล้านล้านดอลลาร์ (2.128 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพิ่มจากปีที่แล้ว 3.7% และทำให้สหรัฐต้องหวนกลับสู่ภาวะขาดดุลงบประมาณอีกครั้ง โดยจะมีการจัดสรรเงินเพื่อการสร้างแสนยานุภาพทางทหารกันอย่างมโหฬารที่สุดในรอบ 20 ปี "งบประมาณสำหรับปี 2003 เป็นการยอมรับความเป็นจริงใหม่ๆ ที่เผชิญหน้าประเทศชาติของเราอยู่ ตลอดจนเพื่อเป็นเงินทุนไว้ทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย และการพิทักษ์ป้องกันมาตุภูมิของเรา" บุชกล่าวในการนำเสนองบประมาณ(ผู้จัดการ 060245)

-สหรัฐดำเนินนโยบายเข้มงวดในด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ นอกเหนือจาก การเริ่มสงครามต่อต้านการก่อการร้าย และใช้กำลังเข้าแก้ปัญหาระหว่างประเทศโดยไม่ฟังเสียงของนานาชาติแล้ว ในด้านเศรษฐกิจ ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ สหรัฐก็ดำเนินนโยบายในแบบเดียวกัน เช่น -การประกาศตั้งกำแพงภาษีศุลกากรการนำเข้าเหล็กกล้าจาก 8% เป็น 30% โดยระบุว่า การตัดสินใจครั้งนี้เป็นการสร้างแนวป้องกันชั่วคราว เพื่อช่วยเหลืออุตสาหกรรมเหล็กและคนงานของสหรัฐ ให้มีโอกาสปรับตัวรับมือกับเหล็กกล้านำเข้าจากต่างประเทศ โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 20 มี.. 2545 เป็นต้นไป ซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับประเทศผู้ค้าเหล็กทั่วโลกตึงเครียดมาก พร้อมกับมีกระแสคัดค้านตามมา (กรุงเทพธุรกิจ 070345) -การเพิ่มเงินช่วยเหลือประเทศกำลังพัฒนาอย่างมีเงื่อนไข ในวันที่ 15 มี.. 2545 ประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุช แห่งสหรัฐ เสนอเพิ่มความช่วยเหลือแก่ประเทศกำลังพัฒนา จำนวน 5,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในระยะเวลา 3 ปี เริ่มตั้งแต่ปี 2547 เพื่อปรับปรุงสภาพเศรษฐกิจ และมาตรฐานการครองชีพของประเทศเหล่านี้ แต่ความช่วยเหลือเพิ่มเติมในรูปของเงินให้เปล่านี้มาพร้อมกับเงื่อนไขมากมาย เช่น ต้องส่งเสริมบรรษัทภิบาล ขจัดการทุจริต เคารพสิทธิมนุษยชน และยึดมั่นต่อกฎหมายที่จำเป็นสำหรับการพัฒนา และต้องมีนโยบายเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการส่งเสริมกิจการ และความเป็นเจ้าของกิจการ และมุ่งมั่นเปิดตลาดมากขึ้น เป็นต้น (กรุงเทพธุรกิจ 16, 240345) –สหรัฐค้านแนวคิดพัฒนากระบวนการยื่นขอพิทักษ์ทรัพย์ของกลุ่มประเทศลูกหนี้ที่ไม่สามารถชำระคืนหนี้ตามกำหนดของไอเอ็มเอฟ จากการที่ไอเอ็มเอฟ เสนอร่างสนธิสัญญาคุ้มครองประเทศลูกหนี้ที่ประสบปัญหาวิกฤติทางการเงินถึงขั้นล้มละลาย โดยในช่วง 4 เดือนที่ผ่านมานับตั้งแต่เสนอร่างฯ ได้มีผู้ยอมรับกันโดยกว้างขวางแล้ว ถึงความจำเป็นที่จะต้องมีการวางกรอบระเบียบจังหวะเวลา สำหรับการปรับโครงสร้างหนี้สินของประเทศสมาชิก ที่ตกอยู่ในภาวะวิกฤติการณ์  แต่รายงานข่าวกล่าวว่า สหรัฐยังไม่เห็นด้วยกับร่างสนธิสัญญานี้ และอยู่ในฐานะที่มีอำนาจที่จะยับยั้ง (วีโต้) หรือล้มข้อเสนอของกลุ่มเจ้าหนี้ได้ทันที เพราะสหรัฐในฐานะผู้ถือหุ้นใหญ่ของไอเอ็มเอฟ โดยข่าวระบุด้วยว่า สหรัฐต้องการที่จะกระตุ้นกลุ่มเจ้าหนี้และประเทศลูกหนี้ ให้เปลี่ยนแปลงสัญญาในตราสารหนี้ด้วยความสมัครใจ อันเป็นหนทางทำให้การปรับโครงสร้างหนี้ในอนาคตง่ายขึ้น สัญญาใหม่ในตราสารหนี้อาจรวมถึงประโยคต่างๆที่ยินยอมให้ผู้ถือตราสารหนี้ส่วนใหญ่เป็นผู้ให้อำนาจการปรับโครงสร้างหนี้ ซึ่งปกติแล้วภายใต้กฎหมายอเมริกัน เงื่อนไขการเงินตามสัญญาในตราสารหนี้ ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ เว้นเสียแต่ว่า ผู้ถือหุ้นทุกรายเห็นดีเห็นงาม (กรุงเทพธุรกิจ 090445)

ความเคลื่อนไหวในญี่ปุ่น

-ข้อมูลความเคลื่อนไหวที่น่าเป็นห่วงในญี่ปุ่น ในช่วงเดือน ม..-เม.. 2545 ที่ผ่านมามีข่าวสารข้อมูลในญี่ปุ่นที่น่าเป็นห่วงเผยออกมาเป็นระลอก เช่น ตัวเลขที่เปิดเผยโดย ไทโกกุ  ดาตาแบงก์ สำนักงานวิจัยสินเชื่อของญี่ปุ่นที่ระบุว่า ยอดล้มละลายของกลุ่มบริษัทในญี่ปุ่นเมื่อปีที่แล้วเพิ่มขึ้นเป็น 19,441 ราย หรือ 1.9% จากปี 2543 เพิ่มติดต่อกันเป็นปีที่ 2 โดยมีมูลค่าหนี้สินรวมทั้งสิ้น 16.21 ล้านล้านเยน ถือเป็นสถิติมากที่สุดเป็นอันดับสอง ในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และถือเป็นจำนวนมากที่สุด ในช่วงหลังจากฟองสบู่ทรัพย์สินระเบิดในช่วงปลายทศวรรษ 2520 โดยสถิติบริษัทล้มละลายช่วงหลังฟองสบู่แตกมีจำนวน 19,171 แห่ง ซึ่งครอบคลุมเฉพาะกลุ่มบริษัทที่มีหนี้สินจำนวน 10 ล้านเยนหรือมากกว่าเท่านั้น (กรุงเทพธุรกิจ 220145) ในปีที่ผ่านมายอดเกินดุลการค้าญี่ปุ่นลดลง 38.3% ถือเป็นการลดลงรุนแรงที่สุดนับแต่ปี 1970 เนื่องจากการส่งออกชะงักงันตามภาวะเศรษฐกิจโลก เฉพาะเดือน ธ.. 2544 ยอดเกินดุลการค้าลดลงถึง 18.4% แรงที่สุดในรอบ 15 ปี ทำลายความหวังที่จะเห็นภาคส่งออกกระเตื้อง (ผู้จัดการ 250145) อัตราการว่างงานในญี่ปุ่นสูงสุดนับแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 ตัวเลขที่เปิดเผยเมื่อวันที่ 29 .. 2545 ระบุว่าอัตราการว่างงานในญี่ปุ่นตลอดปี 2001 อยู่ที่ 5% สูงสุดนับแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 จำนวนผู้คนตกงานเพิ่มขึ้นเป็น 3.5 ล้านคน เป็นปีที่สามที่ตัวเลขคนว่างงานเกินหลัก 3 ล้าน และอัตราว่างงานเฉพาะในเดือน ธ.. 2544 เท่ากับ 5.6% และสถิติล่าสุด เมื่อเดือน เม.. 2545 ระบุว่าอัตราผู้ว่างงานในญี่ปุ่นประจำเดือน มี.. 2545 ลดลงเหลือ 5.2% จาก 5.3% ในเดือน ก.. 2545 (ผู้จัดการ 300145, กรุงเทพธุรกิจ 170445) –ภาวะได้เปรียบดุลบัญชีเดินสะพัดตลอดปีที่แล้วลดลงครั้งแรกในรอบ 2 ปี รายงานกล่าวว่า ในเดือน ธ.. 2544 ญี่ปุ่นได้เปรียบดุลบัญชีเดินสะพัดเพิ่มขึ้น 42% แต่รวมตลอดปีลดลง 12% เป็นการลดลงครั้งแรกในรอบ 2 ปี เนื่องจากการส่งออกชะลอตัวตามอุตสาหกรรมไฮเทคทั่วโลก และเงินเยนอ่อนค่าทำให้ต้นทุนนำเข้าสูงขึ้น (กรุงเทพธุรกิจ 150245) -นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นสูญเสียคะแนนนิยมลงเหลือเพียง 44 % หนังสือพิมพ์อาซาฮี เผยผลการสำรวจความเห็น เกี่ยวกับคะแนนนิยมในตัวนายกรัฐมนตรีจุนอิชิโร โคอิซูมิแห่งญี่ปุ่น ปรากฏว่าต่ำเป็นประวัติการณ์ อยู่ที่ 44% จาก 49% เมื่อเดือนที่แล้ว เพราะประชาชนจำนวนมากขึ้นไม่พอใจการปฏิรูปที่เชื่องช้า ตัวเลขดังกล่าวแตกต่างจากตอนที่นายโคอิซูมิ เข้ารับตำแหน่งเมื่อ 11 เดือนที่แล้ว ด้วยคะแนนนิยมท่วมท้นถึง 80% นอกจากนี้ยังมีรายงานด้วยว่า สมาชิกพรรคเสรีประชาธิปไตย 2 คน เรียกร้องให้นายโคอิซูมิ ปรับคณะรัฐมนตรีและจัดทำงบประมาณเพิ่มเติมเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ (กรุงเทพธุรกิจ 040345) ข้อมูลของศาลแขวงกรุงโตเกียว ระบุว่า จำนวนบุคคลที่ถูกฟ้องร้องล้มละลายในญี่ปุ่น ในปี 2544 ขยายตัวขึ้นสูงเป็นประวัติการณ์ ที่ 160,567 ราย จากระดับสูงสุดในรอบ 10 ปี ที่ 141,628 ราย เมื่อปี 2543 นายเคนจิ อูซึโนมิยะ ทนายความผู้เชี่ยวชาญในด้านการล้มละลายบุคคล ชี้ว่า สินเชื่อเพื่อผู้บริโภค เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ตัวเลขคดีฟ้องร้องล้มละลายของบุคคลเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากบริษัทเฉพาะทางด้านสินเชื่อผู้บริโภค หรือที่รู้จักกันในชื่อว่า "ซาระคิน" ที่ยินยอมปล่อยเงินกู้ให้กับบุคลทั่วไป ตราบเท่าที่บุคคลเหล่านี้ยินยอมจ่ายดอกเบี้ยในอัตราที่สูงมาก นายอูซึโนมิยะ เปิดเผยว่า มีประชากรราว 15 ล้านคน หรือเกือบ 12% ของประชากรทั่วทั้งประเทศ ที่เป็นลูกหนี้ของบริษัทสินเชื่อประเภทนี้ และยังมีบัตรเครดิตที่อยู่ในระบบอีกราว 222.3 ล้านใบ จากจำนวนข้างต้นนั้น มีประชาชนราว 1.5 - 2 ล้านคน ที่มีปัญหาในการชำระเงิน และมีหนี้สินอยู่จำนวนมาก ซึ่ง 10% ของประชากรจำนวนนี้ เป็นบุคคลล้มละลายทางเทคนิค แต่แทบจะไม่มีใครเข้าใจว่าพวกเขาสามารถประกาศตนเป็นบุคคลล้มละลายได้ และยังมีคนจำนวนมากที่ฆ่าตัวตาย หรือหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอย เพราะมีปัญหาเรื่องหนี้สิน ในอัตราเฉลี่ย 18.7 รายต่อวัน (กรุงเทพธุรกิจ  250345) –ตัวเลขหนี้เสียในธนาคารญี่ปุ่นเพิ่มขึ้น 20 % จากเดือน ก.. ปีที่แล้ว หนังสือพิมพ์นิฮอน เคไซ ของญี่ปุ่น รายงานวันที่ 27 มี.. 2545 ว่า ในปีงบการเงินที่สิ้นสุดวันที่ 31 มี.. 2545 ตัวเลขเงินกู้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ของกลุ่มธนาคารญี่ปุ่น เพิ่มขึ้นเป็นกว่า 24 ล้านล้านเยน หรือเพิ่มขึ้น 20% จากตัวเลขเมื่อเดือน ก..ปีที่แล้ว หรือคิดเป็นเกือบ 40% เมื่อเทียบกับตัวเลขปีก่อนหน้านี้ที่มีมูลค่า 17.68 ล้านล้านเยน นอกจากนี้ คาดว่าธนาคารรายใหญ่หลายแห่งของญี่ปุ่นจะสูญค่าใช้จ่ายจากการกันสำรองเผื่อหนี้สูญเป็นจำนวนทั้งสิ้น 7.5 ล้านล้านเยน ในช่วงปี 2544 และปี 2545 เพิ่มขึ้นประมาณ 1 ล้านล้านเยน จากที่คาดการณ์ไว้เมื่อเดือน พ.. ปีที่แล้ว อนึ่ง เมื่อวันที่ 9 เม.. 2545 หนังสือพิมพ์ฉบับเดียวกัน ก็ได้รายงานว่า สำนักงานกำกับดูแลด้านการคลัง (เอฟเอสเอ) ได้ตรวจสอบพบว่า ธนาคารใหญ่ๆ ของญี่ปุ่น 13 แห่ง มีหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้เฉพาะในปีงบประมาณ 2544 มากกว่าที่เคยแจ้งไว้ถึง 1.9 ล้านล้านเยน (648,000 ล้านบาท) (กรุงเทพธุรกิจ 280345, มติชน 100445) ญี่ปุ่นเผยแพร่ผลการสำรวจ ระบุว่า-ภาวะการลงทุนของบริษัทใหญ่ๆ ในญี่ปุ่นจะหดตัวต่อไปอีกในปีงบประมาณใหม่นี้ เนื่องจากบริษัทเหล่านี้ก็จะเลือกที่จะลงทุนน้อยลงอีก ในภาวะที่ตลาดตกต่ำ และการแข่งขันสูง สำรวจจากแผนการลงทุนของ 113 บริษัทในปี 2003 จะลดลง 12.9% จากปีก่อนหน้า เป็นการลดต่ำลงต่อเนื่องเป็นปีที่สอง โดยในปี 2002 ลดลง 3.3% (บางกอกโพสต์ 080445)

-ความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาของหน่วยงาน-องค์กรในญี่ปุ่น

-ญี่ปุ่นถูกบีบจากทุกทางให้แก้ไขปัญหาการเงินการธนาคาร ในช่วงเดือน ม.. ต่อ ก.. 2545 พร้อมๆ กับการประกาศแผนการยกเลิกการค้ำประกันเงินฝากธนาคารที่จะเริ่มขึ้นในวันที่ 1 เม.. 2545 ในญี่ปุ่นมีกระแสข่าวที่บ่งชี้ถึงความเลวร้ายลงของระบบธนาคารและสถาบันการเงินต่างๆ ของญี่ปุ่น เช่น รายงานผลการศึกษาของสถาบันนักคิดอเมริกัน เอนเทอร์ไพรซ์ อินสติติว ฟอร์ พับลิค โพลิซี รีเสิร์ช สำนักงานในวอชิงตัน ระบุว่า ญี่ปุ่นกำลังเดินบนเส้นทางที่จะผิดนัดชำระหนี้ เพราะคาดกันว่าอาจจะต้องเผชิญหน้าภาระหนี้สินเพิ่มมากขึ้นถึง 1 ล้านล้านเยน มูดี้ส อินเวสเตอร์ เซอร์วิส บริษัทจัดอันดับความน่าเชื่อถือชั้นนำของสหรัฐ เคลื่อนไหวปรับลดแนวโน้มความน่าเชื่อถือของกลุ่มธนาคารรายใหญ่ 5 แห่งของญี่ปุ่น นั่นคือ มิตซูบิชิ โตเกียว ไฟแนนเชี่ยลกรุ๊ป สุมิโตโม มิตซุย แบงกิ้ง มิซูโฮะ โฮลดิ้งส์ ยูเอฟเจ โฮลดิ้งส์ และชูโอะ มิตซุย ทรัสต์ แอนด์ แบงกิ้ง จากระดับ "เสถียรภาพ" ลงมาอยู่ที่ระดับ "ลบ" นายเรอิโก โตริทานิ ผู้อำนวยการอาวุโสฝ่ายสถาบันการเงินของฟิตช์ เรทติ้ง ให้ความเห็นว่า รัฐบาลญี่ปุ่นจำเป็นต้องเปิดตาให้กว้างต่อวิกฤติที่ธนาคารของชาติกำลังเผชิญอยู่ และต้องเร่งถอดสลักภาวะชะงักงันทางเศรษฐกิจที่อาจจะเกิดขึ้นอีก 10 ปี ส่วนบิสซิเนส ไทมส์ รายงานเมื่อวันที่ 18 .. 2545 ว่าเจ้าหน้าที่รัฐบาลญี่ปุ่น เริ่มส่งสัญญาณว่าอาจจำเป็นต้องขอรับความช่วยเหลือจากไอเอ็มเอฟ ที่เพิ่งเสร็จสิ้นการเตรียมการตรวจสอบระบบการเงินญี่ปุ่น และเมื่อวันที่19 .. 2545 มูดีส์ อินเวสเตอร์ส เซอร์วิส ปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือตราสารหนี้ระยะยาวของไดวา ซิเคียวริตี้ส์ กรุ๊ป โบรกเกอร์อันดับ 2 และนิกโก คอร์เดียล โบรกเกอร์อันดับ 3 มาอยู่ที่ Baa3 จาก Baa2 ซึ่งเป็นอันดับที่อยู่เหนือระดับจังก์ บอนด์ แค่ระดับเดียว ส่วนแนวโน้มตราสารหนี้บุริมสิทธิที่ไม่ได้ค้ำประกันของ โนมูระ โฮลดิงส์ โบรกเกอร์รายใหญ่สุด ถูกดึงลงมาอยู่ที่ "เสถียรภาพ" จากระดับ "บวก" โดยอ้างความท้าทายในระยะกลางที่ต้องเผชิญภายในธุรกิจหลักของบริษัท รวมถึงรีเทล โบรกเกอร์ วันที่ 22 .. นิตยสาร ดิ อีโคโนมิสต์ ตีพิมพ์บทรายงาน แสดงความหวั่นเกรงว่า ญี่ปุ่นอาจเป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ของโลก หากไม่เด็ดขาดกับการแก้ปัญหาเศรษฐกิจการเมือง ขจัดหนี้เสีย สะสางภาคการเงิน จะทำให้เศรษฐกิจใหญ่อันดับสองของโลก เป็นแหล่งเพาะเชื้อร้ายจนสุกงอม ก่อนปะทุเป็นโรคระบาดทางการเงินในอนาคต ขณะที่เอเชียมีความผูกพันใกล้ชิดญี่ปุ่นมากสุด ต้องอกสั่นขวัญแขวนเพราะเกรงจะได้รับผลกระทบขั้นรุนแรง (ข่าว น... เดือน ม..-.. 2545) –รัฐบาลญี่ปุ่นประกาศมาตรการแก้ปัญหาเงินฝืดต่อด้วยบีโอเจประกาศผ่อนคลายนโยบายการเงิน วันที่ 27 .. 2545 รัฐบาลญี่ปุ่นได้ประกาศมาตรการแก้ปัญหาเงินฝืดและสร้างเสถียรภาพให้กับระบบการเงินท้องถิ่น 6 ประการ รวมถึงการเพิ่มความเข้มงวดในการปล่อยกู้ให้กับบริษัทที่มีปัญหา โดยไม่คำนึงถึงผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นกับธนาคารที่เกี่ยวข้อง แผนดังกล่าวซึ่งเปิดเผยมาก่อนหน้าที่จะประกาศแล้ว ประกอบด้วย 1.การเพิ่มอำนาจหน้าที่ตรวจสอบและกำกับดูแลสถาบันการเงินการธนาคารในญี่ปุ่น ให้กับสำนักงานตรวจสอบการเงินของรัฐบาล หรือ เอฟเอสเอ โดยให้เอฟเอสเอเปิดเผยผลการตรวจสอบต่อสาธารณะด้วย  2. ให้รัฐบาลเป็นผู้ค้ำประกันเงินฝากสำหรับเงินฝากตั้งแต่ 10 ล้านเยนขึ้นไปอย่างไม่จำกัด ตั้งแต่เดือน เม.. 2545 ทั้งนี้เพื่อป้องกันการแห่ถอนเงินฝากจากระบบ 3. การเพิ่มอำนาจการตรวจสอบสินเชื่อรายใหญ่ของสถาบันการเงินและธนาคาร ให้เข้มงวดรัดกุมยิ่งขึ้น 4. เพิ่มอำนาจและวงเงินในการซื้อหนี้เน่าของธนาคารมาบริหารให้กับบริษัทบริหารสินทรัพย์ของรัฐบาล 5. เพิ่มอำนาจในการตรวจสอบและจับกุมการกระทำผิดในการซื้อขายหุ้นในลักษณะชอร์ตเซล หรือเก็งกำไรระยะสั้นที่ไม่เหมาะสม 6. เปิดทางให้บริษัทพยุงหุ้นทำหน้าที่ลดอาการผันผวนของราคาหุ้นในตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น (ข่าว น... 160245, 010345) และรุ่งขึ้นวันที่ 28 .. 2545 ธนาคารกลางญี่ปุ่น (บีโอเจ) ก็ออกมาประกาศผ่อนคลายนโยบายการเงิน โดยจะเพิ่มปริมาณสภาพคล่องในระบบผ่านทางการเพิ่มวงเงินซื้อพันธบัตรรัฐบาลเป็นเดือนละ 1 ล้านล้านเยน จาก 800,000 ล้านเยนในปัจจุบัน และเพื่อป้องกันการขาดสภาพคล่องในตลาดการเงินไปจนถึงสิ้นปีงบประมาณในวันที่ 31 มี.. 2545 บีโอเจได้กำหนดเป้าหมายทางการเงินในการรักษาระดับเงินฝากกระแสรายวันของธนาคารไว้ระหว่าง 10-15 ล้านล้านเยน (กรุงเทพธุรกิจ 010345) วันที่ 1 เม.. 2545 เป็นวันแรกที่รัฐบาลญี่ปุ่นเริ่มต้นยกเลิกการค้ำประกันเงินฝากในภาคธนาคาร โดยจะค้ำประกันเฉพาะเงินฝากในบัญชีประจำที่มีอัตราไม่เกิน 10 ล้านเยนต่อไปอีก 1 ปี ก่อนที่จะยกเลิกทั้งหมด ท่ามกลางกระแสข่าวดี ค่าเงินเยนแข็งค่าฉับพลัน ตลาดหุ้นพุ่งกระฉูดทะลุหมื่นจุดนักวิเคราะห์ว่ามีโอกาสแตะ 15,000 จุด นักลงทุนต่างชาติเตรียมแห่เข้าลงทุนในตลาดหุ้นและธุรกิจการเงินต่างๆ  และรัฐบาลเตรียมปรับเพิ่มตัวเลขคาดการณ์อัตราการขยายตัวใหม่ (ข่าว น... ..-เม.. 2545)

ความเคลื่อนไหวในเอเชีย (ยกเว้นญี่ปุ่น)

-ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชียเป็นที่จับตามองอย่างมาก ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ ขณะที่ภาวะเศรษฐกิจจะฟื้นหรือไม่ฟื้นยังอยู่ในความไม่แน่นอน บรรดาสำนักวิจัย บุคคลและองค์กรติดตามความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจ หันมาให้ความสนใจเอเชียอย่างมาก เช่นมีรายงานข่าวว่า กองทุนบริหารความเสี่ยง (เฮดจ์ฟันด์) กลุ่มการลงทุนที่มีความลึกลับมาก ซึ่งเคยโดนตำหนิจากผู้นำชาติเอเชียหลายราย ว่าเป็นตัวชนวนให้เกิดวิกฤติการณ์เศรษฐกิจ-การเงินในภูมิภาค เมื่อปี 2540-41 กำลังกลับเข้ามาลงทุนในตลาดเอเชียอีกครั้ง สำนักข่าวรอยเตอร์ระบุว่า "เอเชียเป็นภูมิภาคที่ได้รับความสนใจจากกองทุนบริหารความเสี่ยงมากขึ้น เพราะมีแนวโน้มที่จะได้รับประโยชน์จากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกอย่างรวดเร็ว" นายพอล เชียร์ด หัวหน้าฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจประจำภาคพื้นเอเชียของบริษัทเลห์แมนบราเธอร์ส เปิดเผยผลวิจัยเศรษฐกิจของเอเชียในที่ประชุมสัมมนานักธุรกิจนักลงทุนที่สิงคโปร์ว่า ในปีนี้ เศรษฐกิจของเอเชียไม่นับรวมญี่ปุ่น จะเติบโตขึ้นเฉลี่ยประมาณ 5.0% โดยเศรษฐกิจของเอเชียจะเติบโตขึ้นบนพื้นฐานความจำเป็นในการบริโภคของคนในประเทศไม่ใช่จากการเติบโตของการส่งออกเพื่อสนองความต้องการบริโภคในตลาดต่างประเทศ ขณะเดียวกัน กลุ่มประเทศที่จะมีฟื้นตัวทางเศรษฐกิจที่เข้มแข็ง ได้แก่ เกาหลีใต้ ซึ่งจะโต 5.0% ในปีนี้ และ 5.5% ในปีหน้า ฮ่องกง 3.7% ในปีนี้ และ 4.5% ในปีหน้า สิงคโปร์ 3.5% ในปีนี้ และ 6.0% ในปีหน้า ส่วนอินโดนีเซีย จะเติบโต 3.5% ในปีนี้ และ 4.0% ในปีหน้า ขณะที่ไทยจะเติบโต 3.0% ในปีนี้ และ 5.0% ในปีหน้า ฟิลิปปินส์ จะโต 3.0% ในปีนี้ และอีก 4.0% ในปีหน้า ทั้งนี้ราคาน้ำมันจะต้องมีเสถียรภาพที่ระดับ 17.00 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล (มติชน 050245) รัฐมนตรีคลังจาก 10 ชาติสมาชิกอาเซียน เสร็จสิ้นการประชุมร่วมกันที่กรุงย่างกุ้งของพม่าเมื่อวันที่ 6 เม.. 2545 ออกแถลงการณ์ร่วมระบุว่า การดำเนินนโยบายเศรษฐกิจมหภาคที่แข็งแกร่ง การปฏิรูปโครงสร้าง และความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดภายในอาเซียน จะส่งผลให้เศรษฐกิจในกลุ่มเติบโตราว 3.5-4.0% ในปีนี้ ด้านธนาคารพัฒนาเอเชีย (เอดีบี) ประมาณการว่า เศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชียตะวันออกจะขยายตัวแข็งแกร่งในระดับ 5.2% ในปีนี้ และขยายตัวมากขึ้นในปีหน้า โดยภาคส่งออกจะได้แรงหนุนจากปัจจัยบวกหลายปัจจัยในสหรัฐ และการฟื้นตัวบางส่วนในยุโรป ในปี 2544 เศรษฐกิจเอเชียตะวันออก มีค่าจีดีพีรวมยืนอยู่ที่ 4.3% เทียบกับ 7.6% ในปี 2543 ขณะที่ในปีนี้ เอดีบีคาดการณ์ว่า เศรษฐกิจจีนจะเติบโตที่ 7%, 4.5-4.47% สำหรับเกาหลีใต้ และ 3.0-3.5 % สำหรับอาเซียน อย่างไรก็ตาม เอดีบี เตือนให้ระวังความเสี่ยงที่ยังมีอยู่ รวมทั้งราคาน้ำมันในตลาดโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นมาก และระดับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจแต่ละประเทศจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความคืบหน้าในการปฏิรูปเศรษฐกิจเป็นสำคัญ พร้อมกับเรียกร้องให้ผลักดันในเรื่องความร่วมมือด้านการค้าภายในภูมิภาค, กระแสการลงทุน และความร่วมมือทางการเงิน ซึ่งควรขยายไปถึงประเด็นการเงินการคลัง และอัตราแลกเปลี่ยน เพื่อป้องกันผลกระทบจากปัจจัยภายนอกภูมิภาค ในรายงานที่มอบให้รัฐมนตรีคลังอาเซียน เอดีบีเตือนว่า มีความเสี่ยงที่ค่าเงินเยนจะอ่อนตัวลง ซึ่งอาจส่งแรงกดดันต่อผู้ส่งออกในภูมิภาค และนำไปสู่การแห่กันลดค่าเงิน (กรุงเทพธุรกิจ  070445) ผลสำรวจพอร์ตตลาดหุ้นเอเชีย ของดาวโจนส์ นิวส์ไวร์ส ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 28 มี..2545 พบว่า โดยภาพรวมแล้ว กองทุนรวมระหว่างประเทศ ยังคงมองตลาดหุ้นเอเชียยกเว้นญี่ปุ่นในเชิงบวก เนื่องจากเห็นว่ามูลค่าหุ้นยังน่าสนใจเมื่อเทียบกับตลาดสหรัฐและยุโรป ทำให้ผู้จัดการกองทุนเพิ่มน้ำหนักเงินลงทุนระดับสูงในตลาดหุ้นเอเชียยกเว้นญี่ปุ่นต่อไปเป็นเดือนที่ 5 ติดต่อกัน ผลสำรวจครั้งนี้ ยังสะท้อนให้เห็นว่า ตลาดหุ้นฮ่องกงได้หลุดจากฐานะตลาดหุ้นยอดนิยมเป็นครั้งแรก ตั้งแต่เดือน มิ..2543 หลังจากผู้จัดการกองทุนแนะนำให้ลดเงินลงทุนลงเล็กน้อยโดยเฉลี่ยในพอร์ตตลาดหุ้นเอเชีย (กรุงเทพธุรกิจ 290345) นายจอน ฟุตส์ ผู้อำนวยการฝ่ายตลาดหุ้นภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ของมอร์แกน สแตนเลย์ ให้สัมภาษณ์สำนักข่าวดาวโจนส์ โดยตั้งข้อสังเกตว่า นักลงทุนสถาบันกำลังหันเหเข้ามาลงทุนในตลาดหุ้นของเอเชียกันมากขึ้น หลังการล่มสลายของบริษัทเอนรอน นายฟุตส์ คาดการณ์ว่าประมาณ 28,000-30,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ของมูลค่าการทำธุรกรรมในตลาดหุ้นทั่วโลกในปีนี้ จะมาจากภูมิภาคเอเชีย ไม่นับรวมญี่ปุ่น โดยตัวเลขดังกล่าวครอบคลุมทั้งข้อตกลงซื้อขายหุ้น และหุ้นกู้ แต่ไม่รวมการเสนอขายหุ้นออกใหม่ภายในประเทศ (ข่าว น... 0445)

-ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในจีน จากการรายงานของวารสารไชน่าซีเคียวริตี้ส์หรือวารสารตลาดหลักทรัพย์จีน ซึ่งระบุว่า -เศรษฐกิจจีนประจำไตรมาส 4 ของปีที่แล้ว ได้ชะลอความเติบโตลงเหลือ 6.7% เทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อนหน้า และติดต่อกันเป็นไตรมาสที่ 4 ภายหลังจากที่เศรษฐกิจจีนเติบโตสูงถึง 8.1% ในไตรมาสแรกของปีที่แล้ว เทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อนหน้า และได้ชะลอตัวลงเหลือ 7.7% ในไตรมาสถัดมา กับเหลือเพียง 7.0% ในไตรมาสที่สามรวมทั้งสิ้นคิดเป็นอัตราเติบโตที่ชะลอตัวลงจากระดับ 8.0% ในปี 2543 ลงมาเหลือเพียง 7.3% ในปีที่แล้ว ทั้งนี้เป็นผลจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกโดยเฉพาะในตลาดสหรัฐและญี่ปุ่น ในขณะที่อัตราเติบโตของตลาดส่งออกของจีนชะลอตัวลงเหลือเพียง 6.8% จากที่เคยเติบโตสูงถึง 27.8% ในปีก่อนหน้า ทำให้มูลค่าการค้าส่วนที่เกินดุลของจีนลดลงเหลือต่ำสุดนับตั้งแต่ปี 2539 (มติชน 260245) –งบประมาณประจำปี 2545 ของจีนมียอดขาดดุลสูงเป็นประวัติการณ์ รัฐมนตรีคลัง เซี่ยงฮว่ายเฉิง ของจีน เปิดเผยงบประมาณประจำปี 2002 ในระหว่างการรายงานงบประมาณต่อสภาประชาชนแห่งชาติ (เอ็นพีซี) ที่ระบุยอดขาดดุลสูงสุดเป็นประวัติการณ์ถึง 309,800 ล้านหยวน (37,000 ล้านดอลลาร์) เพิ่มขึ้น 19% จากยอดขาดดุลในปีงบประมาณ 2001 ที่มีทั้งสิ้น 259,800 ล้านหยวน หรือ 2.7% ของมูลค่าผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) โดยยอดขาดดุลงบประมาณปีนี้มีมูลค่าเกิน 3% ของจีดีพี เฉียดใกล้ระดับที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) จัดว่าเป็นระดับหนี้ที่อันตราย โดยหนี้ภาครัฐมีมูลค่า 1,560,800 ล้านหยวน หรือ 16.3% ของจีดีพี (ผู้จัดการ 030345, กรุงเทพธุรกิจ 070345) หนังสือพิมพ์ดิ เอเชียน วอลล์สตรีท เจอร์นัล รายงานว่า -ซิตี้ แบงก์ กรุ๊ป ได้รับอนุมัติให้เข้าไปเปิดบริการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศกับลูกค้าท้องถิ่นในเซี่ยงไฮ้ได้ ถือเป็นความเคลื่อนไหวล่าสุดในการเปิดเสรีตลาดเงิน ทั้งยังถือเป็นครั้งแรกที่ธนาคารกลางจีน อนุญาตให้ธนาคารต่างชาติให้บริการแลกเปลี่ยนเงินตราแก่บุคคลรายย่อยได้ (กรุงเทพธุรกิจ 210345) -"แบงก์ ออฟ ไชน่า" รุกตลาดโบรกเกอร์ออนไลน์ในฮ่องกงประกาศซื้อฮัตชิสัน ซีเอสเอฟบีไดเร็คต์ บริษัทร่วมลงทุนระหว่างธุรกิจของลี กาชิง กับเครดิต สวิส นอกจากนั้น ยังเปิดบริษัทหลักทรัพย์ร่วมลงทุนแห่งใหม่ขึ้นในเซี่ยงไฮ้ ชื่อว่า บีโอซี อินเตอร์เนชั่นแนล (ไชน่า) อันจะกลายเป็นบริษัทหลักทรัพย์ที่ลงทุนโดยต่างประเทศแห่งแรกที่ได้รับอนุญาตให้เป็นอันเดอร์ไรท์ และซื้อ-ขายหุ้นกระดานเอที่ปัจจุบันสงวนไว้เฉพาะนักลงทุนท้องถิ่น (กรุงเทพธุรกิจ 260345) -กลุ่มธนาคารยักษ์ใหญ่ของอังกฤษ ได้รับอนุมัติให้เปิดทำธุรกรรมสกุลเงินต่างประเทศในจีนได้ นายเดวิด เอลดอน ประธานฮ่องกง แอนด์ เซี่ยงไฮ้ แบงกิ้ง คอร์ป (เอชเอสบีซี) ในเครือเอชเอสบีซี โฮลดิ้งส์ กลุ่มธนาคารยักษ์ใหญ่ของอังกฤษ เปิดเผยว่า ธนาคารได้รับอนุมัติจากธนาคารกลางจีนให้เปิดทำธุรกรรมสกุลเงินต่างประเทศแก่บรรดาลูกค้าชาวจีน และกลุ่มบริษัทในกรุงปักกิ่งและนครเซี่ยงไฮ้ได้ (กรุงเทพธุรกิจ 290345)  บิสซิเนส ไทมส์ ฉบับวันที่ 1 เม..2545 รายงานว่า ยูไนเต็ด โอเวอร์ซีส์ แบงก์ (ยูโอบี) -ธนาคารรายใหญ่สุดของสิงคโปร์ ได้รับคำเชิญให้เข้าไปถือหุ้นข้างน้อยในธนาคารขนาดเล็กของจีนหลายแห่ง ขณะที่นายวี โช เหยา ประธานยูโอบี กล่าวว่า ธนาคารสิงคโปร์ก็ต้องการจับมือเป็นพันธมิตรกับธนาคารจีนเช่นกัน ถือเป็นส่วนหนึ่งของแผนขยายกิจการในแผ่นดินใหญ่ (กรุงเทพธุรกิจ 020445) -แบงก์ชาติจีนเดินหน้าปรับระบบธนาคารท้องถิ่นรับมือการแข่งขันจากต่างชาติ โดยสั่งให้ธนาคารพาณิชย์กันทุนสำรองเพื่อหนี้เสียรายปีเพิ่ม และสั่งกระตุ้นทุนสำรองเงินต่างประเทศ เพื่อป้องกันความเสี่ยงทางการเงิน (กรุงเทพธุรกิจ 270445) -จีนยอมรับว่ากำลังเผชิญปัญหาว่างงานอย่างหนัก จนอาจก่อให้เกิดวิกฤติแรงงานครั้งร้ายแรงสุด หนังสือพิมพ์ไชน่า เดลี รายงานวันที่ 29 เม..2545 ว่า รัฐบาลจีนจะจัดการประชุมแห่งชาติในปีนี้ เพื่อหาทางสร้างตำแหน่งงานเพิ่ม พร้อมกับอ้างคำกล่าวของนายหวาง ต่งจิ้น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม ว่า สถานการณ์แรงงานของจีนในปัจจุบัน คับขันมากจนอาจบ่อนทำลายเสถียรภาพทางสังคม (กรุงเทพธุรกิจ 300445)

-เศรษฐกิจเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ พบว่า -ภาวะเศรษฐกิจของหลายประเทศในภูมิภาคนี้ยังไม่ดีนัก -เศรษฐกิจของสิงคโปร์ในช่วงไตรมาสแรกของปีนี้ ยังคงหดตัวลงอีก 2.6 % เทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีก่อน ส่วนใหญ่เกิดจากการลดลงในภาคการผลิตสินค้าอุปโภคบริโภคในเชิงอุตสาหกรรม ทั้งนี้เนื่องจากภาวะความต้องการบริโภคสินค้าประเภทอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ยังคงชะงักงัน ทำให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมในภาคการผลิตนี้ลดลงจากไตรมาสเดียวกันของปีก่อนถึง 6.1 % แต่เมื่อเทียบกับภาวะหดตัวของจีดีพีไตรมาสที่สี่และไตรมาสที่สามของปีที่แล้ว ที่สูงถึง -6.6% และ -5.4 % ทียบไตรมาสเดียวกันของปีก่อนหน้า ตามลำดับ ทำให้ภาพรวมจีดีพีในไตรมาสแรกของปีนี้ ดีขึ้นกว่าสองไตรมาสสุดท้ายของปีที่แล้วมาก (เอเอฟพี 100445) .คลังไต้หวันเปิดเผยว่า ธนาคารไต้หวันมีรายได้ลดลงต่อเนื่องเป็นครั้งที่ 4 เมื่อเทียบกับรายได้ปีต่อปีกับปีที่ผ่านมา โดยรายได้ก่อนหักภาษีของธนาคารไต้หวัน 53 แห่ง ลดลง 40.5% หรือ 57.59 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อปีที่ผ่านมา ลดลงจาก 96.78 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จากปีก่อนหน้านั้น (มติชน 200245) มีรายงานว่า -เศรษฐกิจฮ่องกงมีอาการป่วยหนักขึ้นเรื่อยๆ ตัวเลขอัตราการว่างงานขึ้นมาอยู่ที่ 7 % ซึ่งน่าตกใจสำหรับดินแดนที่เคยมีแต่ขาดแคลนแรงงาน ราคาอสังหาริมทรัพย์หดหายไป 60 % จากที่เคยขึ้นสูงสุด ทิ้งให้คนฮ่องกงประมาณ 200,000 คน มีหนี้เกินกว่ามูลค่าอสังหาริมทรัพย์ของตน ภาวะเงินฝืดกลายเป็นโรคเรื้อรัง ราคาสินค้าลดลง 2.2 % ในปีที่แล้ว และคาดว่าในปีนี้ก็จะลดลงอีกเท่าตัว บุคคลล้มละลายเพิ่มขึ้น 3 เท่าตัวนับตั้งแต่ปี 1999 และความเชื่อมั่นผู้บริโภคทำสถิติต่ำสุด นิตยสารฟอร์จูน ฉบับวันที่ 13 .. 2545 ระบุว่า ฮ่องกงได้สูญเสียตำแหน่งปากประตูสู่จีนแผ่นดินใหญ่ไปอย่างไม่มีวันหวนคืนกลับแล้ว ทุกวันนี้ ถนนทุกสายมุ่งตรงไปยังแผ่นดินใหญ่ “ตัวจริงสถานที่จริง” (ฟอร์จูน 130545) -มีความเคลื่อนไหวเพื่อทำความตกลงทวิภาคี ทั้งในกลุ่มประเทศในเอเชียด้วยกันและกับกลุ่มภายนอกเขต เช่น การเดินทางพบปะหารือเพื่อทำความตกลงทางธุรกิจการค้าและจัดตั้งเขตเสรีทางการค้า ระหว่างผู้นำไทยกับจีน อินเดีย และประเทศเอเชียอื่นๆ การเจรจาตกลงทางการค้าแบบทวิภาคีระหว่างสิงคโปร์กับไต้หวันและฮ่องกง การเจรจาเพื่อตกลงเปิดเสรีการค้าระหว่างสิงคโปร-สหรัฐ ซึ่งจะส่งผลให้สิงคโปร์กลายเป็นฐานการลงทุนของบริษัทอเมริกันในภูมิภาคเอเชีย และช่วยสร้างงานใหม่ประมาณ 50,000 ตำแหน่ง รวมทั้งการทำความตกลงสว๊อปเงินระหว่างหลายประเทศในเอเชียกับจีนและญี่ปุ่น ตามข้อตกลงภายใต้แผนริเริ่มเชียงใหม่ (ซีเอ็มไอ) ที่มีเป้าหมายเพื่อกระชับความสัมพันธ์ทางการเงินให้ใกล้ชิดยิ่งขึ้น ด้วยการสร้างเครือข่ายสว็อปสกุลเงินของธนาคารกลางจาก 10 ชาติในกลุ่มประเทศสมาชิกประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) รวมถึงญี่ปุ่น จีน และเกาหลีใต้ (อาเซียน+3) นอกจากนั้นยังมีข่าวว่าตลาดหุ้นไต้หวันเตรียมจับมือตลาดหุ้นสิงคโปร์ เชื่อมค้าหุ้นข้ามตลาดด้วย  (ข่าว น... 01-0445)

ความเคลื่อนไหวในภูมิภาคอื่นๆ

-ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในยุโรป -การเปลี่ยนไปใช้เงินตราสกุลยูโรของชาวยุโรปมากกว่า 300 ล้านคน จาก 12 ชาติ ของทวีป ตั้งแต่ปารีสถึงเอเธนส์ โรม มาดริด ได้เริ่มเปลี่ยนเงินตราสกุลเก่าของพวกตน ไปใช้เงินสกุล ยูโรกันแล้วเมื่อเที่ยงคืนเข้าสู่เช้าวันใหม่ของวันอังคารที่ 1 .. 2545 ทำให้การเฉลิมฉลองเทศกาล ปีใหม่ของภูมิภาคปีนี้ค่อนข้างครึกครื้นและคึกคักเป็นพิเศษ มีการจุดพลุดอกไม้ไฟต้อนรับเงินสกุลยูโรสีสันตระการตา โดยฟินแลนด์และกรีซ ได้ฤกษ์จับจ่ายใช้เงินยูโรก่อนใครเพื่อน เพราะตั้งอยู่ทางตอนเหนือและใต้สุดของพื้นที่ (ไทยรัฐ 020145) ต่อมาในวันที่ 19 .. 2545 นายคริส เดอ นูส ประธานยูโรเปียน เซฟวิง แบงก์ กรุ๊ป ตัวแทนธนาคารลูกค้ารายย่อยใน 25 ชาติยูโรออกมาเปิดเผยว่า บรรดาธนาคารยุโรป เสียค่าใช้จ่ายไปกับการเตรียมความพร้อมรับเงินสกุลเดียวยุโรป คิดเป็นมูลค่าเทียบเท่ากับกำไร 1 ปี (กรุงเทพธุรกิจ 190245) มอร์แกน สแตนเลย์ วาณิชธนกิจชั้นนำของสหรัฐ และโอลิเวอร์ ไวแมน บริษัทที่ปรึกษาด้านการบริหารงานในกรุงนิวยอร์ก เผยแพร่ผลการศึกษาอนาคตของอุตสาหกรรมธนาคาร สรุปว่า -อนาคตของสถาบันการเงินในยุโรปอาจจะเหลือเพียงรายใหญ่ๆ 4-5 รายซึ่งมีขนาดเดียวกับซิตี้กรุ๊ป รายงานระบุว่าธนาคารยุโรป เช่น เอบีเอ็น แอมโร ของเนเธอร์แลนด์, คอมเมิร์ซแบงก์ของเยอรมนี และโซซิเย้เต้ เจเนราลของฝรั่งเศส ซึ่งได้พยายามแทรกซึมเข้าไปทำธุรกิจอื่นๆ ทั่วโลกต้องเผชิญกับงานยากลำบากมากขึ้น เนื่องจากมีขนาดเล็กเกินไป ดังนั้น เพื่อความอยู่รอดธนาคารยุโรปจำเป็นต้องเลือกว่าจะควบกิจการข้ามชาติกับสถาบันการเงินของประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคเดียวกัน หรืออีกทางหนึ่งคือเลือกที่จะออกไปจากธุรกิจที่ไม่สามารถทำกำไร ในเมื่อปีนี้วาณิชธนกิจขนาดใหญ่ได้ผลตอบแทนประจำปีดีมากประมาณ 20% ขณะที่ธนาคารยุโรปกลับรู้สึกตรงข้าม ทำให้เชื่อว่าธนาคารยุโรป 2-3 แห่งจะจากไป (กรุงเทพธุรกิจ 080445) -ข่าวร้ายเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจในเยอรมนี วันที่ 18 .. 2545  จากการคำนวณของเอเอฟพีโดยอาศัยตัวเลขอัตราการขยายตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือจีดีพี ของบุนเดสแบงก์ ในช่วง 3 ไตรมาสแรกของปี 2544 พบว่าเศรษฐกิจเยอรมนีในไตรมาสสุดท้ายของปี 2544 หดตัวไปเกือบ 0.7% จากไตรมาสที่สามซึ่งหดตัวไปแล้ว 0.1% ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในยูโรโซนได้เข้าสู่ภาวะถดถอยอย่างเป็นทางการแล้ว (บางกอกโพสต์ 180145) -เคียรซ์ เบอร์หนึ่งแห่งวงการสื่อสารมวลชนของเยอรมนีประกาศล้มละลาย เมื่อวันที่ 8 เม.. 2545 นับเป็นคิวที่ 4 ของบรรดาบริษัทใหญ่ที่ล้มไปก่อน เช่น ยักษ์ใหญ่วงการก่อสร้าง ยักษ์ใหญ่วงการต่อเครื่องบิน และผู้ยิ่งใหญ่ในวงการเครื่องเขียน โดยเคียรซ์ได้ยื่นต่อศาลขอรับฐานะล้มละลาย หลังจากไม่ประสบความสำเร็จจากความพยายามเจรจากับเจ้าหน้าที่สถาบันนักลงทุนใหญ่มากมายหลายแห่ง ฐานะการเงินของเคียรซ์ย่ำแย่ ด้วยภาระหนี้สินไม่น้อยกว่า 6,500 ล้านยูโร (5,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) หลังจากไปขยายงานเกินตัว เช่น สิทธิการถ่ายทอดรายการแพงๆ ตลอดจนการบุ่มบ่ามเข้าไปหากินในวงการเพย์ทีวี ที่อิงอยู่กับฐานสมาชิกผู้ยอมจ่ายสตางค์เพื่อดูโปรแกรมต่างๆ ของสถานี ข่าวกล่าวว่า การล้มละลายของเคียรซ์ เขย่าความมั่นใจของผู้คนต่อฐานะที่แท้จริงของภาคธุรกิจในเยอรมนีอย่างใหญ่หลวง ในปี 2001 บริษัทธุรกิจในเยอรมนียื่นล้มละลายไปทั้งสิ้น 32,000 ราย หรือเท่ากับว่ายอดล้มละลายนี้พุ่งขึ้นจากเมื่อปี 2000 ถึง 14 % นักวิเคราะห์ชี้ว่า บรรยากาศทางเศรษฐกิจของเยอรมนีและยุโรปนับวันย่ำแย่ลงเรื่อยๆ หลังจากที่กระแสบูมในวงการเทคโนโลยีหมดพลังไป คาดกันว่าในปีนี้ ยอดการล้มละลายของบริษัทธุรกิจทั้งหลายในเยอรมนีอาจจะแตะระดับ 40,000 ราย (ผู้จัดการ 090445)

-ความเคลื่อนไหวในอเมริกาใต้ -ปัญหาอาร์เจนตินาปะทุรอบใหม่ ค่าเงินเปโซร่วงต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ ราคาสินค้าพุ่งพรวด 5,000% รายงานข่าวกล่าวว่า ตั้งแต่วันที่ 25 มี.. 2545 ธนาคารหลายแห่งในอาร์เจนตินา เต็มไปด้วยลูกค้าที่แห่กันมาขอแลกเงินที่ฝากไว้เป็นเงินดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่หลายๆ ธนาคาร ไม่อาจรองรับลูกค้าที่แห่มากันมากได้ ทำให้เกิดการประท้วงขึ้น จนเกิดการปะทะกับเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของธนาคาร  การแห่ซื้อเงินดอลลาร์สหรัฐของชาวอาร์เจนตินา มีขึ้นหลังจากค่าเงินเปโซร่วงลงติดต่อกันตั้งแต่เมื่อสัปดาห์ก่อนหน้า และเมื่อวันที่ 25 มี.. 2545 ค่าเงินเปโซได้ดิ่งลงไปถึง 18% อยู่ที่ 3.9 เปโซต่อดอลลาร์สหรัฐ ถือเป็นการร่วงลงมากที่สุดนับตั้งแต่อาร์เจนตินา เลิกการผูกติดค่าเงินเปโซกับดอลลาร์ เมื่อเดือน ม..ที่ผ่านมา ขณะเดียวกัน ประชาชนยังแห่ไปยังซูเปอร์มาร์เก็ต เพื่อซื้อเสบียงอาหารกักตุนไว้ในบ้าน ส่งผลให้ราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ขยับขึ้นถึง 27% นับตั้งแต่เมื่อเดือน ธ..ปีที่แล้ว ขณะที่ยาและเวชภัณฑ์หลายอย่างก็เริ่มขาดแคลน ประมาณ 1 ใน 4 ของประชากรวัยทำงาน อยู่ในสภาพตกงาน และเกือบครึ่งหนึ่งของประเทศ มีรายได้เพียงแค่วันละไม่กี่ดอลลาร์ (กรุงเทพธุรกิจ 280345) ล่าสุด รัฐบาลอาร์เจนตินาพยายามแก้ปัญหาวิกฤติ โดยเสนอร่างก..ปรับโครงสร้างธนาคารรัฐวิสาหกิจ ด้วยการผนวกสถาบันการเงินยักษ์ใหญ่เข้าด้วยกัน และให้มีการแปรเงินฝากในธนาคารให้เป็นพันธบัตร ปรากฏว่ารัฐสภาไม่ยอมพิจารณาข้อเสนอดังกล่าว ยังผลให้รัฐมนตรีเศรษฐกิจคนที่ 5 ในรอบ 1 ปี ของอาร์เจนตินายื่นใบลาออก และจนถึงสิ้นเดือน เม.. 2545 รัฐบาลอาร์เจนตินายังไม่สามารถสรรหา รมต.คลังคนใหม่มาแทนที่คนเก่าได้สำเร็จ (ข่าว น... 01-0445)

2. ความเคลื่อนไหวเศรษฐกิจในประเทศ

2.1 สถานการณ์และคาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจในประเทศ

-การวิเคราะห์และคาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจไทย

-ธนาคารแห่งประเทศไทย ชี้เศรษฐกิจไทยอยู่ในระยะเริ่มต้นฟื้นตัวแต่ยังมีความเปราะบางและมีปัจจัยเสี่ยงทั้งแง่บวกและลบ เจ้าหน้าที่ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หลายท่านแถลงไว้ในหลายโอกาส โดยชี้เป็นทำนองเดียวกันว่า เศรษฐกิจประเทศไทยอยู่ในระยะเริ่มต้นของการฟื้นตัว ภายใต้ความเชื่อมั่นของผู้บริโภคและภาคธุรกิจที่ดูดีขึ้น จากการฟื้นตัวของอุปสงค์ในประเทศที่ขยายตัวเพิ่มขึ้น ด้านต่างประเทศปรับตัวดีขึ้นมาก ดุลบัญชีเดินสะพัดและดุลชำระเงินเกินดุล ซึ่งสะท้อนว่า เศรษฐกิจประหยัดมากขึ้น หนี้ต่างประเทศลดลงต่อเนื่อง จากที่เคยสูง 1.09 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ เหลือเพียง 6.7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ มีการชำระหนี้ไป 4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ และสัดส่วนหนี้ระยะสั้นยังคงต่ำกว่า 20 % ทุนสำรองระหว่างประเทศยังอยู่ในระดับสูง (ล่าสุดเมื่อสิ้นเดือน ก.. อยู่ที่ 3.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ) ทำให้ทิศทางอัตราแลกเปลี่ยนดีขึ้นในช่วง 2-3 เดือนแรกของปีนี้ อย่างไรก็ตาม เป็นที่น่าสังเกตว่า อุปสงค์ในประเทศที่เพิ่มขึ้นนั้น ไม่ได้ขยายตัวไปพร้อมๆ กับการขยายตัวของสินเชื่อ ซึ่งถือว่าเป็นจุดอ่อนของภาวะเศรษฐกิจไทย เป็นการเติบโตที่ไม่แข็งแรง และยังถูกกระหน่ำด้วยภาวการณ์ส่งออกที่ยังติดลบ ล่าสุดตัวเลขเมื่อเดือน ก.. ติดลบ 8.1 % จากเดือน ม.. ที่ติดลบที่ 6.4 % ไตรมาสสุดท้ายของปีก่อนติดลบอยู่ที่ 13.4 % และไตรมาสที่ 3 ของปีก่อนติดลบอยู่ที่ 10 % (ผู้จัดการ 150445)

-ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสแรกของปีนี้ –ด้านการส่งออก ในรูปเงินดอลลาร์สหรัฐเมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน ลดลง 7.7 %  การนำเข้า คาดว่าในไตรมาสแรกนี้จะหดตัวประมาณ 11 % -ดุลการค้า ดุลบัญชีเดินสะพัด และดุลชำระเงิน คาดว่าเกินดุลประมาณ 587 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อเทียบกับไตรมาสแรกปีก่อนที่เกินดุลเพียง 70 ล้านดอลลาร์สหรัฐ –การผลิตภาคอุตสาหกรรม ซึ่งได้รับแรงหนุนจากการใช้จ่ายภายในประเทศ มากกว่าจากการส่งออก คาดว่าจะขยายตัวประมาณ 2.1% ภาคอุตสาหกรรมที่ขยายตัวค่อนข้างมาก ได้แก่ อุปกรณ์ก่อสร้าง เหล็ก และยานยนต์ คาดว่าช่วงไตรมาสแรกนี้ ยอดขายรถยนต์และรถจักรยานยนต์ยังขยายตัวกว่า 20 % การสร้างที่อยู่อาศัยใหม่จะขยายตัวประมาณ 30% ต่อเนื่องจากปลายปี 2544 -ภาวะการลงทุนภาคเอกชน ได้รับแรงหนุนจากการใช้จ่ายภายในประเทศเช่นกัน โดยเฉพาะหมวดก่อสร้างและยานยนต์ คาดว่ายอดขายปูนซีเมนต์เพิ่มกว่า 20 % ในไตรมาสแรก และยอดขายรถยนต์เชิงพาณิชย์จะขยายตัวประมาณ 30 % ดังนั้น คาดว่าดัชนีการลงทุนภาคเอกชนในไตรมาสแรกจะขยายตัวประมาณ 10.4 % เมื่อเทียบกับการขยายตัวเพียง 0.2 % ในปีก่อนหน้า -การบริโภคภาคเอกชน ยังคงขยายตัวต่อเนื่อง คาดว่าในไตรมาสแรกจะขยายตัวประมาณ 2.4 % ซึ่งได้รับแรงหนุนจากการใช้จ่ายหมวดยานยนต์เป็นหลัก -ภาวะสภาพคล่องสถาบันการเงินในระบบ ยังคงอยู่ในระดับสูง คาดว่า ณ สิ้นไตรมาสแรก สินเชื่อระบบสถาบันการเงินจะลดลงประมาณ 4.6 % จากปีก่อนหน้า ขณะที่เงินฝากของระบบจะเพิ่มขึ้น 4.7 % (ผู้จัดการ 120445)

-เอสแคป คาดเศรษฐกิจไทย มีแนวโน้มขยายตัวประมาณ 2.5% ทั้งปีนี้และปีหน้า วันที่ 26 เม.. 2545 คณะกรรมาธิการการเศรษฐกิจและสังคม สำหรับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก แห่งสหประชาชาติ (เอสแคป) กล่าวในรายงานการสำรวจประจำปี 2545 เรื่อง "ลู่ทางอนาคตทางเศรษฐกิจ : การเตรียมการเพื่อการฟื้นฟู" โดยคาดการณ์ว่า อัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจของไทยในปีนี้ จะอยู่ที่ระดับ 2.5% เพิ่มขึ้นจากระดับ 1.5% ของปีก่อน และมีแนวโน้มที่จะเติบโตที่ระดับเดิมในปี 2546 ขณะที่เงินเฟ้อของไทย มีแนวโน้มจะขยับขึ้นเล็กน้อย จาก 1.6% ในปี 2544 เป็น 1.8% ในปี 2545 และ 2.5% ในปีถัดไป "ไทยตกอยู่ในสภาพเดียวกับอินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ ที่จะต้องผลักดันให้เศรษฐกิจขยายตัวเร็วขึ้น เพื่อช่วยให้การปรับโครงสร้างหนี้ และภาคธุรกิจดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดปัญหาการว่างงานและความยากจน" รายงานของเอสแคป ระบุ และว่า ไทยควรต้องเริ่มดำเนินการเสียตั้งแต่บัดนี้ เพราะยังมีปัญหาที่รอสะสางอีกมาก โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ในระบบการเงิน เมื่อเทียบกับเศรษฐกิจของประเทศอื่นๆ อย่างเกาหลีใต้ และมาเลเซีย ที่มีความคืบหน้าในการแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม (กรุงเทพธุรกิจ 270445)

-ปัจจัยเสี่ยงของภาวะเศรษฐกิจไทย -ดร.บัณฑิต นิจถาวร ผู้ช่วยผู้ว่าการ ธปท. สายนโยบายการเงิน กล่าวในการสัมมนาเมื่อต้นเดือน เม.. 2545 ว่า มีปัจจัยเสี่ยงที่จะส่งผลต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยที่ต้องจับตาดู 4 เรื่องด้วยกันคือ 1. เศรษฐกิจโลก ยังไม่ชัดเจนว่าเศรษฐกิจสหรัฐจะฟื้นตัวเข้มแข็งเพียงใด 2. การใช้จ่ายภาครัฐ ภายใต้งบประมาณประจำปีนี้ ว่ามีการใช้จ่ายเข้มแข็งเพียงใด หากมีการใช้จ่ายน้อยก็จะทำให้เศรษฐกิจได้ประโยชน์น้อย 3. ความก้าวหน้าในการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง เฉพาะหน้านี้คือเรื่องสินเชื่อจากธนาคารพาณิชย์สู่ภาคเอกชน ตราบใดที่สินเชื่อไม่โต โอกาสที่เศรษฐกิจจะเข้มแข็งก็มีน้อย 4. ราคาน้ำมันที่ไม่แน่นอน ในสถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ยังไม่คลี่คลาย (กรุงเทพธุรกิจ 030445) -ศูนย์วิจัยกสิกรไทย  กล่าวในรายงานประเมินภาวะเศรษฐกิจไทย เผยแพร่เมื่อวันที่ 12 เม.. 2545 ได้กล่าวถึงปัจจัยเสี่ยงของภาวะเศรษฐกิจไทยว่ามีคือ 1. ปัญหาราคาน้ำมัน 2. เศรษฐกิจสหรัฐและการส่งออกของไทย 3. ปัญหาภัยแล้ง อาจส่งผลต่อภาคเกษตร 4. ปัญหาหนี้สาธารณะของรัฐบาล หนี้สาธารณะปีนี้ และปีหน้า อยู่ที่ 60.3 % และ 63% ของจีดีพี ตามลำดับ หากเพิ่มมากกว่านี้จะส่งผลต่อปัญหาความเชื่อมั่นและเสถียรภาพตลาดเงินตลาดทุน 5. ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยเฉพาะมีคู่แข่งที่น่ากลัวอย่างประเทศจีน (ผู้จัดการ 120445) 

-ฝ่ายวิจัยธนาคารกรุงศรีอยุธยาประเมินภาพรวมการฟื้นตัวของภาวะเศรษฐกิจไทยครึ่งหลังของปี 2545 ฝ่ายวิจัยธนาคารกรุงศรีฯ ได้ประเมินภาพรวมการฟื้นตัวของภาวะเศรษฐกิจไทยในครึ่งหลังของปี 2545 ว่า จะมีความผูกพันอย่างชัดเจนกับการฟื้นตัวของสหรัฐ ยุโรป และเอเชีย ซึ่งเป็นปัจจัยภายนอกที่สำคัญ และส่งผลต่อเศรษฐกิจไทย ทำให้คาดว่าการส่งออกปีนี้จะขยายตัวอยู่ที่ 2-3 % รายงานได้ชี้ 6 ปัจจัยสำคัญ ที่สนับสนุนการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจไทยคือ 1. ระดับเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ ต้องอยู่ในเกณฑ์ดี 2. ระดับความเชื่อมั่นของประชาชนต่อทิศทางเศรษฐกิจของประเทศจะต้องมีแนวโน้มกระเตื้องขึ้น 3. เงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ ในปี 2544 มี 2,776 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2545 การเร่งดึงเงินลงทุนโดยตรงนับว่าจำเป็น คาดว่าปีนี้จะอยู่ในอัตราเดียวกับปีก่อน 4. ดัชนีราคาหุ้นที่สูงขึ้น ดัชนีราคาหุ้น ณ สิ้นไตรมาสปรับตัวขึ้น 23.1 % จากสิ้นปีที่ผ่านมา ด้วยมูลค่าซื้อขายเฉลี่ยวันละ 1.2 หมื่นล้านบาท ต่างประเทศซื้อสุทธิ 1.86 หมื่นล้านบาท เทียบกับปีก่อนที่มีการขายสุทธิเพียง 6.4 พันล้านบาท 5. อัตราดอกเบี้ยต่ำ เอื้อต่อการปรับโครงสร้างหนี้ สภาพคล่องส่วนเกินในระบบการเงินที่มีจำนวนสูง เกื้อหนุนอัตราดอกเบี้ยในประเทศสามารถปรับลดลงได้อีกเล็กน้อย 6. มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจภาครัฐ มีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นภาคเศรษฐกิจที่แท้จริงให้ฟื้นตัวได้ ภาครัฐจึงเพิ่มการใช้จ่ายด้วยการจัดทำงบประมาณขาดดุล พยายามเร่งเบิกจ่ายงบประมาณให้เป็นไปตามเป้าหมาย (กรุงเทพธุรกิจ 090445)

2.2 ความเคลื่อนไหวภาครัฐ

1. เรื่องการจัดทำงบประมาณประจำปี 2546

มีความเคลื่อนไหวคือ -ปฏิรูปการจัดทำงบประมาณใหม่ที่ยึดเอายุทธศาสตร์และนโยบายรัฐบาลเป็นตัวตั้ง ซึ่งมีสื่อมวลชนระบุว่า ถือเป็นการพลิกโฉมระบบการจัดทำงบประมาณของไทยจากรูปแบบเก่าไปอย่างสิ้นเชิง โดยสิ่งที่เปลี่ยนแปลงคือ “การใช้งบประมาณให้เป็นเครื่องมือในการบริหารประเทศของรัฐบาลได้อย่างจริงจัง” หลายฝ่ายมีความเห็นว่า ในทางปฏิบัติ ข้าราชการต้องมีการปรับตัวและมีความยุ่งยากในการทำงานมากขึ้น ดังนั้นต้องควบคู่ไปกับการปรับโครงสร้างข้าราชการ หัวใจหลักคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของข้าราชการนั่นเอง (กรุงเทพธุรกิจ 280145) รายงานข่าวกล่าวว่า การจัดทำงบประมาณรูปแบบใหม่นั้นยังมีอุปสรรคอยู่มาก และยังต้องแก้ไข พ... งบประมาณ พ.. 2520 ซึ่งอาจจะต้องใช้เวลา 2-3 ปี ในการจัดทำงบประมาณปี 2546 จึงเป็นเพียงการพยายามให้มีการประสานระหว่างกระทรวงมากขึ้น มีการกำหนดแผนยุทธศาสตร์ที่เป็นเป้าหมายไว้อย่างชัดเจนมากขึ้น ดังที่นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯและ รมต.คลัง กล่าวในที่ประชุม ยุทธศาสตร์กระทรวงเศรษฐกิจ และกรอบงบประมาณปี 2545-2546 เมื่อวันที่ 10 .. 2545 ว่า ในปี 2545 รัฐบาลจะเน้นการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ เพื่อเสริมความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนของประเทศ เป็นการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างมีคุณภาพ ขณะที่กรอบการจัดทำงบประมาณแบบใหม่ ต้องการให้แต่ละกระทรวงมียุทธศาสตร์ชัดเจนก่อนไปสู่ภาคปฏิบัติ โดยยุทธศาสตร์ของกระทรวงเศรษฐกิจ กระทรวงการคลังจะเน้นเรื่องบรรษัทบริหารสินทรัพย์ การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ กระทรวงอุตสาหกรรม เน้นสนับสนุนสินค้ามาตรฐาน สร้างผู้ประกอบการใหม่ กระทรวงพาณิชย์ ต้องมีบทบาทแข่งขันส่งออกสินค้าและปฏิรูปสินค้าส่งออกเชื่อมโยงกับกระทรวงอุตสาหกรรม ขณะที่กระทรวงเกษตรฯรับผิดชอบฟื้นฟูชีวิตเกษตรกร ส่วนในด้านกรอบงบประมาณนั้น เมื่อวันที่ 31 .. 2545 นายสมคิด เผยหลังการประชุม ครม. แบบไม่เป็นทางการว่าที่ประชุมได้รับทราบกรอบวงเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2546 (.. 2545-.. 2546) วงเงิน 1 ล้านล้านบาท โดยกำหนดการขาดดุลงบประมาณไว้ที่ 175,000 ล้านบาท หรือ 3.2% ของจีดีพี โดยมั่นใจว่า การจัดสรรงบประมาณปี 2546 จะเป็นส่วนสำคัญในการทำให้เศรษฐกิจไทยมีการขยายตัวต่อเนื่อง และเติบโตอย่างมีคุณภาพ ซึ่งจะควบคู่ไปกับการผ่อนคลายนโยบายการเงิน, การเร่งรัดการฟื้นตัวของภาคเอกชน, และการใช้นโยบายการคลัง ซึ่งจะเริ่มทยอยออกมาตรการอีกหลายชุด ต่อมา ในการประชุม ครม. วันที่ 5 .. 2545 หลังจากที่ พ...ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี แสดงความจำนงจะขอตัดลดงบประมาณในส่วนของสำนักนายกฯ ลง 100 ล้านบาทจากกรอบงบประมาณรวมที่กำหนดไว้เดิม 1 ล้านล้านบาท ที่ประชุมผ่านกรอบงบประมาณอย่างเป็นทางการออกมาในวงเงินรวม 999,900 ล้านบาท โดยมีวงเงินรายได้ 825,000 ล้านบาท ส่งผลให้งบประมาณขาดดุล 174,900 ล้านบาท รัฐบาลมีภาระรายจ่าย ชำระคืนต้นเงินกู้ และดอกเบี้ยรวม 130,231 ล้านบาท สำหรับวงเงินรายจ่ายประจำมีจำนวน 779,377 ล้านบาท คิดเป็น 75.6% และมีงบลงทุน จำนวน 200,000 ล้านบาท คิดเป็น 20% และในปี 2546 รัฐบาลกำหนดจะมีรายได้จากการขายหุ้นรัฐวิสาหกิจจำนวน 12,000-15,000 ล้านบาทด้วย (ไทยรัฐ 060245) อย่างไรก็ตาม ในช่วงเดือนเม.. 2545 –มีความเคลื่อนไหวเพื่อหาทางลดงบฯรายจ่ายประจำลง เพื่อเพิ่มสัดส่วนงบฯลงทุนให้มากขึ้น ในวงเงินงบประมาณเท่าเดิมที่วางไว้ โดยมติ ครม. วันที่ 9 เม.. 2545 นายกรัฐมนตรีได้สั่งให้ตัดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นและไม่อยู่ในโครงการเร่งด่วนออก รวมทั้งให้ดูตัวเลขรายจ่ายการชำระหนี้ ว่าจะยืดเวลาการจ่ายคืนหนี้ออกไปได้หรือไม่ เพราะในงบประมาณตั้งรายจ่ายดอกเบี้ยเงินกู้สูงถึง 90,685 ล้านบาท ขณะที่มียอดคืนเงินต้น 35,188 ล้านบาท ซึ่งอาจมีการปรับโครงสร้างหนี้ (รีไฟแนนซ์) เพื่อลดภาระดอกเบี้ยและขยายเวลาการชำระคืน (ไทยรัฐ 100445) ในความพยายามลดงบรายจ่าย โดยเริ่มแรกได้มอบหมายงานให้ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ซึ่งดำเนินการลดลงได้เพียง 1,000 ล้านบาท ต่อมานายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายฯและ รมต.คลัง ลงมือเอง ลดลงมาได้อีก 2,000 ล้านบาท และท้ายสุด ในช่วงปลายเดือน เม.. 2545 มีรายงานข่าวความขัดแย้งระหว่าง ก.คลังกับสำนักงบประมาณ เรื่องเกี่ยวกับการพยายามหาทางลดงบฯรายจ่ายประจำ ซึ่งนายกรัฐมนตรีเชื่อว่ารายจ่ายประจำยังสามารถลดลงได้ถึง 5,000-6,000 ล้านบาท รวมทั้งเรื่องการกระจายอำนาจคลังสู่ท้องถิ่น ทำให้มีข่าวว่า ผอ. สำนักงบประมาณอาจจะถูกโยกย้าย (ข่าว น... 0445)

2. ความเคลื่อนไหวด้านการเงินการคลัง

ในช่วง 4 เดือนแรกปีนี้มีความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาดังนี้  -การปรับปรุงนโยบายการคลัง เช่น การหาช่องทางเพื่อเพิ่มรายได้เข้ารัฐของหน่วยงานด้านภาษี เช่น การเปิดศึกกับแก๊งปลอมใบกำกับภาษี ของกรมสรรพากร รายงานข่าววันที่ 28 .. 2545 นายศุภรัตน์ ควัฒน์กุล อธิบดีกรมสรรพากร แถลงว่า “กรมฯไม่ได้ให้น้ำหนักการปราบปรามเฉพาะบริษัท หรือสำนักงานบัญชี แต่จะลงโทษบริษัทร้านค้าที่จงใจใช้ใบกำกับภาษีปลอมด้วย ส่วนบริษัทผู้จัดทำบัญชี ที่รับทำบัญชีให้กับร้านค้า หากทำผิดก็จะถอนใบอนุญาตจากการเป็นผู้ตรวจสอบภาษีทันที" (ไทยรัฐ 280245) ..สุชาติ เชาว์วิศิษฐ รมช.คลัง กล่าวระหว่างการแถลงผลการจัดเก็บภาษีครึ่งปีแรกของปีงบประมาณ 2545 ว่า สิ่งที่กระทรวงการคลังต้องการดำเนินการคือ เพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีให้มีความเป็นธรรมมากขึ้นและทั่วถึงมากขึ้น ผู้ที่ยังหลบเลี่ยงภาษีจะให้เข้ามาอยู่ในระบบภาษีเพิ่มมากขึ้น เพื่อให้รัฐบาลมีรายได้มาใช้ในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ (ไทยรัฐ 130445) นอกจากนั้น กรมสรรพากรยังดำเนินการตรวจเข้มบรรษัทข้ามชาติที่ทำการโอนซื้อขายสินค้าว่าเลี่ยงภาษีหรือไม่ โดย ก.คลัง ส่งจดหมายเวียนไปตามบริษัทข้ามชาติที่มีกิจการและสาขาในประเทศไทย ให้ชี้แจงรายละเอียดข้อมูลในการทำราคาโอนในการซื้อขายสินค้าระหว่างบริษัทแม่และสาขา เพื่อนำมาประเมินการเสียภาษี และกรมสรรพากรยังเตรียมที่จะประกาศกฎกระทรวงเกี่ยวกับการกำหนดราคาโอนของบริษัทข้ามชาติ เพื่อให้มีความชัดเจนโปร่งใส โดยจะให้มีหลักการคล้ายๆ กับที่ใช้กันอยู่ในกลุ่มประเทศ โออีซีดี และออสเตรเลีย (มติชน กรุงเทพธุรกิจ 160445) รายงานข่าววันที่ 19 เม.. 2545 ระบุว่า ก.คลังมีแนวคิดจะทำการปรับปรุงระบบการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตรถยนต์ โดยร..สุชาติ เชาว์วิศิษฐ รมช.คลัง กล่าวว่า “ขอยืนยันว่าการปรับปรุงภาษีรถยนต์ดังกล่าวไม่ได้เป็นการปรับอัตราภาษีเพิ่มขึ้นแต่อย่างใด แต่เป็นการจัดระบบการจัดเก็บภาษีให้ถูกต้อง โปร่งใส เป็นธรรม และมีความชัดเจนมากขึ้น โดยอัตราภาษีสรรพสามิตสูงสุดจะไม่เกิน 48% เท่าที่จัดเก็บอยู่ในปัจจุบัน ทำให้ไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการและผู้บริโภคใดๆ แต่อาจมีรถยนต์บางประเภทที่ได้รับผลกระทบบ้าง เช่น รถออฟโรดขับเคลื่อน 4 ล้อ หรือรถกระบะดัดแปลงต่างๆ ที่ปัจจุบันเสียภาษีสรรพสามิตที่ค่อนข้างต่ำ ไม่เป็นธรรม และไม่ค่อยถูกต้องนัก" (ไทยรัฐ 190445) –การลดสัดส่วนภาระหนี้ต่างประเทศ ต่อรายได้จากการส่งออกสินค้าและบริหารลง .คลังเสนอแผน ลดการก่อหนี้ต่างประเทศประจำปีงบประมาณ 2545 เหลือเพียง 986.31 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นสัดส่วนภาระหนี้ต่างประเทศต่อรายได้จากการส่งออกสินค้าและบริการประมาณ 5.41% จากเดิมที่มีการตั้งวงเงินก่อหนี้ต่างประเทศไว้สูงถึงจำนวน 2,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และการก่อหนี้ต่างประเทศใน 5 ปีข้างหน้า คือ ตั้งแต่ ปีงบประมาณ 2546-2550 จะมีภาระหนี้เมื่อเทียบกับรายได้ จากการส่งออกสินค้าและบริการไม่เกิน 3.58% ซึ่งถือว่าต่ำกว่าอัตราส่วนสูงสุด ที่กำหนดไว้ในระเบียบการก่อหนี้ของประเทศไม่เกิน 9% ทั้งนี้ เพื่อเป็นการรักษาวินัยทางการเงินการคลัง (ไทยรัฐ 130345) การเร่งการใช้จ่ายขององค์กรท้องถิ่นและการเบิกจ่ายงบลงทุนของรัฐวิสาหกิจ นายสมชัย สัจจพงษ์ ผู้อำนวยการกองนโยบายและวางแผนการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ในฐานะรองโฆษกกระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า การฟื้นตัวเศรษฐกิจในช่วงที่ผ่านมา เป็นผลมาจากการดำเนินนโยบายการคลังเป็นหลัก ซึ่ง สศค. เชื่อว่าในไตรมาส 3 และ 4 ของปีงบประมาณนี้ นโยบายการคลังจะเป็นตัวกระตุ้นเศรษฐกิจที่สำคัญให้มีการขยายตัวในอัตราร้อยละ 3-4 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) แต่รัฐบาลต้องเร่งการใช้จ่ายขององค์กรท้องถิ่นที่ปัจจุบันมีการเบิกจ่ายเพียงรายละ 50 ของเป้าหมาย และการเร่งการเบิกจ่ายงบลงทุนของรัฐวิสาหกิจที่มีการเบิกจ่ายเพียงร้อยละ 75 ของเป้าหมายเท่านั้น เพื่อให้การกระตุ้นเศรษฐกิจเป็นไปอย่างต่อเนื่อง (ไทยรัฐ 230345) -การเข้าตรวจสอบการใช้เงินนอกงบประมาณของส่วนราชการและองค์กรอิสระต่างๆ สำนักงบประมาณ ได้กำหนดให้ภายในปี 2546 การใช้จ่ายเงินนอกงบประมาณซึ่งปัจจุบันมีอยู่ทั้งสิ้น 4-5 แสนล้านบาท ต้องแสดงบัญชีรายรับรายจ่ายอย่างชัดเจน และหน่วยงานราชการ-รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานภาครัฐลักษณะพิเศษต่างๆ จะต้องรายงานสถานะของเงินนอกงบประมาณต่อคณะกรรมการนโยบายงบประมาณ เพื่อเสนอต่อคณะรัฐมนตรีและสภาผู้แทนราษฎรต่อไปด้วย (กรุงเทพธุรกิจ 090445)

-ความเคลื่อนไหวด้านนโยบายการเงิน -การออกและผ่อนคลายกฎระเบียบ วันที่ 5 .. 2545 ธนาคารแห่งประเทศไทย ออกหนังสือเวียนถึงสถาบันการเงินเพื่อ-เปลี่ยนแปลงเงื่อนไขการปล่อยกู้เงินบาทโดยตรงแก่ผู้มีถิ่นฐานอยู่นอกประเทศ โดย ธปท. ระบุว่า เนื่องจากสถานการณ์ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศได้เปลี่ยนแปลงไป จึงเห็นสมควรผ่อนคลายมาตรการป้องปรามที่ ธปท.ออกไว้ตั้งแต่ปี 2541 ให้สถาบันการเงินสามารถปล่อยกู้เงินบาทโดยตรงแก่ประเทศเพื่อนบ้าน 5 ประเทศ (คือ พม่า ลาว กัมพูชา เวียดนาม และจีนตอนใต้) ได้ตามเงื่อนไขที่ธปท.กำหนด (ข่าว น... 060145) -ช่วยเหลือเพื่อกระตุ้นการปล่อยสินเชื่อของธนาคารพาณิชย์ รายงานข่าววันที่ 19 .. 2545 ...ปรีดิยาธร เทวกุล ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกมาแถลงข่าวภายหลังการหารือกับผู้บริหารธนาคารพาณิชย์ว่า ธปท.ได้หารือเกี่ยวกับมาตรการชุดใหญ่ ในการช่วยเหลือกระตุ้นการปล่อยสินเชื่อธนาคารพาณิชย์ 4 มาตรการ โดยมาตรการแรกให้ปลี่ยนวิธีการคำนวณอัตราการกันสำรองของหนี้ปกติ และหนี้กล่าวถึงพิเศษ ซึ่งได้เปลี่ยนให้เป็นการสำรองตามการเสื่อมของหนี้ตามจริง โดยดูตัวเลขเฉลี่ยการเสื่อมจากตัวเลข 4 ไตรมาสที่ผ่านมา หากมีอัตราเสื่อมเท่าไหร่ก็ให้กันสำรองตามนั้น แต่สูงสุดไม่เกิน 1 และ 2% เช่นเดิม มาตรการที่ 2 ธปท.ได้ยกเลิกเกณฑ์การจัดชั้นลูกหนี้ ซึ่งมีฐานะการดำเนินงานขาดทุนติดกัน 2-3 ปี ซึ่งเดิมจะต้องจัดเป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) และต้องกันสำรองในอัตรา 50% เปลี่ยนเป็น หากลูกหนี้ดังกล่าวขาดส่งดอกเบี้ยเกิน 3 เดือน ให้จัดเป็นหนี้เอ็นพีแอล แต่หากลูกหนี้ชำระหนี้ได้ทุกเดือนถึงแม้ว่าจะขาดทุนติดกัน 2-3 ปี ก็ไม่ต้องจัดเป็นหนี้เอ็นพีแอล และไม่ต้องกันสำรองหนี้ มาตรการที่ 3 เป็นการลดเกณฑ์การจัดชั้นหนี้ ซึ่งจากเดิมลูกหนี้มีบัญชีใดบัญชีหนึ่งเป็นหนี้เอ็นพีแอล จะต้องจัดชั้นหนี้ทุกบัญชีของลูกหนี้รายดังกล่าวเป็นหนี้เอ็นพีแอลด้วย ทำให้ ธนาคารไม่กล้าปล่อยสินเชื่อเพิ่มเติมให้กับลูกหนี้ มาตรการใหม่จัดเปลี่ยนเป็นการจัดชั้นหนี้ตามคุณภาพแต่ละบัญชี ส่วนมาตรการสุดท้าย เป็นมาตรการช่วยเหลือในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ เพราะยังมีหนี้เอ็นพีแอลที่เกิดขึ้นหลัง 31 .. 43 จำนวนประมาณ 260 ราย ที่ไม่สามารถโอนไปทีเอเอ็มซีได้ โดย ธปท.จะให้ธนาคารพาณิชย์ระบุมาภายในสิ้นเดือนนี้ ว่า ต้องการให้ ธปท.เข้าไปเป็นตัวกลางในการเจรจาปรับโครงสร้างหนี้ให้ในรายใดบ้าง ซึ่งจะทำให้การปรับโครงสร้างหนี้เสร็จโดยเร็ว ทั้งนี้ มาตรการทั้ง 4 ข้อนี้จะลงนามอนุมัติในวันจันทร์ที่จะถึงนี้ และส่งขอความเห็นชอบจาก รมว.คลัง คาดว่าจะประกาศได้สัปดาห์หน้า "หลังจากที่มีการชี้แจงมาตรการไปผู้บริหารธนาคารพาณิชย์มีความเห็นชอบ และบางรายยืนยันว่ามาตรการดังกล่าวจะทำให้มีการปล่อยสินเชื่อได้เพิ่มเติมมากขึ้น (ไทยรัฐ 190145) -ความเคลื่อนไหวด้านนโยบายอัตราดอกเบี้ย วันที่ 21 .. 2545 ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน ธปท. มีมติให้ปรับลดอัตราดอกเบี้ยตลาดซื้อคืนพันธบัตร หรือ (อาร์พี) 14 วัน ซึ่งเป็นอัตราเป้าหมายลงอีก 0.25% จากเดิม 2.50% เป็น 2% ต่อปี โดยมีเหตุผลสำคัญ เพื่อลดภาระของภาคการคลังในการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะต่อไป และลดการก่อหนี้ภาครัฐ ซึ่งถือเป็นการใช้นโยบายการเงินช่วยการคลังเพิ่มขึ้น รวมทั้งยังเห็นว่า อัตราเงินเฟ้ออยู่ในระดับต่ำ เอื้อต่อการใช้นโยบายการเงินที่ผ่อนคลาย โดยไม่สร้างแรงกดดันด้านเงินเฟ้อและเพื่อให้อัตราแลกเปลี่ยนปรับตัวในทิศทางที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการส่งออก ดังนั้น ช่วงต่อไปเงินบาทอาจจะอ่อนตัวลงอีก (ข่าว น... 220145) ซึ่งมีการวิเคราะห์ว่าหลังจากนี้ไป ธปท. อาจจะลดดอกเบี้ยลงอีก และบรรดาธนาคารพาณิชย์ทั้งหลายก็จะลดอัตราดอกเบี้ยเงินฝาก/กู้ลงตามมา ซึ่งในช่วงกลางเดือน ก..-มี.. 2545 ธนาคารไทยพาณิชย์ ได้ประกาศลดอัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำทุกประเภท และดอกเบี้ยเงินกู้ลง 0.25% ทำให้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำประเภท 3 เดือน และ 6 เดือน ปรับลดลงจาก 2.25% เหลือ 2.00% ดอกเบี้ยเงินฝากประจำประเภท 12 เดือน จาก 2.75% เหลือ 2.50% และดอกเบี้ยเงินฝาก ประจำประเภท 24 เดือน จาก 3.25% เหลือ 3.00% ส่วนดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้ารายใหญ่ชั้นดี (เอ็ม-แอลอาร์) ปรับลดลงจาก 7.25% เหลือ 7.00% และดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้าเบิกเกินบัญชี (เอ็มโออาร์) และดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้าทั่วไป (เอ็มอาร์อาร์) ปรับลดลงจาก 7.75% เหลือ 7.50% สำหรับอัตราดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ยังไม่มีการปรับลดลง โดยยืนอยู่ที่ 1.75% และธนาคารพาณิชย์อื่นๆ ก็ทยอยประกาศลดดอกเบี้ยตามลงมา (ข่าว น... 160245) –การตรึงดอกเบี้ยและออกมาตรการรับมือกระแสลดดอกเบี้ยของธนาคาร ในช่วงเดือน เม.. 2545 มีความเคลื่อนไหวลดดอกเบี้ยของธนาคารพาณิชย์อีกระลอกหนึ่ง เริ่มจากวันที่ 17 เม.. 2545 ธนาคารเอเชียประกาศว่าจะลดอัตราดอกเบี้ยทั้งเงินกู้และเงินฝากลงอีก 0.25 % ตามด้วยธนาคารยูโอบี รัตนสิน ส่งผลให้แบงก์อื่นๆ ขยับจะลดตาม โดยอ้างว่าธนาคารมีสภาพคล่องล้นเกินในระบบถึง 6-7 แสนล้านบาท และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้นายกรัฐมนตรี และ รมต.คลัง ต้องออกเคลื่อนไหวเพื่อยับยั้งและรับมือกับการลดดอกเบี้ยครั้งนี้ โดยปรามธนาคารพาณิชย์อื่น และตรึงดอกเบี้ยธนาคารพาณิชย์ของรัฐเอาไว้ พร้อมกับประกาศเตรียมออกพันธบัตรออมทรัพย์จำนวน 1-2 หมื่นล้านบาทเพื่อชดเชยการขาดดุลงบประมาณปี 2545 ในเดือน ส.. 2545 และ คณะกรรมการนโยบายการเงิน ธปท. ออกประกาศเมื่อวันที่ 22 เม.. 2545 ให้คงดอกเบี้ยอาร์/พี ไว้ที่ระดับ 2 % ต่อไป โดยให้เหตุผลว่า ภาวะเศรษฐกิจกำลังจะฟื้นตัวแข็งขึ้นแล้ว นอกจากนั้น วันที่ 23 เม.. 2545 ครม.ยังได้มอบหมายให้ ก.คลัง ทำการศึกษาช่องทางถอนการค้ำประกันเงินฝากของธนาคารพาณิชย์ เตรียมจัดตั้งสถาบันประกันเงินฝากขึ้นมาทำหน้าที่แทน (ข่าว น... 19-290445) อนึ่ง เกี่ยวกับความเคลื่อนไหวของคณะกรรมาธิการรัฐสภาที่ต้องการกำหนดส่วนต่างระหว่างดอกเบี้ยเงินกู้และเงินฝากไว้ตายตัวในกฎหมาย โดยเสนอให้อยู่ที่ 5 % นั้นปรากฏว่ามีหลายฝ่ายคัดค้าน ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้กล่าวระหว่างเข้าชี้แจงกับคณะกรรมาธิการร่วมรัฐสภา ว่าไม่มีความจำเป็นที่จะต้องกำหนดตายตัวเอาไว้ในกฎหมาย เพราะจะทำให้ธนาคารพาณิชย์ทุกแห่งไม่สามารถอยู่ต่อไปได้ และนโยบายของ ธปท.จะเข้าแทรกแซงไม่ให้ส่วนต่างฯ และอัตราดอกเบี้ยสูงเกินไปทันทีที่เกิดปัญหา ล่าสุดคณะกรรมาธิการฯ ลงมติให้มีการกำหนดอัตราส่วนต่างไว้ในกฎหมาย แต่ยังไม่มีการกำหนดว่าควรเป็นร้อยละเท่าใด (ข่าว น... 01-0445)  

-มาตรการด้านการบริหารเงินเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ภาครัฐได้ออกมาตรการเกี่ยวกับการบริหารเงินและเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจหลายเรื่อง เช่น -การทบทวนกรอบการใช้งบประมาณเพื่อการสำรองใช้จ่ายกระตุ้นเศรษฐกิจ 58,000 ล้านบาทเป็นรอบที่สอง ทั้งนี้ เนื่องจากพบว่ามีโครงการทั้งหมด 86 โครงการที่ต้องจัดลำดับความสำคัญใหม่ แบ่งเป็นโครงการที่ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการกลั่นกรองแล้ว 26 โครงการ วงเงิน 6,900 ล้านบาท โครงการที่อนุมัติแล้วแต่ยังไม่บรรจุเป็นวาระ ครม. 8 โครงการ วงเงิน 2,200 ล้านบาท และโครงการที่รอการพิจารณาของคณะกรรมการกลั่นกรอง 52 โครงการ วงเงิน 27,000 ล้านบาท ซึ่งโดยทั่วไป เป็นเพียงโครงการเล็กๆ หรือเป็นโครงการที่ไปเสริมงานเดิมที่ทำอยู่แล้ว ไม่ได้สะท้อนให้เห็นถึงการกระตุ้นเศรษฐกิจที่แท้จริง ในขณะที่รัฐบาลต้องการให้เห็นภาพการลงทุนที่ชัดเจนโดยลักษณะโครงการที่จะสามารถใช้เงินก้อนนี้ได้ จะต้องเปลี่ยนทิศทางจากที่เคยคาดหวังว่า จะกระตุ้นการใช้จ่ายในการบริโภค เป็นกำหนดเป้าหมายใหม่ ให้เป็นการใช้จ่ายกระตุ้นการลงทุนภาคเอกชนแทน เช่น โครงการที่เสริมสร้างให้เอื้อต่อการลงทุนของเอกชน โครงการสร้างบรรยากาศในการลงทุน โดยอาจกำหนดเป็นพื้นที่ดำเนินการ เพื่อให้การใช้จ่ายของรัฐมีการหมุนเวียนในภาคเอกชน เช่น จะมีการลงทุน ในพื้นที่จังหวัดชายแดน กลุ่มจังหวัดที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ (ไทยรัฐ 040245) -การอนุมัติให้นำเงินออกไปลงทุนในต่างประเทศ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (...) เผยว่าก...ได้อนุญาตให้บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวม (บลจ.) 5 ราย จัดตั้งกองทุนรวมที่ลงทุนในต่างประเทศ วงเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อนุมัติให้นำเงินออกไปลงทุนในต่างประเทศ สำหรับปี 45 เป็นเงิน 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ (ประมาณ 9,000 ล้านบาท) ทั้งนี้ เพื่อเป็นการเปิดโอกาส ให้ผู้ลงทุนไทยสามารถลงทุนใน หลักทรัพย์ที่อยู่ในต่างประเทศได้โดยผ่านกองทุนรวม สำหรับ 5 บลจ.ประกอบด้วย 1. บลจ.เอ็มเอฟซี 2. บลจ.ไอเอ็นจี 3. บลจ.กสิกรไทย 4. บลจ.อยุธยาเจเอฟ 5. บลจ.วรรณ  (ไทยรัฐ 290145) –ธปท. ยกเลิกเงื่อนไขการกำหนดเพดานขั้นต่ำของผู้ทำบัตรเครดิต รายงานข่าววันที่ 10-11 และ 27 เม.. 2545 ธปท.ได้ส่งหนังสือเวียนไปยังธนาคารพาณิชย์ เพื่อแจ้งการปรับปรุงหลักเกณฑ์ การให้บริการบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์ใหม่ โดยให้ธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งเป็นผู้กำหนดคุณสมบัติของผู้ถือบัตรเครดิตและเกณฑ์การพิจารณาได้เอง ไม่ว่าจะเป็นการยกเลิกการกำหนดรายได้ขั้นต่ำ วงเงินบัตรเครดิต และการออกบัตรเสริม แต่ต้องมีระบบการบริหารความเสี่ยงอย่างน้อยตามที่ ธปท.กำหนด และยังปรับลดการผ่อนชำระรายเดือนขั้นต่ำจากเดิมไม่ต่ำกว่า 10 % เป็นไม่ต่ำกว่า 5 % ของยอดสินเชื่อคงค้าง รวมทั้งปรับลดอายุของผู้ถือบัตรเครดิตหลักจาก 22 ปี เป็น 20 ปี ซึ่งคาดกันว่า ยอดผู้สามารถมีบัตรเครดิตจะเพิ่มเป็นมากกว่า 4 ล้านราย จากปัจจุบันมีอยู่ 1.8-2.0 ล้านราย (ผู้จัดการ, ไทยรัฐ 10-11, 270445) -การจัดตั้งกองทุนเปิด "ไทยสร้างโอกาส" วันที่ 18 .. 2545 มีการลงนามจัดตั้งกองทุนเปิด "ไทยสร้างโอกาส" หรือ "The Thai Opportunity Fund" มูลค่า 8,096 ล้านบาท ซึ่งเป็นการร่วมลงขันจาก 12 องค์กร โดยมี 3 องค์กรหลัก คือตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ธนาคารกรุงไทย กองทุนบำเหน็จ-บำนาญข้าราชการ (กบข.) ลงขันแห่งละ 2,500 ล้านบาท โดยจะลงขันงวดแรกรวม 3,600 ล้านบาท และสามารถเข้าลงทุนซื้อหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ได้ทันที โดยมุ่งลุยลงทุนหุ้นที่จ่ายเงินปันผล และมีการขยายตัวของผลประกอบการดี (ข่าว น... 190245) วันที่ 6 มี..ที่อาคารตลาดหลักทรัพย์ แห่งประเทศไทย มีการลงนามร่วมทุนจัดตั้งกองทุนแมทชิ่งฟันด์มูลค่า 500 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือประมาณ 22,000 ล้านบาทระหว่างธนาคารกรุงไทย บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และตลาดหลักทรัพย์ฯกับบริษัท เซอร์เบอร์รัส จากสหรัฐอเมริกา กองทุนนี้ ตั้งเป้าลงทุนในบริษัทที่อยู่ระหว่างการฟื้นฟูกิจการและปรับโครงสร้างหนี้ แต่ต้องการเงินเพิ่มทุนทั้งในและนอกตลาดหลักทรัพย์ โดยเซอร์เบอร์รัสร่วมลงขัน 400 ล้านเหรียญและของไทย 100 ล้านเหรียญ ทั้งนี้ ร.. ยอดชาย ชูศรี กรรมการผู้จัดการใหญ่ บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.) กล่าวว่า บสท.จะนำรายชื่อลูกหนี้ 30 รายรวมมูลหนี้กว่า 10,000 ล้านบาท เสนอให้กองทุนแมทชิ่งฟันด์พิจารณา โดย 20 รายเป็นลูกหนี้ที่มีเจ้าหนี้หลายรายแต่เป็นธนาคารรัฐทั้งหมด ส่วนอีก 10 รายมีเจ้าหนี้รายเดียว อย่างไรก็ตาม กองทุนแมทชิ่งฟันด์กับลูกหนี้จะเป็นผู้เจรจากันเองว่าจะไปในทิศทางใด ข่าวกล่าวว่า ขณะนี้มีกองทุนต่างชาติ 2 ราย เข้ามาเจรจาร่วมทุนกับไทยเพื่อจัดตั้งกองทุนแมทชิ่งฟันด์ โดยอยู่ระหว่างเจรจาขนาดกองทุนและคาดว่าภายในครึ่งปีนี้จะจัดตั้งได้ (ข่าว น... 070345) –ความคืบหน้าการบริหารหนี้ด้อยคุณภาพของบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.) รายงานข่าววันที่ 4 เม.. 2545 ..ยอดชาย ชูศรี กรรมการผู้จัดการบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.) แถลงผลการดำเนินงานของ บสท.ไตรมาสแรกว่า สำเร็จตามเป้าที่วางไว้ในระดับ 100,000 ล้านบาท โดยได้บริหารหนี้ด้อยคุณภาพจนได้ข้อยุติ 177 ราย มีมูลค่าตามบัญชีที่รับโอนมา 100,216.14 ล้านบาท โดยมีการปรับโครงสร้างหนี้ 101 ราย บังคับหลักประกัน/พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด 35 ราย ฟื้นฟูกิจการในศาลล้มละลาย 33 ราย และศาลแพ่งมีคำพิพากษา 8 ราย  และนายสถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ ประธานกรรมการบริหาร บสท. กล่าวว่า คณะกรรมการฯ เห็นชอบให้ บสท. ตั้งบริษัทร่วมทุนหรือเอสพีวีขึ้นมาได้ เพื่อให้บริหารสินทรัพย์ของ บสท. โดยจะนำอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกบังคับหลักประกันในชั้นศาล ซึ่งมีมูลค่าตามบัญชี 13,955 ล้านบาท มาตั้งเป็นเอสพีวี โดยแยกเป็นกองๆ ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ นักลงทุนที่สนใจร่วมทุนกับเอสพีวีต้องเข้าประมูลทรัพย์สิน เพื่อกำหนดราคาสินทรัพย์ของ บสท. และมีแนวคิดให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์สถาบันการเงิน (บบส.) และบริษัทบริหารสินทรัพย์ธนาคารกรุงเทพฯพาณิชย์การ มีสิทธิ์ร่วมประมูลตั้งเอสพีวี ของ บสท. ได้ด้วย เพื่อป้องกันการถูกกดราคาและป้องกันข้อครหา (ไทยรัฐ 040445)

-มาตรการด้านการพัฒนาตลาดเงินตลาดทุน -ภาครัฐเป็นตัวนำผลักดันการจัดทำแผนแม่บทพัฒนาตลาดทุน โดยได้มีการจัดเวิร์คช็อปอย่างเป็นทางการครั้งสุดท้ายในวันที่ 5-6 .. 2545 โดยตั้งเป้าให้ตลาดทุนทำหน้าที่พื้นฐานของระบบการเงินได้อย่างสมบูรณ์และครบถ้วน และเน้นเป็นพิเศษในเรื่องการมีธรรมาภิบาล หรือ Good Governance ในการบริหารเพื่อความโปร่งใส และความน่าเชื่อถือ โดยให้เป็นวาระแห่งชาติ ที่จะต้องทำโดยเร่งด่วนและจริงจังทันทีหลังจากมีการประชุมเพื่อระดมความคิดเห็นเสร็จสิ้น ทั้งนี้ที่ประชุมได้กำหนดให้จัดตั้ง คณะกรรมการถาวรเพื่อประชุมและกำหนดนโยบายภาพรวมของตลาดทุนไทย อันประกอบด้วยตัวแทนจากตลาดหลักทรัพย์, สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (...) กระทรวงการคลัง ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และภาคเอกชนที่เกี่ยวเนื่องกับตลาดทุน เช่น สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่จัดตั้งขึ้น ทั้งนี้ ให้มีการแบ่งภาระหน้าที่คือ ก... และ ก.พาณิชย์ หารือร่วมกันเพื่อแก้กฎหมายมหาชน เพื่อให้การกำกับดูแลกิจการของบริษัทจดทะเบียนอยู่ภายใต้ ก...เพียงแห่งเดียว และให้สภาอุตสาหกรรมและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย มีส่วนร่วมในการรณรงค์ให้บริษัททั่วประเทศมีการกำกับดูแลกิจการที่ดี สำหรับ ก...และตลาดหลักทรัพย์ ในฐานะคนกำกับดูแลจะต้องปรับโครงสร้างตัวเอง เพื่อให้เกิดความเข้มแข็งและรองรับการเปลี่ยนแปลงของโลก (ข่าว น... 04,070145) วันที่ 14 มี.. 2545 ภายหลังการประชุมเชิงปฏิบัติการระหว่างภาครัฐกับบรรดาผู้บริหารบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เรื่อง "การกำกับดูแลกิจการที่ดี: ท่านกำกับเราดูแล" นายสุวรรณ วลัยเสถียร รมช.พาณิชย์ กล่าวว่า อีก 2 เดือนข้างหน้า กระทรวงพาณิชย์ บริษัทไทย เรทติ้ง แอนด์ อิมฟอร์เมชั่น เซอร์วิส จำกัด (ทริส) ตลาดหลักทรัพย์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะร่วมกันจัดอันดับบริษัทที่มีการกำกับดูแลที่ดี โดยบริษัทที่ได้รับการจัดอันดับ และได้รับมอบบัตรทองการส่งออก จะได้สิทธิพิเศษในการติดต่อกับตลาดหลักทรัพย์ การลดค่าธรรมเนียม และการคืนภาษีให้รวดเร็วเหมือนกับผู้ประกอบการระดับเอของกรมศุลกากร ที่ได้รับคืนภาษีเร็วขึ้น เพื่อจูงใจให้ทำความดี และลงโทษกรณีทำผิด (ข่าว น... 150345)

3. ความเคลื่อนไหวภาคเศรษฐกิจที่แท้จริง

-ความเคลื่อนไหวด้านการนำเข้า-ส่งออก ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ ภาครัฐมีการเคลื่อนไหวผลักดันด้านการส่งออก โดยถือเป็นเรื่องสำคัญสูง เช่นการร่วมกับภาคเอกชนทำโครงการคัดเลือกสินค้าส่งออกที่มีศักยภาพและมีมูลค่าเพิ่มสูง โดยให้มีการจำแนกสินค้าส่งออกจากกว่า 130 รายการ เหลือ 40 รายการ ที่เป็นสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มและศักยภาพในการส่งออก ครอบคลุมยอดการส่งออก 85% ของยอดส่งออกทั้งหมด 70,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี การทำโครงการนำร่องจะใช้สินค้า 6 รายการก่อน คือ กุ้ง ไก่ เครื่องนุ่งห่ม อิเล็กทรอนิกส์ อัญมณี สับปะรด ซึ่งมียอดการส่งออก 20% ของมูลค่าส่งออกทั้งหมด หรือ 17,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยจะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นถึง 4,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในระยะเวลาการส่งออก 3 ปี จากเดิมสินค้า 6 รายการมีมูลค่าส่งออก 54,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นกว่า 58,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ใน 3 ปี การพัฒนาส่งออกสินค้า 6 รายการ จะใช้งบประมาณส่งเสริมการส่งออก 30 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน 3 ปี โดยเป็นงบของเอกชนในสัดส่วนที่มากกว่างบรัฐบาล รายงานข่าวกล่าวว่า โครงการนี้จะมีการตั้งคณะกรรมการเฉพาะสินค้าแต่ละตัวขึ้นมา โดยคณะกรรมการจะมาจากตัวแทนจาก สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย หรือ สอท., สภาหอการค้าฯ และตัวแทนจาก 4 กระทรวงเศรษฐกิจคือ คลัง, เกษตร, พาณิชย์ และอุตสาหกรรม ร่วมเป็นคณะกรรมการในสินค้าแต่ละตัว นอกจากนั้น ก็มีการออกโรดโชว์และการขอความร่วมมือจากสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศทั่วโลก เช่น การเดินทางไปสหภาพยุโรป (อียู) อย่างเป็นทางการของคณะเจ้าหน้าที่ ก.พาณิชย์ โดยมีภาคเอกชนในสินค้าเป้าหมาย 3 กลุ่ม ได้แก่ อัญมณีและเครื่องประดับ เสื้อผ้า และอาหาร เดินทางไปด้วย เพื่อเจรจาการค้าและประชุมวางแผนยุทธศาสตร์การส่งออกร่วมกับทูตพาณิชย์ไทยในอียูทั้ง 15 ประเทศ (ข่าว น... 070245) ข่าววันที่ 23 .. 2545 นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯ และ รมต.คลัง กล่าวมอบนโยบายการทำงานให้แก่หัวหน้าสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ 53 แห่งทั่วโลกว่า “ภาคการส่งออก ซึ่งเป็นปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญที่จะทำให้เศรษฐกิจขยายตัวตามเป้าหมาย 3% นั้น ต้องฝากความหวังไว้กับกระทรวงพาณิชย์ โดยเฉพาะทูตพาณิชย์ที่เป็นตัวแทนในต่างประเทศ ต้องทำงานเชิงรุกเพื่อขยายตลาดโดยการพัฒนาตลาด ศึกษาเรียนรู้ ติดตามทันมาตรการกีดกันการค้าใหม่ๆ ที่จะออกมาจากประเทศคู่ค้า ศึกษาในระดับมหาภาค ว่าจะมีการเจาะตลาดอย่างไร พร้อมกับติดตามแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของตลาด ความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป เป็นข้อมูลที่สำคัญที่ต้องเร่งรีบแจ้งให้ส่วนกลางรับทราบ เพื่อจะนำข้อมูลที่ได้ไปปรับเปลี่ยนแนวทางการผลิตให้รองรับกับพฤติกรรมตลาด” (ไทยรัฐ 230245)

-จัดตั้งหน่วยงานวิเคราะห์การนำเข้า (Import Unit) เพื่อทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ถึงแนวทางการบริหารการนำเข้าสินค้าให้มีประสิทธิภาพสูงสุด พร้อมเสนอแนะเชิงนโยบายต่อฝ่ายบริหาร พิจารณาประกาศเป็นนโยบายที่ชัดเจน เพื่อรักษาดุลการค้าของประเทศ และลดการนำเข้าสินค้าที่ไม่จำเป็น ทั้งนี้ หน่วยงานดังกล่าวจะขึ้นตรงต่อสำนักงานปลัด ก.พาณิชย์ โดยให้แต่งตั้งคณะทำงานขึ้นมา 1 ชุด เพื่อทำหน้าที่ในการศึกษารายละเอียด ประกอบด้วยตัวแทนจาก 4 หน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้อง คือ สำนักงานปลัดกระทรวง กรมการค้าต่างประเทศ กรมส่งเสริมการส่งออก และกรมเศรษฐกิจการพาณิชย์ ในในเบื้องต้นคณะทำงานจะแบ่งกลุ่มการศึกษารายละเอียดของสินค้านำเข้าสำคัญ 3 กลุ่ม คือ 1. สินค้าฟุ่มเฟือย เช่น น้ำหอม นาฬิกา เสื้อผ้า  2. เครื่องจักรที่ใช้ในการผลิต และ 3. ชิ้นส่วนวัตถุดิบนำเข้าที่นำเข้ามาผลิตเพื่อการส่งออก (ข่าว น... 060345)

-ความเคลื่อนไหวด้านอสังหาริมทรัพย์ หลังจากที่ลงทุนลงแรงกระตุ้นกำลังซื้ออสังหาริมทรัพย์ด้วยการออกมาตรการต่างๆ หลายมาตรการ โดยเฉพาะในช่วงใกล้สิ้นปี 2544 ดังนั้น ในช่วง 4 เดือนแรกของปีนี้ ภาครัฐมีการเคลื่อนไหวต่อเนื่องต่อไปอีก สะท้อนในคำกล่าวของนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯ และ รมต.คลัง ในงานสัมมนาเรื่อง นโยบายรัฐบาลที่มีต่อธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ว่า เมื่อวันที่ 30 .. 2545 ว่า รัฐจะเดินหน้าผลักดันทั้งอุปสงค์และอุปทานเพื่อฟื้นอสังหาริมทรัพย์ หวังให้เป็นตัวจุดประกายให้ธุรกิจอื่นฟื้นตัวตาม เพื่อช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจ การผลักดันเรื่องนี้ที่น่าสนใจ เช่น -การปรับปรุงหลักเกณฑ์ เงื่อนไขและวิธีการจัดตั้ง และจัดการกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ (กอง 1) เพื่อปรับปรุงหลักเกณฑ์ในเรื่องการจำหน่ายหน่วยลงทุนการลงทุนของกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ ดังที่ นายสถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กล่าวว่า รายละเอียดการปรับปรุงกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ (กอง 1) มีดังนี้ 1. ยกเลิกหลักเกณฑ์ เรื่องการถือหุ้นลงทุนของผู้ถือหุ้นลงทุนรายใดรายหนึ่ง ซึ่งเดิมกำหนดไว้ 10 % ของจำนวนหน่วยลงทุน ที่จำหน่ายได้ เป็นเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ และบุคคลที่เกี่ยวข้องสามารถถือหน่วยลงทุน รวมกันได้ไม่เกิน 1 ใน 3 ของจำนวนหน่วยลงทุนทั้งหมด 2. ปรับปรุงเงื่อนไขการลงทุน ดังนี้ สามารถลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ที่สร้างไม่เสร็จได้ แต่ต้องก่อสร้างไปแล้วไม่น้อยกว่า 80% อนุญาตให้เช่าช่วงอสังหาริมทรัพย์ได้ หากได้รับการผ่อนผันจาก ก... และอนุญาตให้ซื้อ หรือเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีข้อพิพาท แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจาก ก...  3. ลดระยะเวลาข้อกำหนดการถือครองอสังหาริมทรัพย์ของกองทุน จากเดิมอย่างน้อย 2 ปี เป็นอย่างน้อย 1 ปี และสามารถขอผ่อนผันจากสำนักงาน ก... ได้อีก หากมีเหตุผลและความจำเป็น ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความยืดหยุ่นในการจัดการกองทุนรวม 4. แก้ไขกำหนดเวลาในการประเมินค่าทรัพย์สิน จากเดิมต้องประเมินค่าทรัพย์สินทุก 2 ปี และสอบทานการประเมินทรัพย์สินทุก 6 เดือน เป็นต้องประเมินค่าทรัพย์สินทุก 2 ปี และสอบทานการประเมินทรัพย์สินทุก 1 ปี ทั้งนี้ เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการสอบการประเมินค่าทรัพย์สิน และ 5. แก้กฎเกณฑ์เรื่องการเพิ่มเงินทุนของกองทุนรวม ซึ่งเดิมกำหนดให้บริษัทจัดการ ต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้นลงทุน หรือมีหนังสือแจ้งผู้ถือหน่วยลงทุน เพื่อขอมติโดยเสียงข้างมาก โดยคิดจากหน่วยลงทุนที่จำหน่ายได้ทั้งหมด แก้ไขเป็น หากเป็นการจัดประชุมผู้ถือหุ้น ต้องได้มติไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของจำนวนหน่วยลงทุนของผู้ถือหน่วยลงทุนที่มาประชุม (ข่าว น... 010245) -พิจารณาช่วยเหลือลูกจ้างประจำที่เป็นสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพสำหรับลูกจ้างประจำ (กสจ.) ให้มีโอกาสมีบ้านเป็นของตนเอง ซึ่งปัจจุบันมีเงินกองทุน 3,000 ล้านบาท และมีสมาชิก 140,000 ราย โดยจะให้ธนาคารออมสินเป็นผู้ดำเนินการ มีวิธีการ คือ ให้นำเงินสะสมของสมาชิกที่อยู่ในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพมาฝากกับ ธอส. เพื่อเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันในการปล่อยกู้ และส่วนที่ขาดอยู่ก็จะกู้ เช่น วงเงินกู้ซื้อบ้าน 1,000,000 บาท มีเงินสะสมอยู่ 400,000 บาท ต้องนำมาฝาก 300,000 บาท อีก 700,000 บาท ให้กู้จากธนาคาร โดยนำอัตราดอกเบี้ย คาดว่าจะอยู่ที่ระดับ 4.5% คงที่ 3 ปี หลังจากนั้น จะอยู่ ในระดับใกล้เคียงกับโครงการธอส.-กบข. ที่เงินฝาก 3 ปี บวก 0.75% (ข่าว น... 110245) -คณะทำงานยุทธศาสตร์การฟื้นฟูอสังหาริมทรัพย์ เตรียมเสนอยุทธศาสตร์ที่ประกอบด้วยมาตรการเร่งด่วน และมาตรการระดับปานกลาง ต่อนายกฯ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการกระตุ้นเศรษฐกิจ ทั้งนี้มีข้อเสนอมาตรการเร่งด่วนข้อหนึ่ง คือ ให้ ก.คลังพิจารณาปรับเงื่อนไขการกู้สินเชื่อที่อยู่อาศัย โดยใช้ธนาคารของรัฐเป็นตัวนำในการให้สินเชื่อที่อยู่อาศัยได้ 100 % ของราคาซื้อขาย ตามราคาที่ธนาคารของรัฐเห็นสมควรเป็นเวลา 2 ปี ให้การเคหะแห่งชาติและกรมการผังเมือง ก.มหาดไทย กำหนดกลไกที่เป็นรูปธรรมสำหรับนโยบายพัฒนาที่อยู่อาศัยและพัฒนาเมืองแห่งชาติ และให้ธนาคารอาคารสงเคราะห์เป็นแกนนำในการจัดตั้งศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์แห่งชาติขึ้น (ข่าว น... 110245) ต่อมาในรายงานข่าววันที่ 20 .. 2545 ระบุว่า โครงการศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์แห่งชาติธนาคารอาคารสงเคราะห์ ได้ลงนามร่วมกับ ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์แห่งชาติสิงคโปร์ ขอรับความช่วยเหลือทางวิชาการเกี่ยวกับการพัฒนาระบบฐานข้อมูลระบบไอที การฝึกอบรมพนักงานและความช่วยเหลือด้านอื่นๆ จากโครงการเงินกู้เพื่อปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ หรือ แซล ของธนาคารโลก เป็นจำนวน 250 ล้านบาท เป็นเวลา 1 ปี ระหว่างเดือน พ.. 2545 ถึง พ.. 2546 (ไทยรัฐ 200245)-ธนาคารกรุงไทยปรับเงื่อนไขสินเชื่อกรุงไทยการเคหะใหม่ เพื่อรองรับกับความต้องการที่อยู่อาศัยของประชาชน และเพื่อลดภาระการผ่อนชำระให้ลูกค้า โดยเงื่อนไขใหม่จะคิดอัตราดอกเบี้ยต่ำกว่าเดิมคือ 1. อัตราดอกเบี้ยเงินกู้คงที่ 1 ปี คิดดอกเบี้ย 3.50% 2. อัตราดอกเบี้ยเงินกู้คงที่ 2 ปี คิด 4.25% และ 3.อัตราดอกเบี้ยเงินกู้คงที่ 3 ปี คิด 4.75% ทั้งนี้หลังจากครบระยะเวลาดอกเบี้ยคงที่แล้ว ธนาคารจะคิดดอกเบี้ยลูกค้ารายใหญ่ชั้นดี (เอ็มแอลอาร์) ลบ 0.75% โดยจะเริ่มให้บริการตั้งแต่ 1 เม..นี้เป็นต้นไป ตั้งเป้าปล่อยสินเชื่อใหม่เพิ่มขึ้น 4,500 ล้านบาท (ข่าว น... 010445)

-ความเคลื่อนไหวด้านการเกษตร การค้าและอุตสาหกรรม

-ด้านการเกษตร .เกษตรและสหกรณ์ เชิญผู้แทนจาก ก.อุตสาหกรรม ก. พาณิชย์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมหารือพิจารณาร่างแผนยุทธศาสตร์ข้าวปี 2545-2549 ซึ่งกำหนดยุทธศาสตร์ และแผนดำเนินการไว้ 4 ด้าน คือ 1. ควบคุมและจัดการผลผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ เป้าหมายให้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวมีรายได้เพิ่มขึ้นปีละ 20,000 ต่อครัวเรือน 2. ปรับปรุงสินค้าข้าวให้มีมาตรฐาน เป้าหมายผลิตข้าวคุณภาพดีจากเดิม 80% เป็น 90% 3. ขยายการส่งออกข้าว มีเป้าหมายส่งออกข้าวและผลิตภัณฑ์ประมาณ 7.5 ล้านตัน โดยส่งออกข้าวคุณภาพต่ำลดลง 50% และสุดท้าย คือการส่งเสริมวิจัย และพัฒนาเพื่อเพิ่มรายได้ ให้เกษตรกรส่งออกข้าวแปรรูปเพิ่มขึ้น 100% (ข่าว น... 070245) -สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ได้ออกประกาศให้เกษตรกรมาขึ้นทะเบียนและทำบัตรประจำตัวเกษตรกร พ..2545 ทั้งนี้ เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลสำหรับการกำหนดนโยบายและวางแผนพัฒนาการเกษตร รวมทั้งดำเนินการตามมาตรการต่างๆ ของภาครัฐ ตลอดจนให้เกษตรกรผู้ที่มาขึ้นทะเบียน มีบัตรประจำตัวเป็นหลักฐานใช้แสดงในการติดต่อประสานงาน และได้รับความสะดวกในการรับบริการจากภาครัฐมากขึ้น (ข่าว น... 130245)

-ด้านการค้าและอุตสาหกรรม คณะกรรมการว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) มีมติ กำหนดราคาควบคุมการจำหน่ายเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็ก 5 รายการ ตามที่คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 19 มี..ที่ผ่านมา โดยได้ประกาศให้สินค้าทั้ง 5 รายการ เป็นสินค้าควบคุมตามข้อเสนอของก.พาณิชย์ โดยจะมีการกำหนดราคาควบคุมไปจนถึงวันที่ 28 .. 2545 ซึ่งเป็นเวลาเดียวกับที่จะมีการประกาศยกเลิกการเก็บค่าธรรมเนียมพิเศษ (เซอร์ชาร์จ) ในการนำเข้าสินค้าเหล็กดังกล่าวจากต่างประเทศ ซึ่งในช่วงนั้นราคาเหล็กจะลดลง (ข่าว น... 230345) -จับตาการเคลื่อนไหวของนายเนวิน ชิดชอบ รมช.พาณิชย์ ซึ่งเข้ามารับตำแหน่งใหม่ ได้เคลื่อนไหวแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในหลายเรื่อง เช่น ใช้กลไกกรมการค้าภายใน ศึกษาถึงผลกระทบของผู้ประกอบการและผู้ผลิตในประเทศ จากกรณีมีสินค้าจากต่างประเทศเข้ามาจำหน่ายในราคาต่ำเป็นพิเศษ (โดยเฉพาะจากจีน) แก้ไขปัญหาการค้าปลีก ผลักดันให้จัดตั้งคณะกรรมการขึ้นชุดหนึ่ง โดยมีนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมต.คลัง เป็นประธาน เพื่อดูแลปัญหาทั้งระบบ พร้อมทั้งจัดการนำกฎหมาย 2 ฉบับ คือ 1. ...การแข่งขันทางการค้า ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการแข่งขันทางการค้ามาใช้มากขึ้น เพื่อแก้ปัญหาการดัมพ์ราคาต่ำกว่าทุน 2. กลไกคณะกรรมการกำกับราคาสินค้าและบริการ ควบคุมราคาสินค้าไม่ให้ขายถูกกว่าความเป็นจริง และควบคุมถึงคุณภาพและปริมาณของสินค้าด้วย รวมทั้งการให้ความรู้กับผู้บริโภคด้วย (ข่าว น... 03-0445)      

3. ความเคลื่อนไหวภาครัฐวิสาหกิจ

-การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯและ รมต.คลัง กล่าวในระหว่างการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน เผยแพร่เมื่อวันที่ 25 เม.. 2545 เกี่ยวกับเรื่องการแปรรูปรัฐวิสาหกิจเพื่อเข้าตลาดหลักทรัพย์ว่าจะยังคงเป็นไปตามแผนที่วางไว้ เพราะถือว่าเป็นเรื่องใหญ่ และเป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาล นายสมคิดแสดงความมั่นใจว่า ธนาคารกรุงไทย ธนาคารไทยธนาคาร และการท่าอากาศยาน จะสามารถกระจายหุ้นได้ทันภายในปลายปี 2545 นี้ ส่วนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจอื่นๆ คงไม่สามารถดำเนินการได้ทันในปีนี้ ไม่ว่าจะเป็นการแปรรูปองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ทศท.) และการสื่อสารแห่งประเทศไทย (กสท.) รวมทั้งคงไม่สามารถควบรวมกันได้ คาดว่าต้องแยกกันเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ เนื่องจากยังมีปัญหาเรื่องความเห็นที่แตกต่างกัน เช่นเดียวกับการแปรรูปโรงงานยาสูบ แม้ว่ารัฐบาลอยากเห็นโรงงานยาสูบเข้าตลาดให้ได้ภายในปีนี้ แต่คงไม่สามารถดำเนินการได้ทัน เนื่องจากไม่ใช่เรื่องเร่งด่วน เพราะต้องมีการพิจารณาเรื่องการรณรงค์ต่อต้านการสูบบุหรี่ แต่รัฐก็ได้วางเงื่อนไขไว้แล้วว่า การกระจายหุ้นโรงงานยาสูบจะไม่มีการขายหุ้นให้กับพันธมิตรธุรกิจ ไม่รับจ้างผลิตบุหรี่ต่างประเทศ และกรมสรรพสามิตต้องดำเนินการปราบปรามบุหรี่เถื่อนให้ได้ ดร.สมคิดยังกล่าวอีกว่า การแปรรูปการท่าเรือแห่งประเทศไทยก็คงไม่สามารถดำเนินการได้ทันในปีนี้เช่นกัน (กรุงเทพธุรกิจ 250445) -.คลังมีแนวคิดที่จะปฏิรูปการจัดทำบัญชีงบดุลของรัฐวิสาหกิจทั้งระบบใหม่ โดยกำหนดเป้าหมายเบื้องต้นที่จะเข้าไปปฏิรูปในรัฐวิสาหกิจรายใหญ่ประมาณ 20 แห่ง ที่มีสินทรัพย์และมูลค่าการลงทุนสูง รวมทั้งมีบทบาทต่อระบบเศรษฐกิจค่อนข้างมาก แต่มีระบบบัญชีที่ยังไม่ได้มาตรฐาน โดยจะส่งทีมนักวิชาการและกลุ่มผู้ตรวจสอบบัญชีมืออาชีพ เข้าไปรื้อระบบบัญชีใหม่ตั้งแต่ปีบัญชี 2545 เป็นต้นไป ทั้งนี้ เนื่องจากรัฐวิสาหกิจเชิงพาณิชย์มีแผนที่จะแปรรูปในอนาคต จึงจำเป็นต้องปรับปรุงองค์กรให้พร้อมในการเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ส่วนรัฐวิสาหกิจที่ให้บริการประชาชนนั้น เป็นรัฐวิสาหกิจที่รัฐต้องสนับสนุนทางการเงิน จึงจำเป็นที่ต้องปรับปรุงการดำเนินงานเพื่อไม่ให้เป็นภาระกับรัฐบาลต่อไป โดยรัฐวิสาหกิจที่เข้าข่ายจะต้องตรวจสอบ เช่น การไฟฟ้านครหลวง การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค การประปาส่วนภูมิภาค การประปานครหลวง การรถไฟแห่งประเทศไทย องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ การท่าเรือแห่งประเทศไทย การสื่อสารแห่งประเทศไทย องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย และบริษัทการบินไทย เป็นต้น ซึ่งที่ผ่านมา รัฐวิสาหกิจเหล่านี้ไม่สามารถปิดงบดุลได้ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ (มติชน 280145)

-ความเคลื่อนไหวด้านการสื่อสารโทรคมนาคม ในช่วงเวลา 4 เดือนแรกของปีนี้ ความเคลื่อนไหวด้านการสื่อสารโทรคมนาคมเป็นประเด็นร้อนอย่างต่อเนื่อง เดิมนั้น องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ทศท.) และ การสื่อสารแห่งประเทศไทย (กสท.) มีกำหนดดำเนินการเพื่อกระจายหุ้นเข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ภายในปีนี้ โดยจะมีการจดทะเบียนจัดตั้งให้เป็นบริษัทก่อน แต่เนื่องจาก ได้เกิดกรณีความขัดแย้งในเรื่องการแปรสัญญาร่วมการงานระหว่างสององค์กร ที่มีข้อกังขาเรื่องผลประโยชน์จำนวนมากเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งบ้างก็เรียกร้องให้รอให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) ขึ้นมาเพื่อกำกับดูแลเรื่องนี้ แต่ก็มีปัญหาในกระบวนการสรรหาคณะกรรมการดังกล่าว จนถึงขั้นที่ศาลปกครอง มีคำพิพากษาให้เพิกถอนประกาศรายชื่อผู้ที่ได้รับการเสนอชื่อให้เป็นคณะกรรมการ กทช. ทั้ง 14 รายเมื่อวันที่ 7 .. 2545 และได้มีความเคลื่อนไหวให้ยุบเลิกหรือกดดันให้คณะกรรมการสรรหา 17 คนลาออกไป ซึ่งยังไม่มีข้อยุติ จากนั้นก็ตามด้วยกรณี “ดีแทค-ดีแตก” ที่ส่งผลสะเทือนจนเกือบถึงขั้นเปลี่ยนโฉมหน้าธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ของประเทศ ไปเป็นอีกแบบหนึ่งเลยทีเดียว ทั้งหมดเป็นเหตุการณ์ที่เกิดต่อเนื่องกันตลอดช่วงระยะ 4 เดือนแรกของปีนี้ รายงานข่าวล่าสุดวันที่ 20 เม.. 2545 มีข้อสรุปเกี่ยวกับการแปรรูป ทศท. กับ กสท.ว่า ให้ทั้ง 2 องค์กรดำเนินการแปรรูปเป็นบริษัท ทศท. จำกัด และบริษัท กสท. จำกัด ตามแผนแม่บทไปก่อน จากนั้นเมื่อพร้อมที่จะเข้าจดทะเบียนกระจายหุ้นให้ประชาชนในตลาดหลักทรัพย์ (ไอพีโอ) ซึ่งมีบริษัทโฮลดิ้ง จำกัด เป็นบริษัทแม่อยู่แล้ว จึงค่อยรวมกิจการเข้าด้วยกัน ทั้งนี้โดย ทศท.จะแปรรูปเป็นบริษัทจำกัดตาม พ...ทุนรัฐวิสาหกิจ พ..2542 เพื่อรักษาให้สัญญาร่วมการงานอยู่ตามเดิม จากนั้นเชิญคู่สัญญาสัมปทานทั้งหมดมาเจรจาทำความตกลงร่วมกันใหม่ เพื่อไม่ให้สัญญาร่วมการงานมีปัญหาหรือความเสี่ยงใดๆ โดยเฉพาะข้อกฎหมาย ส่วน กสท. ก็เดินหน้าแปรรูปเป็นบริษัท กสท. จำกัด รวมทั้งแยกกิจการเป็นบริษัท ไปรษณีย์ จำกัด ต่อไป (ข่าว น... 01-0445)

4. ความเคลื่อนไหวภาคเอกชน

-ความเคลื่อนไหวธนาคารและสถาบันการเงิน ในช่วงเวลา 4 เดือนแรกของปีนี้ มีความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาของระบบธนาคารพาณิชย์ กล่าวคือ ในช่วงต้นปีมีความเคลื่อนไหวเรื่องการปรับลดขนาดองค์กรและพนักงานของหลายธนาคาร ซึ่งดำเนินการต่อเนื่องกันมาเป็นระลอก มีการวิเคราะห์คาดการณ์และตั้งเป้าหมายการดำเนินกิจการของระบบธนาคารในปีนี้ในทางที่ดีขึ้น จากการมองว่าภาวะเศรษฐกิจจะฟื้นตัวดีขึ้น หลายธนาคารตั้งเป้าหมายการปล่อยสินเชื่อที่ท้าทาย เช่น ธนาคารกสิกรไทย นายบัณฑูร ล่ำซำ กรรมการผู้จัดการใหญ่ระบุว่า  กสิกรไทยตั้งเป้าสินเชื่อรายย่อยปี 2545 ขยายตัวไม่ต่ำกว่า 6.15% และสินเชื่อรายใหญ่โต 11% โดยระบุว่าจะสามารถปล่อยกู้สุทธิได้ถึง 20,000 ล้านบาท กล่าวได้ว่าเกือบทุกธนาคารหันมาเน้นการปล่อยสินเชื่อรายย่อย หรือสินเชื่อบุคคลกันอย่างขนานใหญ่ รวมทั้งการขยายฐานผู้ถือบัตรเครดิตให้กว้างขึ้น โดย ธปท. ผ่อนคลายกฎเกณฑ์มากขึ้น  อนึ่ง นายจุลกร สิงหโกวินท์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ ธนาคารเอเชีย ในฐานะประธานสมาคมธนาคารไทย กล่าวว่า ในภาพรวมธุรกิจธนาคารพาณิชย์ปีนี้ สินเชื่อแม้จะมีอัตราการเติบโตไม่มากนักเพียงแค่ 1-2% แต่การแข่งขันปล่อยสินเชื่อลูกค้ารายย่อย โดยเฉพาะสินเชื่อเพื่อการอุปโภคบริโภคนั้นจะมีการแข่งขันที่รุนแรง โดยธนาคารพาณิชย์จะมีการแย่งชิงลูกค้ากันค่อนข้างมาก (กรุงเทพธุรกิจ 030145) ด้านภาระหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ณ สิ้นเดือน ก.. 2545 ธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบมียอดคงค้างทั้งสิ้น 455,846.99 ล้านบาท คิดเป็น 10.43% ของสินเชื่อรวม หลายสถาบันชี้ว่า หนี้เอ็นพีแอลที่ลดลงเพราะมีการโอนไปไว้ที่บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.) ในความเป็นจริงไม่ได้ลดลง และอาจจะมีการไหลย้อนกลับขึ้นมาอีกในปีนี้ หากภาวะเศรษฐกิจไม่ดีขึ้นจริง ฝ่ายวิจัยบริษัทหลักทรัพย์บางแห่งคาดว่าปี 2545 อัตราการไหลกลับของเอ็นพีแอลอาจจะขึ้นถึง 27.97% เพิ่มขึ้นจากปีที่แล้วซึ่งอยู่ที่ 21.97% (ไทยรัฐ 260245) -ด้านการปล่อยสินเชื่อและดอกเบี้ย เนื่องจากการปล่อยสินเชื่อรายใหญ่มีน้อย อัตราเงินฝากสูงกว่าอัตราการปล่อยสินเชื่อ ทำให้มีสภาพคล่องล้นระบบอยู่ถึง 5-7 แสนล้านบาท ทำให้มีการประกาศลดดอกเบี้ย ลงถึงเกือบ 2 ครั้งในช่วง 4 เดือนที่ผ่านมา ดีที่ในครั้งหลังสุดมีเพียง ธนาคาร “ลูกครึ่ง” ขนาดเล็กๆ 2 แห่งเท่านั้นที่ประกาศลดลง ธนาคารอื่นๆ ถูกรัฐบาลขอร้องแกมปรามเอาไว้ จึงยังไม่มีการปรับลดลง โดยอัตราเงินฝากออมทรัพย์ยังอยู่ที่ 1.75 % (ข่าว น... 01-0445) การรวมธนาคารรัฐเข้าด้วยกัน วันที่ 1 เม.. 2545 เป็นต้นไป ธนาคารนครหลวงไทย กับ ศรีนคร ยุบรวมกันเข้าเป็นธนาคารเดียวกันอย่างเป็นทางการ โดยใช้ชื่อว่า ธนาคารนครหลวงไทยเพราะมีขนาดใหญ่กว่า และมีความพยายามดำเนินการอย่างนุ่มนวล เพื่อไม่ให้เกิดความกระทบกระเทือนกับพนักงานหลายพันคน โดยทำให้พนักงานมั่นใจว่าจะไม่ตกงานแน่ แม้ว่าเมื่อมีการยุบรวมกันแล้วจะมีพนักงานส่วนเกิน ก็จะมีการโยกโอนไปนั่งที่ธนาคารเปิดใหม่ เช่น ธนาคารอิสลาม ธนาคารเอสเอ็มอี เป็นต้น (ไทยรัฐ 030445)

-ความเคลื่อนไหวตลาดเงินตลาดทุน –ความเคลื่อนไหวตลาดทุนตลาดเงินโลก จากรายงานที่จัดทำโดย เมอร์ริล ลินช์สถาบันการเงินยักษ์ใหญ่ของสหรัฐ ชี้ว่าตลาดหุ้นในกลุ่มประเทศเกิดใหม่ ติดอันดับสูงในทำเนียบตลาดหุ้นที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดประจำไตรมาสแรกปีนี้ แซงหน้าทั้งตลาดหุ้นสหรัฐและยุโรป รายงานกล่าวว่า จากการสำรวจตลาดหุ้น 38 แห่ง ตลาดหุ้นที่ร้อนแรงที่สุดไม่น่าเชื่อว่าเป็นตลาดอาร์เจนตินา ที่เศรษฐกิจกำลังประสบปัญหารุนแรง โดยดัชนีเมอร์วัลทะยานขึ้นไป 47.65% ในไตรมาสแรก เทียบกับตลอดปีที่แล้ว ที่ดัชนีให้ผลตอบแทนติดลบ 29% จนคว้าตำแหน่งรองบ๊วยอันดับที่ 37 ขณะที่ตลาดหุ้นรัสเซีย เข้ามาเป็นอันดับที่  2 หลังจากดัชนีให้ผลตอบแทน 34.88% นไตรมาสแรก ที่แย่คือตลาดหุ้นจีน หลังจากเข้าเป็นอันดับที่ 2 ในปีก่อน ปรากฏว่าในช่วง 3 เดือนแรก ดัชนีเซี่ยงไฮ้ บี กลับปรับตัวลงไป 11.87% ่งผลให้อันดับตกลงมาอยู่ที่ 37% ม่ต่างจากดัชนีตลาดหุ้นตุรกีที่เคยขึ้นถึงอันดับ 3 ในปีที่แล้ว แต่ในช่วง 3 เดือนแรกนี้ กลับหล่นลงมาอยู่อันดับสุดท้าย ส่วนตลาดหุ้นสหรัฐ พบว่า ดัชนีเอสแอนด์พี -500 ลดลง 0.06% ณะดาวโจนส์พุ่งขึ้น 3.82% ละแนสแด็ก ตกลง 5.39% ภาพรวมตลาดหุ้น นายวอลเตอร์ เมอร์ฟี นักวิเคราะห์อาวุโส ฝ่ายตลาดหุ้นระหว่างประเทศของเมอร์ริล ลินช์ กล่าวว่า ภาพรวมตลาดหุ้น 27 ใน 38 แห่งที่ทำการสำรวจ มีการเคลื่อนไหวในแดนบวก ถือเป็นไตรมาสที่สองติดต่อกัน และว่า ขณะที่ตลาดเกิดใหม่ติดอันดับสูงในไตรมาสแรก ตลาดหุ้นขนาดใหญ่ก็ปรับตัวขึ้นแข็งแกร่งเช่นกัน เห็นได้จากดัชนีตลาดหุ้นยักษ์ใหญ่ 15 ใน 21 แห่ง ที่สำรวจพุ่งขึ้นต่างไปจากปี 2544 ที่มีตลาดหุ้นขนาดใหญ่เพียง 4 แห่งที่ปรับตัวขึ้นตลอดทั้งปี (กรุงเทพธุรกิจ 040445) รายงานในช่วงเดือน เม.. 2545 ความวิตกกังวลเรื่องสถานการณ์ความรุนแรงใน ตอ.กลาง การปรับตัวขึ้นของราคาน้ำมันหลังอิรักประกาศระงับการส่งออกน้ำมันเป็นเวลา 1 เดือน ทำให้ดัชนีดาวโจนส์ร่วงลง 22 จุด ในชั่วข้ามคืน นิกเคอิ ดิ่งกว่า 2% จากคำเตือนเรื่องรายได้เป็นครั้งแรกในรอบ 1 ทศวรรษ ส่งผลให้ หุ้นบริษัทในกลุ่มเทคโนโลยี อาทิ ฟูจิสึ เอ็นอีซี และ ฮิตาชิ ดิ่งกราวรูด 2.93 % 5.11 % และ 2.85 % ตามลำดับ ส่วนตลาดหุ้นไต้หวันดัชนีหลักร่วงเกือบ 121 จุด ในการซื้อขายวันที่ 1 เม.. 2545 ปิดที่ระดับต่ำสุดในรอบ 3 สัปดาห์ที่ 6069.85 จุด ท่ามกลางปริมาณการค้าที่ซบเซา 103,080 ล้านดอลลาร์ไต้หวัน และหุ้นเกาหลีใต้ร่วงติดต่อกันเป็นวันที่ 3 เพราะแรงเทขายหุ้นชั้นดี เพื่อทำกำไรอย่างต่อเนื่องจากนักลงทุนต่างชาติ อันเป็นผลพวงมาจากคำเตือนเรื่องผลกำไรของไอบีเอ็ม และความวิตกว่ารัฐบาลโซลอาจออกมาตรการสกัดจุดเพื่อการขยายตัวของเศรษฐกิจ เกาหลีใต้เป็นชาติที่นำเข้าน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันรายใหญ่อันดับที่ 4 ของโลก นักวิเคราะห์คาดว่าคำประกาศหยุดส่งออกน้ำมัน 1 เดือนของอิรัก จะส่งผลกระทบต่อตลาดหุ้นเกาหลีใต้ (กรุงเทพธุรกิจ 100445)

-ตลาดหุ้นไทย ในช่วง 3-4 เดือนแรกของปีนี้ เริ่มขึ้นอย่างคึกคัก นายธวัชชัย อัศวพรไชย ผู้จัดการฝ่ายวิเคราะห์หลักทรัพย์ บล.ยูโอบี เคเฮียน (ประเทศไทย) กล่าวว่า วันแรกของการเปิดตลาดหุ้น (3 ม.ค. 2545) ดัชนีได้มีการปรับตัวลดลง ก่อนจะมีแรงซื้อกลับมาในช่วงบ่าย โดยเฉพาะในกระดานต่างประเทศในหุ้นกลุ่มธนาคารพาณิชย์ และไฟแนนซ์ เนื่องจากนักลงทุนต่างชาติประเมินว่าทิศทางตลาดหุ้นไทยน่าจะปรับตัวดีขึ้น เมื่อเทียบกับระดับดัชนีที่อยู่ในระดับต่ำ ขณะที่ประเทศอื่น ตลาดหุ้นได้มีการฟื้นตัวกลับมายืนอยู่ในระดับเดียวกับ ก่อนเกิดเหตุการณ์วินาศกรรมในสหรัฐ รวมทั้งประเมินว่า ทิศทางการเมืองของไทยมีความมั่นคงขึ้น ทำให้รัฐบาลมีระยะเวลาในการทำงานนานขึ้น หลังจากที่จะมีการนำพรรคร่วมฝ่ายค้านบางพรรคเข้ามาร่วมรัฐบาล ประกอบกับนโยบายของรัฐบาล ที่หันมาให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูภาคอุตสาหกรรม ถือว่าเป็นนโยบายที่เดินมาถูกทาง ทั้งนี้โดยดัชนีหุ้นเปิดที่ระดับ 307.10 ปรับตัวสูงขึ้น 1.91 จุด จากนั้น ได้มีการปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง และปรับตัวขึ้นไปสูงสุดที่ระดับ 312.40 เพิ่มขึ้น 7.21 จุด ก่อนจะปิดทำการซื้อขายที่ระดับ 312.05 เพิ่ม 6.86 จุด คิดเป็น 2.25% โดยมีมูลค่าการซื้อขายทั้งสิ้น 17,532.34 ล้านบาท กล่าวได้ว่า ทิศทางหุ้นไทยในช่วงระยะเวลา 4 เดือนที่ผ่านมานั้น ไต่ระดับขึ้นโดยทั่วไป โดยสามารถขึ้นถึงจุดสูงสุดถึง 399 จุด ในการซื้อขายเมื่อวันที่ 24 เม.ย. 2545 ระหว่าง 4 เดือนนี้ มีช่วงที่ดัชนีตกแรงมากๆ บ้าง เช่นในการซื้อขายในวันที่ 21 ก.พ. 2545 หลังจากข่าวกองทุน Calpers ประกาศระงับการลงทุนในตลาดเกิดใหม่ใน 4 ประเทศในเอเชียซึ่งรวมถึงไทย ทำให้ดัชนีหุ้นไทยให้ปรับตัวลงทันทีต่อเนื่องและรุนแรงตลอดทั้งวัน ส่งผลให้ดัชนีหุ้นไทยปิดที่ 361.49 จุด ลดลง 14.82 จุด หรือ 3.94% ด้วยมูลค่าการซื้อขายทั้งสิ้น 16,805.61 ล้านบาท เมื่อวันที่ 24 เม.ย. นายกิตติรัตน์ ณ ระนอง กรรมการและผู้จัดการตลาด หลักทรัพย์แห่งประเทศไทยออกมากล่าวแสดงความมั่นใจว่ามั่นใจว่าภายในสิ้นปีนี้มาร์เก็ตแคปตลาดหุ้นไทยจะเพิ่มขึ้นได้ถึง 500,000 ล้านบาท เป็น 2.5 ล้านล้านบาท แน่นอน (ข่าว น.ส.พ. 01-0445)

ความเคลื่อนไหวด้านประชากร สิ่งแวดล้อม และพลังงาน

นำเรื่อง

ความเคลื่อนไหวด้านประชากร คุณภาพชีวิตคนไทยหลังรัฐบาลรับตำแหน่งครบ 1 ปี สถิติฆ่าตัวตายเพิ่มสูงขึ้น ขณะที่มีรายได้เพิ่มขึ้น และหนี้สินลดลงจากโครงการพักชำระหนี้ นอกจากนี้ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล อาจารย์สถาบันวิจัยประชากรและสังคม ม.มหิดล ได้พยายามผลักดันอายุขัยคนไทยให้ถึง 80 ปี โดยระบุว่า การเพิ่มอายุขัยเฉลี่ยทำได้โดยการลดอัตราการตาย ในขณะเดียวกันต้องช่วยกันสร้างปัจจัยของสุขภาพ ที่ทำให้ชีวิตคนอยู่ยืนยาวด้วย ทางด้านการพัฒนาฝีมือแรงงานนั้น กรมพัฒนาฝีมือแรงงานฯ ได้เซ็นสัญญาลงนามความร่วมมือกับสถาบันยานยนต์ เมื่อวันที่ 15 มี.. 2545 เพื่อร่วมกันพัฒนาบุคลากรด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ และรองรับการเจริญเติบโตด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ ความเคลื่อนไหวด้านคนชรา มีรายงานคาดการณ์ของยูเอ็นว่าในอีก 50 ปีข้างหน้าประชากรสูงอายุจะเพิ่มจำนวนกว่าประชากรวัยหนุ่มสาวเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ พร้อมเตือนประเทศต่าง ๆ โดยเฉพาะประเทศที่ยากจนเตรียมรับผลกระทบจากสัดส่วนอายุประชากรที่เปลี่ยนไป ส่วนความเคลื่อนไหวด้านชนกลุ่มน้อย มีความเคลื่อนไหวของคนไทยพลัดถิ่นสัญชาติพม่า ได้แต่งตั้งแกนนำระดับจังหวัด 10 คน ระดับอำเภอและตำบล 40 คน เพื่อดำเนินการขอสัญชาติไทยและสวัสดิการต่าง ๆ จากรัฐบาล ความเคลื่อนไหวทางด้านเครือข่าย-องค์กรนั้นมีความเคลื่อนไหวของสมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ประมาณ 1,000 คน ได้เดินทางมาที่ศาลปกครอง จ.เชียงใหม่ เพื่อยื่นฟ้องรมต.คลัง รมต.อุตสาหกรรม และอธิบดีกรมสรรพสามิต และขอให้ศาลปกครองพิจารณาคำพิพากษาขอให้มีคำสั่งเพิกถอนกฎกระทรวงและระเบียบก.คลัง  และประกาศก.อุตสาหกรรม ที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญและเป็นอุปสรรคต่อการผลิตเหล้าพื้นบ้านของประชาชน ความเคลื่อนไหวด้านแรงงาน มีความเคลื่อนไหวของสภาแรงงานฯ ได้ยื่นข้อเรียกร้องต่อนายกฯไม่เข้าโครงการ ‘30 บาทรักษาทุกโรค'  และจากการที่ประเทศสิงคโปร์ประสบปัญหาทางเศรษฐกิจถดถอยส่งผลให้อัตราการว่างงานภายในประเทศสูงสุดใรอบ 15 ปี ทำให้เกิดผลกระทบต่อแรงงานไทย เนื่องจากแรงงานไทยสามารถเข้าไปทำงานได้เฉพาะภาคอุตสาหกรรม การก่อสร้าง และอู่ต่อเรือเท่านั้น ทำให้แรงงานไทยมีรายได้ลดลง ความเคลื่อนไหวกรณีการว่างงาน ธนาคารออมสินจับมือกับกรมพัฒนาฝีมือแรงงานเปิดโครงการสินเชื่อคนว่างงาน ซึ่งผู้กู้ต้องผ่าน การอบรมจากโครงการของภาครัฐ  สำหรับโครงการแก้ไขปัญหาการว่างงานที่ได้รับจากการจัดสรรงบฯ 7,744.59 ล้านบาท จำนวน 11 โครงการนั้น ครม.ได้อนุมัติแล้ว 9 โครงการ วงเงิน 7,693.85 ล้านบาท ความเคลื่อนไหวเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง มีการผลักดันเดินหน้ากองทุนฟื้นฟูฯ เพื่อจัดตั้งคณะกรรมการจัดการหนี้เกษตรกร จำนวน 22 คน  และที่สำคัญคือ มีชื่อนายนคร ศรีวิพัฒน์ แกนนำม็อบกองทุนฟื้นฟูฯในนามกลุ่ม สกย. ที่เคยเรียกร้องให้ปลดนายสมาน เลิศวงศ์รัฐ ให้ออกจากตำแหน่งรักษาการเลขาธิการกองทุนฯ เป็นหนึ่งในคณะกรรมการจัดการหนี้เกษตรกร ความเคลื่อนไหวด้านแรงงานต่างด้าว เมื่อวันที่ 14-15 .. รัฐบาลได้จัดเวิร์กชอปแรงงานต่างด้าว  เพื่อขอความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวโดยได้ให้นโยบายปฏิบัติใน 4 ประเด็นหลักคือ 1. แก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวเถื่อน และนายจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย 2. ต้องต่อใบอนุญาตให้แรงงานต่างด้าวทำงานต่อตามกำหนด รวมทั้งต้องนำแรงงานต่างด้าวตรวจร่างกายด้วย 3.หากแรงงานต่างด้าวไม่ผ่านการตรวจโรคต้องผลักดันออกไป และ 4. ให้ด่านตรวจคนเข้าเมืองเข้มงวดตรวจตราแรงงานต่างด้าวที่อาจจะลักลอบเข้ามา ความเคลื่อนไหวด้านแรงงานต่างประเทศ  เมอร์ริล ลินช์  วาณิชธนกิชชั้นนำของสหรัฐ ได้ปลดพนักงานเกือบหมื่นตำแหน่ง หลังได้รับผลกระทบวินาศกรรม 11 .. 2544 ทางด้านรัฐบาลอังกฤษกำลังเตรียมใช้มาตรการแข็งกร้าว เพื่อเอาผิดกับแรงงานต่างด้าว 500,000 คน ที่ลักลอบเข้าไปทำงานในประเทศ ขณะที่ผ่านมาแม้จะมีมาตรการเอาผิดแรงงานต่างด้าว แต่แทบจะไม่มีการดำเนินการอย่างจริงจัง

ความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม มีความเคลื่อนไหวกรณีสารพิษในสิ่งแวดล้อม โดยเอ็นจีโอรุมประณามสหรัฐส่งออกขยะอุตสาหกรรมไฮเทค รวมถึงคอมพิวเตอร์ที่เสียแล้วไปยัง  เอเชีย โดยเฉพาะจีนและอินเดีย พร้อมเตือนขยะอิเล็กทรอนิกส์เหล่านี้ เป็นอันตรายต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมเมือง มีความเคลื่อนไหวของคนกรุงเทพฯ ที่ต้องการผลักดันให้กรมผังเมืองเปลี่ยนพื้นที่สีเขียว-สีเขียวขาวเป็นสีเหลืองให้ค้าขายได้ ส่วนทางจังหวัดเชียงใหม่สถานการณ์ด้านขยะยังน่าเป็นห่วง เนื่องจากการจัดการแก้ปัญหาระยะยาวตามแผนงานที่ทางจังหวัดได้ลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกับก.วิทยาศาสตร์ฯ โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 โซน ปรากฏว่าในปัจจุบันมีเพียงโซนเหนือ ซึ่งเทศบาล ต.เวียงฝางได้จัดหาสถานที่และเซ็นสัญญาเริ่มดำเนินการจัดสร้างศูนย์กำจัดขยะแบบครบวงจรได้เพียงแห่งเดียว ขณะที่อีก 2 โซน ยังติดปัญหาเรื่องพื้นที่ ในส่วนที่เหลืออีก 2 แห่งยังไม่เรียบร้อย ซึ่งเป็นห่วงว่าอาจจะเกิดปัญหาวิกฤติขึ้นมาอีกเป็นรอบที่ 3 เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีปริมาณขยะมากที่สุดถึงวันละ 250-300 ตัน ความเคลื่อนไหวดิน น้ำ ป่า และทรัพยากรชีวภาพ  นักวิชาการได้เร่งรัฐออกกฎหมายคุ้มครองมรดกไทย ทั้งทรัพย์สินทางวัฒนธรรม และทรัพยากรชีวภาพ  ซึ่งขณะนี้ได้มีการเคลื่อนไหวของเรื่องนี้ในเวทีระดับระหว่างประเทศแล้ว โดยองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก อังค์ถัด องค์การอาหารและเกษตรกรรม และองค์การการค้าโลก ได้ร่วมกันเสนอให้มีการแก้ไขข้อตกลงใน ทริปส์ เพื่อให้มีมาตรฐานขั้นต่ำเกี่ยวกับการคุ้มครองทรัพยากรชีวภาพ ทรัพย์สินทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นแล้ว ซึ่งไทยควรจะเข้าร่วมผลักดันข้อเสนอดังกล่าวนี้ด้วย นอกจากนี้ ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพได้ยกร่างกฎหมายความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อปกป้องทรัพยากรในประเทศด้วย โดยคิดว่ามาตรการทางกฎหมายน่าจะช่วยป้องกันการขโมยทรัพยากรชีวภาพได้ สำหรับกรณีการสร้างแก่งเสือเต้นนั้น ดร.คุณหญิงสุธาวัลย์ เสถียรไทย หัวหน้าโครงการวิจัยเรื่อง "การประเมินค่าทางเศรษฐศาสตร์ของป่าไม้ กรณีศึกษามูลค่าที่ไม่มีการใช้ประโยชน์ของป่าไม้สักในอุทยานแห่งชาติแม่ยม จากการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น" ซึ่งสนับสนุนโดย สกว. ชี้ว่า จากการศึกษาพบว่าพื้นที่ป่าไม้สักในอุทยานแห่งชาติแม่ยมเป็นป่าไม้สักที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด 1 ใน 3 แห่งของโลก ทั้งนี้หากมีการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นที่ทำให้ต้องสูญเสียพื้นที่ป่าไปราว 40,000 ไร่ จะทำให้ประเทศไทยต้องสูญเสียสิ่งซึ่งถือว่าเป็นต้นทุนของประเทศไปในมูลค่าที่สูงมาก โดยเฉพาะในเรื่องของความหลากหลายทางชีวภาพที่อาจจะมีมูลค่าเชิงเศรษฐกิจอย่างมหาศาลในอนาคตที่มีมูลค่ามากกว่าการสร้างเขื่อนมาก ทั้งนี้ได้เสนอให้รัฐบาลสร้างเขื่อนขนาดเล็กแทน และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพอยู่ต่อไป  ความเคลื่อนไหวทางด้านทะเลและชายฝั่ง มีความจำเป็นต้องปิดอ่าวกระบี่ - พังงาเป็นเวลา 1 เดือน ตั้งแต่วันที่ 15 เม.. - 15 มิ.. 2545 เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำไว้ เพราะขณะนี้สัตว์น้ำต่าง ๆ ในฝั่งทะเลอันดามันมีปริมาณลดลงมาก เนื่องจากความต้องการบริโภคของประชาชนสูงขึ้น ความเคลื่อนไหวสิ่งแวดล้อมต่างประเทศ ฤดูร้อนของสหรัฐในหลายรัฐซึ่งเริ่มขึ้นราวเดือน เม.. จากการวัดอุณหภูมิเมื่อวันที่ 15 เม.. โดยเฉพาะที่นิวยอร์ก มีอุณหภูมิสูงถึง 91 องศาฟาเรนไฮต์ (33 องศาเซลเซียส) ซึ่งถือว่าร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์จากสถิติที่เคยบันทึกไว้ในรอบ 106 ปี และทางองค์การสหประชาชาติ ได้รายงานว่า ทะเลสาบบนเทือกเขาหิมาลัยเกือบ 50 แห่ง อาจท่วมล้นตลิ่งและไหลบ่าลงมาท่วมบ้านเรือนประชาชนในอีก 5-10 ปีข้างหน้า ทั้งนี้ อุณหภูมิโลกที่เพิ่มสูงขึ้นเกือบ 1 องศาเซลเซียส ตั้งแต่กลางทศวรรษ 1970 ส่งผลให้หิมะและธารน้ำแข็งละลายท่วมทะเลสาบ ความเคลื่อนไหวสิ่งแวดล้อมโลก มีความเคลื่อนไหวของ UN ที่แสดงความผิดหวังต่อข้อเสนอแก้ปัญหาโลกร้อนฉบับใหม่ ของประธานาธิบดีสหรัฐ ทางด้านองค์การการวิจัยทางอุตสาหกรรมและวิทยาศาสตร์แห่งเครือจักรภาพ (ซีเอสไออาร์โอ) ชี้ว่า การขาดแคลนน้ำสะอาดจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ของโลกในอีก 50 ปีข้างหน้า  เนื่องจากในปัจจุบันประชากรส่วนใหญ่ของโลก ต่างมีปัญหาข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งน้ำสะอาด ที่พังพิง และอาหารที่เพียงพอ ซึ่งสถานการณ์ไม่มีแนวโน้มจะดีขึ้นมาเลย ความเคลื่อนไหวด้านอุบัติภัยและภัยธรรมชาติ ไฟป่าในเขตป่าสงวนบริเวณเทือกเขาในรัฐเคดาห์ทางภาคเหนือของประเทศมาเลเซียลุกโหม  กินอาณาบริเวณไปแล้ว 1,235 ไร่ แนวไฟป่าอยู่ห่างจากเขตแดนของไทยเพียง 25 กม.เท่านั้น ส่วนต้นเหตุของไฟป่าคาดว่าจะเกิดจากชาวบ้านเป็นผู้จุดไฟขึ้นมาเพื่อหาของป่าเอาไปขายในเมือง

ความเคลื่อนไหวด้านพลังงาน  มีความเคลื่อนไหวพลังงานในประเทศว่าด้วยก๊าซ สพช.เตรียมจะปล่อยให้ราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซหุงต้มลอยตัวเต็มรูปแบบเช่นเดียวกับราคาน้ำมันภายในกลางปี 2545 นี้ สำหรับสถานการณ์ราคาก๊าซหุงต้มในตลาดโลกมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องตามฤดูกาลที่ฤดูร้อนราคาจะลดลง โดยราคาล่วงหน้าตลาดตะวันออกกลาง (ซีพี) เดือน มี.. อยู่ที่ 201 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ลดจากเดือน ก.. ที่อยู่ที่ระดับ 206 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และลดลงจากเดือน ม.. ที่อยู่ที่ระดับ 218 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ซึ่งการที่ราคาก๊าซฯลดลงส่งผลให้มีเงินไหลเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น 600 ล้านบาท และทำให้ฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงสุทธิติดลบเพียง 9,900 ล้านบาท จากเดิมที่ติดลบสูงถึง 12,000 ล้านบาท ความเคลื่อนไหวว่าด้วยไฟฟ้า โครงการ   "ประหยัดไฟกำไร 2 ต่อ"  ได้ผลเกินคาดเพียงแค่ 5 เดือน ตั้งแต่เดือน ก.. 2544 - .. 2545 โดยมีผู้ได้รับส่วนลดค่าไฟฟ้าแล้วจำนวน 7 ล้านครอบครัวช่วยกันประหยัดไฟฟ้าได้ถึง 4,383 ล้านบาทแล้ว  ความเคลื่อนไหวกรณีปตท.สำแดงเท็จการนำเข้าน้ำมัน  ทั้งนี้พนักงานสอบสวนได้รวบรวมพยานหลักฐานเสร็จเรียบร้อยแล้ว เบื้องต้นมีความเห็นว่า การกระทำของ ปตท. ไม่เข้าข่ายความผิดตามข้อกล่าวหา ทางคณะกรรมการสอบสวนหารือกันแล้วเห็นว่า ควรดำเนินคดี ปตท. ในข้อหาแจ้งประเภทน้ำมันไม่ครบถ้วน เพราะการขนน้ำมันเที่ยวดังกล่าวมีการขนเนฟทา ซึ่งเป็นสารผสมน้ำมันเข้ามาด้วย โดยไม่แจ้งกรมศุลกากร อัตราโทษคือปรับสูงสุดไม่เกิน 50,000 บาท  ความเคลื่อนไหวพลังงานต่างประเทศ แผนการเชื่อมโครงข่ายพลังงานในภูมิภาคในหมู่ชาติสมาชิกสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) จะเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ ที่มีเชื้อเพลิงเหลือเฟืออย่างถ่านหินและก๊าซธรรมชาติสามารถจัดหาไฟฟ้าป้อนชาติสมาชิกอื่นในราคาที่ถูกลงได้ นอกจากเชื่อมโครงข่ายพลังงานภายในปี 2563 แล้ว ยังมีแผนสร้างท่อลำเลียงก๊าซผ่านประเทศต่าง ๆ ในอาเซียนซึ่งน่าจะพร้อมภายใน 18 ปีข้างหน้า 

 

1. ความเคลื่อนไหวด้านประชากร

1.1 ความเคลื่อนไหวภาครัฐ

1.1.1 ความเคลื่อนไหวด้านคุณภาพชีวิต

-คุณภาพชีวิตคนไทยน่าเป็นห่วง สถิติฆ่าตัวตายเพิ่มสูงขึ้น คุณภาพชีวิตคนไทยหลังรัฐบาลรับตำแหน่งครบ 1 ปี สถิติฆ่าตัวตายเพิ่มสูงขึ้น ขณะที่มีรายได้เพิ่มขึ้น และหนี้สินลดลงจากโครงการพักชำระหนี้ ส่วนการว่างงานปี 2544 เพิ่มขึ้น 2.6 % กรรมกรมีคุณภาพชีวิตต่ำเหมือนเดิม สภาพสิ่งแวดล้อมยังแย่ลงทุกด้าน มลพิษอากาศเป็นสาเหตุให้คน กทม. ตายปีละ 2,000 ราย สถานการณ์อุบัติภัยสารเคมีอันตราย มีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปี โดยในปี 2544 เฉลี่ยการเกิดอุบัติเหตุเพียง 2 ครั้ง ปีละ 24 ครั้ง ในปี 2543 เกิดอุบัติเพียง 20 ครั้งเท่านั้น ส่วนในปี 2545 พบว่ามีแนวโน้มสูงขึ้นอีก โดยในช่วง 2 เดือนที่ผ่านมามีอุบัติเหตุเกิดขึ้นมากถึง 5 ครั้ง ในเดือนมกราคม 4 ครั้ง เดือนกุมภาพันธ์ 1 ครั้ง ขณะที่ยอดผู้เข้ารับบริการสุขภาพเพิ่มขึ้น 10 - 15% หลังจากนำโครงการ 30 บาทมาใช้  (กรุงเทพธุรกิจ 250245)

-ผลักดันอายุขัยคนไทยถึง 80 ปี ให้ตีเสมอคนสวิตเซอร์แลนด์ ดร.ปราโมทย์ ประสาทกุล อาจารย์สถาบันวิจัยประชากรและสังคม ม.มหิดล เสนอความเห็นในวารสารประชากรและการพัฒนา ในหัวข้อเรื่อง “คนไทยควรจะมีอายุขัยเฉลี่ยเท่าไร” ว่า ปัจจุบันคนไทยมีอายุขัยเฉลี่ย (จำนวนปีที่คนมีชีวิตอยู่โดยเฉลี่ย) 72 ปี โดยผู้หญิงมีอายุขัยเฉลี่ย 74 ปี มากกว่าผู้ชาย ที่มีอายุขัยเฉลี่ย 70 ปี จะเห็นว่า แนวโน้มอายุขัยเฉลี่ยของประชากรไทยเพิ่มขึ้นจากเมื่อ 60-70 ปีก่อนอย่างมาก เพราะในปี 2470 นั้น อายุขัยเฉลี่ยของคนไทยอยู่ในราว 40 ปีเท่านั้น อายุขัยเฉลี่ยของคนไทยมาเพิ่มขึ้นอย่างมากและรวดเร็วภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 แม้อายุขัยเฉลี่ยของประชากรไทยจะสูงขึ้นมาก แต่ก็ยังห่างไกลจากประเทศที่เจริญแล้ว ปัจจุบันประเทศญี่ปุ่นมีอายุขัยเฉลี่ยสูงสุดในโลกคือ 82 ปี ชาวสวีเดน 81 ปี และสวิตเซอร์แลนด์อายุขัยเฉลี่ยเกิน 80 ปี ประเทศไทยคงต้องมองอายุขัยเฉลี่ยในระดับสูงในประเทศเหล่านี้เป็นเป้าหมาย คนไทยควรมีอายุขัยเฉลี่ย 80 ปี โดยผู้หญิงมีอายุขัยเฉลี่ย 82 ปี และผู้ชาย 78 ปี ดร.ปราโมทย์ ระบุว่า การเพิ่มอายุขัยเฉลี่ยทำได้โดยการลดอัตราการตาย ในขณะเดียวกันต้องช่วยกันสร้างปัจจัยของสุขภาพ ที่ทำให้ชีวิตคนอยู่ยืนยาวด้วย  (ไทยรัฐ13,มติชน 140345)

1.1.2 การพัฒนาแรงงาน การฝึกอาชีพ การฝึกอบรบ

-กรมพัฒนาฝีมือแรงงานฯรับอุตสาหกรรมยานยนต์ จากการเปิดเผยของนายสุรินทร์ จิรวิศิษฎ์ อธิบดีกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ว่ากรมพัฒนาฝีมือแรงงานฯ ได้เซ็นสัญญาลงนามความร่วมมือกับสถาบันยานยนต์ เมื่อวันที่ 15 มี.. 2545 เพื่อร่วมกันพัฒนาบุคลากรด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ และรองรับการเจริญเติบโตด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ นั่นคือการผลิตบุคลากรให้กับค่ายรถยนต์ต่าง ๆ ที่จะย้ายฐานการผลิตจากญี่ปุ่นมาอยู่ในประเทศไทย ซึ่งตรงจุดนี้จะก่อให้เกิดการจ้างงานในระดับต่างๆ เกิดขึ้น ดังนั้น กรมพัฒนาฝีมือแรงงานฯ จึงพร้อมที่จะฝึกอาชีพให้ผู้ที่สนใจ ส่วนความร่วมมือที่มีจะเป็นทางด้านหลักสูตร การฝึกร่วมกัน การทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานและการออกประกาศนียบัตรร่วมกัน เพื่อให้เกิดการยอมรับในตลาดโลกว่า ชิ้นส่วนที่ผลิตโดยแรงงานไทยเป็นชิ้นส่วนที่ได้มาตรฐาน เรียกว่าเป็นการทำงานร่วมกันเป็นทีมระหว่างทีมไทยกับทีมญี่ปุ่น เพื่อสร้างสรรค์อุตสาหกรรมยานยนต์ให้เป็นหนึ่งในโลก ทางด้านนายวัลลภ เตียศิริ ผอ. อุตสาหกรรมยานยนต์ กล่าวว่า ปัจจุบันเรามีบุคลากรที่อยู่ในอุตสาหกรรมนี้ 1.3 แสนคน เมื่อกำลังการผลิตจะเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว ดังนั้น เราต้องเตรียมบุคลากรของเราให้พร้อมกับเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่จะเข้ามาด้วย ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญถ้าเราสามารถผลิตรถยนต์ได้ถึง 1 ล้านคันต่อปี ส่งออกไปทั่วโลก 139 ประเทศ ซึ่งประเทศไทยจะมีรายได้เข้าถึง 1 ล้านล้านบาทต่อปี แต่ทั้งนี้เราต้องพัฒนาคนของเราให้มีความสามารถที่จะรับงานได้เต็มที่ หากทำได้คนไทยจะมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และทำให้เศรษฐกิจของประเทศฟื้นตัวได้เร็วขึ้นด้วย (เดลินิวส์ 170345)

1.2 ความเคลื่อนไหวด้านเด็ก สตรี คนชรา และชนส่วนน้อย

1.2.1 ปี 2593 ผู้สูงอายุจะเพิ่มขึ้นเกือบ 2,000 ล้านคน วันที่ 28 .. 2545 สำนักข่าวเอเอฟพีและรอยเตอร์ รายงานคาดการณ์ของสำนักประชากรแห่งสหประชาชาติได้เผยแนวโน้มจำนวนประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ว่าจะทำให้ในอีกเกือบ 5 ทศวรรษข้างหน้า ประชากรผมสีดอกเลาจะมีมากกว่ากลุ่มประชากรเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ประชากรโลก โดยภายในปี 2593 ประชากรผู้สูงอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไปจะเพิ่มขึ้นเป็นเกือบ 2,000 ล้านคน คิดเป็น 21% ของประชากรโลกในปีดังกล่าว ขณะที่ปัจจุบันประชากรผมสีดอกเลามีเพียง 629 ล้านคนเท่านั้น ส่วนอายุเฉลี่ยของประชากรโลกจะเพิ่มขึ้นจาก 26 ปี เป็น 36 ปี สำหรับประเทศที่มีผู้มีอายุมากที่สุดได้แก่ สเปน มีอายุเฉลี่ย 55 ปี ทั้งนี้ 1 ใน 5 ของผู้มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป จะเป็นผู้ที่มีอายุ 80 ปีหรือมากกว่านั้น และในช่วงปีดังกล่าวจะมีประชากรที่มีอายุ 100 ปีขึ้นไป จำนวน 3.2 ล้านคน เทียบสัดส่วนแล้วเป็นชายชรา 81 คนต่อหญิงชรา 100 คน ขณะที่ปัจจุบันมีเพียง 210,000 คน อนึ่ง ประชากรผู้สูงอายุจะเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วในประเทศกำลังพัฒนามากกว่าประเทศที่พัฒนาแล้ว ซึ่งประเทศเหล่านั้น จะไม่มีเวลาในการหามาตรการรองรับปัญหาที่เกิดขึ้น จากผลของประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น ทั้งนี้ในเชิงเศรษฐกิจการมีประชากรสูงวัยเพิ่มขึ้นจะกระทบต่ออัตราการเติบโต การออม การลงทุน การบริโภค ระบบบำนาญ และการชำระภาษี ส่วนในเชิงสังคมจะกระทบต่อสุขภาพ โครงสร้างครอบครัว การสร้างถิ่นฐาน และการอพยพย้ายถิ่น ในเชิงการเมืองจะมีอิทธิพลต่อการเลือกผู้แทน (มติชน, กรุงเทพธุรกิจ 010345)

1.2.2 คนไทยพลัดถิ่นรวมกลุ่มขอสัญชาติไทยและสวัสดิการต่าง ๆ จากรัฐบาล นายภควินท์ แสงคง ผู้ประสานงานคนไทยพลัดถิ่น จ.ระนอง เปิดเผยว่า คนไทยสัญชาติพม่า ได้แต่งตั้งแกนนำระดับจังหวัด 10 คน ระดับอำเภอและตำบล 40 คน เพื่อดำเนินการขอสัญชาติไทยและสวัสดิการต่าง ๆ จากรัฐบาลไทย ซึ่งในวันที่ 21 มี.. ได้มีการประชุมแกนนำเพื่อติดตามจำนวนที่แท้จริงของคนไทยพลัดถิ่นว่ามีกี่คน อาศัยอยู่ที่ใดบ้าง และจากข้อมูลของก.มหาดไทยระบุว่ามีคนไทยพลัดถิ่นประมาณ 2,600 คน แต่ข้อเท็จจริงคาดว่ามีไม่ต่ำกว่า 10,000 คน ซึ่งต้องใช้เวลาสำรวจไม่น้อยกว่า 4 เดือน โดยต้องมีพยานยืนยันหรือเอกสารประวัติศาสตร์ที่ยืนยันได้ว่าเป็นคนไทยพลัดถิ่นจริง อนึ่ง คนไทยพลัดถิ่นเป็นคนไทยแท้ แต่ถูกแยกออกไปเพราะการปักปันดินแดนของนักล่าอาณานิคม แม้บางคนจะมีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวหรือบัตรประจำตัวผู้พลัดถิ่นเชื้อสายไทย สัญชาติพม่า แต่ไม่สามารถเดินทางไปไหนได้ทำให้อยู่อย่างคนไม่มีสิทธิ หลายคนมีบ้านและที่ทำกินในประเทศไทย แต่ต้องใช้ชื่อคนอื่นถือกรรมสิทธิ์แทน เด็กที่เกิดใหม่ก็ไม่ได้รับสูติบัตร มีเพียงใบรับรองการเกิดเท่านั้น (มติชน 200345)

1.3 ความเคลื่อนไหวด้านองค์กร แรงงาน การว่างงาน และสวัสดิการสังคม

1.3.1 ความเคลื่อนไหวด้านเครือข่าย-องค์กร

-เครือข่ายเหล้าพื้นบ้านภาคเหนือ บุกฟ้องศาลปกครอง วันที่ 6 มี.. 2545 สมาชิกเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทยจาก 5 จังหวัดคือ เชียงราย พะเยา ลำปาง เชียงใหม่ และลำพูน ประมาณ 1,000 คน ได้เดินทางมาที่ศาลปกครองจ.เชียงใหม่ เพื่อยื่นฟ้อง 1. รมต.คลัง 2. รมต.อุตสาหรรม และ 3. อธิบดีกรมสรรพสามิต เพื่อขอให้ศาลปกครองพิจารณามีคำพิพากษาขอให้มีคำสั่งเพิกถอนกฎกระทรวงและระเบียบก.คลัง เรื่อง วิธีการบริหารสุรา ลงวันที่ 6 .. 2543  และประกาศก.อุตสาหรรม เรื่อง หลักเกณฑ์และเงื่อนไขการพิจารณาอนุญาตโรงงานสุรา ลงวันที่ 3 เม.. 2543 ที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญและเป็นอุปสรรคต่อการผลิตเหล้าพื้นบ้านของประชาชน

นายประนอม เชิญชัยภูมิ ที่ปรึกษาเครือข่ายเหล้าพื้นบ้านแห่งประเทศไทย จ.เชียงราย เปิดเผยว่า อธิบดีกรมสรรพสามิต ได้อนุญาตให้ทำสุราเฉพาะนายทุนรายใหญ่ ผูกขาดตัดตอนทางเศรษฐกิจ เกิดการแข่งขันอย่างไม่เป็นธรรม และไม่คุ้มครองผู้บริโภค โดยอธิบดีกรมสรรพสามิตใช้ประกาศระเบียบ และคำสั่ง รวมทั้งดุลพินิจเป็นเครื่องมือ จึงถือว่าก.คลัง และอธิบดีกรมสรรพสามิตเลือกปฏิบัติโดยมิได้ปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายเพื่อรักษาผลประโยชน์ส่วนรวม โดยละเลยหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายมาตรา 5 วรรค 2 ว่า การออกใบอนุญาตให้ทำสุราสำหรับใช้ในบ้านเรือน ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ซึ่งเหตุผลดังกล่าว ทำให้ประชาชนที่ประกอบกิจการ หรือประกอบอาชีพทำสุรา ได้รับความเดือดร้อนเสียหาย เกิดผลกระทบต่อสิทธิหรือประโยชน์ ต้องถูกปรับตามคำสั่งศาล หรือค่าปรับกับเจ้าพนักงาน รวมทั้งค่าปรับนอกระบบ โดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้หลายครั้ง ทั้งนี้ได้ลงชื่อ 1,500 รายชื่อ ประกอบการฟ้องในครั้งนี้ (กรุงเทพธุรกิจ 06-07,ผู้จัดการ 070345)

1.3.2 ความเคลื่อนไหวด้านแรงงาน

-สภาแรงงานฯ ยื่นข้อเรียกร้องไม่เข้าโครงการ ‘ 30 บาทรักษาทุกโรค’ นายพนัส ไทยล้วน ประธานสภาองค์การลูกจ้างแรงงานแห่งชาติ จะยื่นข้อเรียกร้องของผู้ใช้แรงงานต่อนายกฯในวันแรงงานแห่งชาติ 1 .. 2545 ซึ่งข้อเรียกร้องมีด้วยกัน 4 ข้อคือ 1) ร่าง      ...สถาบันคุ้มครองสุขภาพ ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อมในสถานประกอบการที่จะเข้าพิจารณาในสภา ต้องเป็นฉบับที่ลูกจ้างและนายจ้างเป็นผู้เสนอ ไม่ใช่ร่างของก.แรงงานฯ 2) การพัฒนาคุณภาพชีวิตควรเอาหลักสูตรด้านแรงงานเข้าไปอยู่ในกระบวนการเรียน โดยการจัดหลักสูตรไว้ในก.ศึกษาฯ 3) ให้ก.แรงงานฯจัดตั้งสถาบันการศึกษาเพื่อฝึกอบรมต่อยอด และ 4) ต้องแยกลูกจ้างภาครัฐวิสาหกิจและเอกชนออกจากกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ  (กรุงเทพธุรกิจ  270245)

-ความเคลื่อนไหวแรงงานไทยในสิงคโปร์  นายอิระวัชร์ จันทรประเสริฐ ปลัดก.แรงงานฯเปิดเผยว่า จากการที่ประเทศสิงคโปร์ได้ประสบปัญหาทางเศรษฐกิจถดถอยส่งผลให้อัตราการว่างงานภายในประเทศสูงสุดในรอบ 15 ปี ซึ่งทำให้เกิดผลกระทบต่อแรงงานไทยด้วย เนื่องจากแรงงานไทยสามารถเข้าไปทำงานได้เฉพาะภาคอุตสาหกรรม การก่อสร้าง และอู่ต่อเรือเท่านั้น ซึ่งทำให้นายจ้างมีความต้องการจ้างแรงงานต่างชาติน้อยลง รวมทั้งแรงงานจากประเทศไทยด้วย โดยแรงงานไทยที่ทำงานอยู่กับนายจ้างในประเทศสิงคโปร์อยู่แล้วนั้น นายจ้างให้ทำงานล่วงเวลาน้อยลง หรือบางส่วนไม่มีการทำงานล่วงเวลาเลย ทำให้แรงงานไทยมีรายได้ลดลงและนายจ้างบางส่วนก็มีการจ่ายค่าจ้างไม่ตรงตามกำหนดที่ตกลง เพื่อมิให้คนหางานไทยที่ประสงค์จะเดินทางไปทำงานประเทศสิงคโปร์ได้รับความเดือดร้อน จึงควรให้ติดตามข่าวสารแรงงานของประเทศสิงคโปร์อย่างต่อเนื่อง (ผู้จัดการ 050345)

1.3.3 ความเคลื่อนไหวกรณีการว่างงาน

-ธนาคารออมสินจับมือกรมพัฒนาฝีมือแรงงานเปิดโครงการสินเชื่อคนว่างงาน  นายวราเทพ รัตนากร รมช.คลัง กำกับดูแลธนาคารออมสินกล่าวว่า ธนาคารออมสินได้ลงนามกับหน่วยงานของรัฐและเอกชน เพื่อร่วมกันดำเนินการให้ความช่วยเหลือแก่บัณทิตที่สำเร็จการศึกษาแต่ยังไม่ได้ประกอบอาชีพรวมทั้งผู้ที่ถูกเลิกจ้างทั้งในรูปของสินเชื่อการสร้างงาน ให้บริการเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนในการประกอบอาชีพ ผู้กู้ต้องผ่านการอบรมจากโครงการของภาครัฐ โดยสามารถยื่นขอสินเชื่อได้ที่ธนาคารออมสินทุกสาขาทั่วประเทศได้ตั้งแต่วันที่ 7 .. 2545 เป็นต้นไป ซึ่งธนาคารจะปล่อยกู้สูงสุดรายละไม่เกิน 50,000 บาท รวมกลุ่ม 6 คน วงเงินไม่เกิน 300,000 บาท อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี ระยะเวลาชำระคืนไม่เกิน 5 ปี โดยมีระยะเวลาปลอดเงินต้น 1 เดือน นอกจากนี้ ยังให้สินเชื่อเพื่อไปทำงานต่างประเทศแก่ผู้ที่ต้องการไปทำงานต่างประเทศรายละไม่เกิน 150,000 บาท ระยะเวลาชำระคืนไม่เกิน 18 เดือน อัตราดอกเบี้ยลูกค้าชั้นดีบวกร้อยละ 2 ต่อปี ซึ่งปัจจุบันร้อยละ 6.75 ต่อปี ทั้งนี้ การพิจารณาจะเป็นไปตามเกณฑ์ และเงื่อนไขการให้สินเชื่อของธนาคาร ซึ่งรวมไปถึงโอกาสด้านการตลาดของโครงการที่ผู้ยื่นกู้ได้เขียนเสนอขอไปด้วย ดังนั้น ไม่ใช่ว่าทุกคนที่มีใบรับรองจากกรมพัฒนาฝีมือแรงงานจะได้รับการอนุมัติสินเชื่อดังกล่าว (ผู้จัดการ,กรุงเทพธุรกิจ 070245)

-ครม.อนุมัติ 9 โครงการแก้ปัญหาว่างงาน  วันที่ 15 .. 2545 นายเกรียงศักดิ์  วัฒนวรางกูร รองปลัดก.การคลัง ประธานคณะกรรมการกำกับติดตามประเมินผล และประชาสัมพันธ์ มาตราการรองรับและแก้ไขปัญหาการว่างงาน เปิดเผยว่า โครงการแก้ไขปัญหาการว่างงานที่ได้รับจากการจัดสรรงบฯ 7,744.59 ล้านบาท จำนวน 11 โครงการนั้น ครม.ได้อนุมัติแล้ว 9 โครงการ วงเงิน 7,693.85 ล้านบาท แบ่งเป็นโครงการของก.อุตสาหกรรม 2 โครงการ วงเงิน 2,175 ล้านบาท ก.ศึกษาธิการ 2 โครงการ วงเงิน 5,146.55 ล้านบาท และโครงการของก.แรงงานฯ จำนวน 5 โครงการ วงเงิน 372.35 ล้านบาท สำหรับที่เหลืออีก 2 โครงการ วงเงิน 50.74 ล้านบาท คือโครงการพัฒนาศักยภาพทางทักษะวิชาชีพของผู้ว่างงาน และโครงการส่งเสริมอาชีพนั้นยังอยู่ระหว่างเสนอครม. (มติชน 160245)

1.4 ความเคลื่อนไหวเพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็ง

1.4.1 ผลักดันเดินหน้ากองทุนฟื้นฟูฯ ตั้งคณะกรรมการจัดการหนี้  นายพิทักษ์  อินทรวิทยนันท์ รองนายกฯ เปิดเผยภายหลังเป็นประธานการประชุมคณะกรรมการกองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกรว่า ที่ประชุมมีมติแต่งตั้งคณะกรรมการจัดการหนี้เกษตรกร จำนวน 22 คน ประกอบด้วย ปลัดก.เกษตรฯ ปลัดสำนักนายกฯ ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ ผู้แทนก.คลัง อธิบดีกรมส่งเสริม สหกรณ์ ผู้แทนสมาคมธนาคารไทย ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 คน และผู้แทนเกษตรกร 9 คน ตามมาตรา 37/2 ของพ...กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร เพื่อจัดการหนี้สินของเกษตรกรที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้จำนวนทั้งสิ้นกว่า 5 ล้านคน  โดยในส่วนของตัวแทนเกษตรกรได้คัดเลือกมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 3 คน ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ ภาคละ 2 คน  ทั้งนี้ คณะกรรมการจัดการหนี้เกษตรกรจะมีหน้าที่ดำเนินการตามแผนจัดการหนี้เกษตรกร ควบคุมการใช้จ่ายเงิน รายงานผลต่อคณะกรรมการกองทุนฟื้นฟูฯ กำหนดหลักเกณฑ์การจัดการหนี้เกษตรกรและแต่งตั้งคณะทำงาน  และที่สำคัญคือ มีชื่อนายนคร ศรีวิพัฒน์ แกนนำม็อบกองทุนฟื้นฟูฯในนามกลุ่ม สกย. ที่เคยเรียกร้องให้ปลดนายสมาน เลิศวงศ์รัฐ ให้ออกจากตำแหน่งรักษาการเลขาธิการกองทุนฯ เป็นหนึ่งในกรรมการ พร้อมเตรียมเลือกตั้งผู้แทนเกษตรกรทั่วประเทศ 20 คน ในวันที่ 2 มิ.. 2545 (ผู้จัดการ,มติชน 20-210445)

1.5 ความเคลื่อนไหวด้านแรงงานต่างด้าว

1.5.1 รัฐบาลจัดเวิร์กช็อปแรงงานต่างด้าว เมื่อวันที่ 14-15 .. ได้มีการประชุมเชิงปฏิบัติการ (เวิร์กช็อป) เรื่อง “ความร่วมมือในการแก้ปัญหาสืบเนื่องหลังการจดทะเบียนแรงงานอพยพ 2544”  ซึ่งที่ประชุมได้สรุปความคิดเห็นจากฝ่ายต่าง ๆ ทั้งในส่วนขององค์กรพัฒนาเอกชน หน่วยราชการ นักวิชาการ  ฯลฯ เสนอต่อคณะกรรมการบริหารแรงงานต่างด้าวหลบหนีเข้าเมือง (กบร.) เพื่อนำไปประกอบการพิจารณาปรับปรุงนโยบายแรงงานต่างด้าวของไทย ที่ในช่วงเดือน ก.. นี้ กำลังครบกำหนดการขึ้นทะเบียนแรงงานต่างด้าว 6 เดือนแรก หลังจากได้ดำเนินการจดทะเบียนในระหว่างวันที่ 24 .. - 25 .. 2544 และกำลังจะมีการเปิดให้มีการจดทะเบียนแรงงานต่างด้าวในครึ่งหลังของปีในเร็ว ๆ นี้ โดยสามารถแยกเป็นประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

...วีระชาติ ปิยะวงศ์ รองผู้บังคับการกองตรวจคนเข้าเมือง 3 สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองได้จัดประชุมผู้ประกอบการในจังหวัดเชียงใหม่จำนวน 200 คน ในวันที่ 14 .. 2545 เพื่อขอความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวโดยได้ให้นโยบายปฏิบัติใน 4 ประเด็นหลักคือ 1. แก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวเถื่อน และนายจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย 2. ต้องต่อใบอนุญาตให้แรงงานต่างด้าวทำงานต่อตามกำหนด รวมทั้งต้องนำแรงงานต่างด้าวตรวจร่างกายด้วย 3.หากแรงงานต่างด้าวไม่ผ่านการตรวจโรคต้องผลักดันออกไป และ 4. ให้ด่านตรวจคนเข้าเมืองเข้มงวดตรวจตราแรงงานต่างด้าวที่อาจจะลักลอบเข้ามา โดยให้กวาดล้างจับกุมระหว่างวันที่10 .. - 10 .. 2545 รวมเวลา 3 เดือน และให้เจ้าหน้าที่รายงานผลให้ทราบทุกระยะ นอกจากนี้ ยังได้กำชับให้ด่านตรวจคนเข้าเมืองเชียงใหม่สืบสวนหาแหล่งที่มีแรงงานต่างด้าวอาศัยอยู่ โดยเฉพาะแรงงานผิดกฎหมายและที่อาจจะแฝงตัวมาเป็นสายลับหรือลักลอบค้ายาเสพติด ต้องถือปฏิบัติเป็นกรณีพิเศษ ในส่วนที่ผลักดันแรงงานต่างด้าวที่เข้ามาทำงานผิดกฎหมายนั้นขณะนี้ได้ผลักดันออกนอกประเทศไปแล้วจำนวน 560,000 คน

ด้าน นายพงศ์โพยม วาศภูติ ผู้ว่าราชการ จ.ภูเก็ต สั่งกวาดล้างแรงงานต่างด้าวเถื่อน ภายหลังจากผ่านกำหนดเวลา ที่รัฐบาลอนุญาตให้นำแรงงานต่างด้าวมาขอขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้องมานานแล้ว โดยพบว่ามีแรงงานต่างด้าวที่ยังไม่ขึ้นทะเบียนอีกจำนวนมาก ตำรวจตรวจคนเข้าเมืองได้เข้าจับกุมแรงงานต่างด้าวที่หลบซ่อนอยู่ตามแคมป์คนงานต่างๆ ในจ.ภูเก็ต ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแรงงานชาวพม่าที่เดินทางมารับจ้างทำงานอย่างผิดกฎหมาย  ...อภิรักษ์ หงษ์ทอง ผู้กำกับการตำรวจตรวจคนเข้าเมือง จ.ภูเก็ต บอกว่า ขณะนี้ผู้ว่าราชการมีนโยบายให้ตรวจสอบแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายอย่างเข้มงวด หลังจากที่อนุญาตให้นายจ้างนำแรงงานต่างด้าวทั้งหมดมาขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ก็พบว่ามีแรงงานต่างด้าวที่ยังไม่ขึ้นทะเบียนอีกจำนวนมาก ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเร่งกวาดล้างอย่างต่อเนื่อง (ผู้จัดการ 14,16-170245 )

1.6 ความเคลื่อนไหวด้านแรงงานต่างประเทศ

1.6.1 เมอร์ริล ลินช์ ปลดพนักงานเกือบหมื่นตำแหน่งหลังได้รับผลกระทบวินาศกรรม 11 .. 2544

เมื่อวันที่ 9 .. 2545 เมอร์ริล ลินช์ วาณิชธนกิชชั้นนำของสหรัฐได้ออกแถลงการณ์ว่า ในการปรับโครงสร้างที่ทำให้มีค่าใช้จ่ายก่อนหักภาษีในไตรมาส 4 ของปี 2544 ถึง 2,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐนั้น บริษัทได้ลดตำแหน่งงานไปแล้วประมาณ 9,000 ตำแหน่งงาน หลังได้รับผลกระทบอย่างหนักจากเหตุวินาศกรรมสหรัฐ 11 .. 2544 ทั้งนี้ เมอร์ริล ลินช์ มีรายได้สุทธิในไตรมาส 4 ลดลง 8% จากไตรมาสก่อนหน้านี้ เพราะตลาดวาณิชธนกิจซบเซาลง ขณะที่บริษัทจัดอันดับชั้นแนวหน้าอย่างสแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ มูดี้ส์ อินเวาเตอร์ เซอร์วิส และฟิตช์ ต่างยืนยันในอันดับความน่าเชื่อถือของเมอร์ริล ลินช์ แต่ได้คงแนวโน้มในแง่ลบเอาไว้ เพราะเห็นว่าการปรับโครงสร้างที่เกิดขึ้นไม่ได้ช่วยกระตุ้นการขยายตัวด้านรายได้ (กรุงเทพธุรกิจ,ผู้จัดการ 110145)

1.6.2 อังกฤษกวาดล้างแรงงานเถื่อน หนังสือพิมพ์ "ดิ อินดิเพนเดนต์ เดลี" ฉบับวันที่ 21 .. 2545 รายงานว่า รัฐบาลอังกฤษกำลังเตรียมใช้มาตรการแข็งกร้าว เพื่อเอาผิดกับแรงงานต่างด้าว 500,000 คน ที่ลักลอบเข้าไปทำงานในประเทศ รวมทั้งบุคคลที่จ้างแรงงานดังกล่าว โดยมุ่งเป้าที่ธุรกิจภาคอาหาร ก่อสร้าง สิ่งทอ เกษตรกรรม และเทคโนโลยีสารสนเทศ ทั้งนี้จะประกาศมาตรการอย่างเป็นทางการในเดือน ก.. ขณะที่ผ่านมาแม้จะมีมาตรการเอาผิดแรงงานต่างด้าว แต่แทบจะไม่มีการดำเนินการอย่างจริงจัง (กรุงเทพธุรกิจ 220145)

2. ความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม

2.1 ความเคลื่อนไหวสารพิษในสิ่งแวดล้อม

2.1.1 กลุ่มสวล.ต้านสหรัฐแห่นำขยะอิเล็กทรอนิกส์มาทิ้งในเอเชีย วันที่ 26 .. 2545 สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานจากซานฟรานซิสโกระบุว่า กลุ่มพิทักษ์สิ่งแวดล้อม 4 ประเทศประกอบด้วยกลุ่มกรีนพีซจากประเทศจีน กลุ่มสโคปจากปากีสถาน กลุ่ม ท็อกซิก ลิงค์ จากอินเดีย และกลุ่มที่เรียกตัวเองว่าสมาพันธ์ซิลิคอน วัลเลย์ ท็อกซิกส์ ร่วมแถลงว่า ยิ่งนับวันปริมาณขยะอิเล็กทรอนิกส์จากสหรัฐและประเทศร่ำรวยอื่น ๆ จะถูกขนไปทิ้งในประเทศกำลังพัฒนารวมทั้งจีน ปากีสถาน และอินเดียเพิ่มมากขึ้นโดยไม่มีขีดจำกัด ขยะอิเล็กทรอนิกส์เหล่านี้ ได้แก่ เครื่องคอมพิวเตอร์เก่า ๆ ที่ไม่ได้ใช้งาน ส่วนประกอบหรือชิ้นส่วนของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นพิษและทำลายได้ยาก อาทิ พลาสติก พีวีซี ตะกั่ว เฟรม โบรมิเนต บาเรียม และกำมะถัน ทั้งนี้อัตราส่วนการนำขยะพิษเหล่านี้มาทิ้งเพิ่มขึ้นในอัตราส่วน 18 % ทุกปี

อย่างไรก็ตาม จากรายงานที่ชื่อว่า “ฝันร้ายในยุคไซเบอร์” ระบุว่า หมู่บ้านหลายแห่งในพื้นที่ตอนใต้ของจีนมีชิ้นส่วนขยะจากเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ใช้งานแล้วจากสหรัฐล่องลอยอยู่ตามแม่น้ำและปรากฏอยู่ตามสถานที่ต่าง ๆ อย่างเกลื่อนกลาด ซึ่งสถานการณ์เช่นนี้เป็นเสมือนการส่งออกขยะไฮเทคที่เป็นอันตรายไปยังภูมิภาคเอเชีย พร้อมกับเรียกร้องให้มีการกดดันบรรดาบริษัทธุรกิจของสหรัฐและสมาชิกสภานิติบัญญัติให้เพิ่มความพยายามในการหมุนเวียนขยะใช้แล้วภายในประเทศให้มากยิ่งขึ้น ทั้งนี้เป็นที่ทราบกันว่า บรรดาวัสดุอันตรายจากประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำของโลกมักจะถูกส่งไปทำลายในพื้นที่ที่ไม่สามารถใช้ประโยชน์ทำกินได้ในประเทศโลกที่สาม แม้ว่าจะมีสนธิสัญญาคือ ปฏิญญาบาเซิลได้ห้ามการขนถ่ายวัสดุดังกล่าวไว้แล้วตั้งแต่ปี 2532 แต่สหรัฐยังคงไม่ยินยอมที่จะให้สัตยาบันในสนธิสัญญาฉบับนี้ (มติชน,ผู้จัดการ 270245)

2.2 ความเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมเมือง

2.2.1 คนกรุงเทพฯ ผลักดันกรมผังเมืองเปลี่ยนพื้นที่สีเขียว-สีเขียวขาวเป็นสีเหลืองให้ค้าขายได้ เมื่อวันที่ 6 .. 2545 นายนิคม ไวยรัชพานิช ผู้อำนวยการสำนักผังเมือง ได้เปิดเผยถึงความคืบหน้าการจัดทำผังเมืองรวม กทม. (ปรับปรุงครั้งที่ 2) เพื่อใช้บังคับต่อเนื่องกับผังเมืองรวม กทม.ฉบับปัจจุบัน ซึ่งจะครบกำหนดเวลาการบังคับใช้วันที่ 4 .. 2547 ว่าสำนักผังเมืองได้จัดให้มีการประชุมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตามกลุ่มเขต ทั้ง 6 กลุ่มเขต กลุ่มเขตละ 1 ครั้ง ทั้งนี้พบว่าประชาชนส่วนใหญ่เรียกร้องให้ กทม.เปลี่ยนสีผังเมือง เขตสีเขียว คือที่ดินประเภทชนบทและเกษตรกรรม ให้สามารถทำการค้าหรือจัดสรรที่ดินได้ เขตสีเขียวขาว ที่ดินประเภทอนุรักษ์ชนบทเกษตรกรรม เปลี่ยนเป็นเขตสีเหลือง คือที่ดินประเภทที่อยู่อาศัยหนาแน่นน้อย อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนสีที่ดินคงไม่สามารถเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีแดง คือที่ดินประเภทพาณิชย์ได้ในทันที ต้องทำแบบค่อยเป็นค่อยไป ทั้งนี้การจัดทำประชาพิจารณ์ฟังความเห็นจากประชาชน ต้องทำอีกหลายครั้ง จากนั้นจึงนำข้อมูลมาประมวลผล เพื่อปรับเปลี่ยนสีของผังเมืองให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ โดยจะส่งเรื่องไปยังกรรมการผังเมือง ก.มหาดไทย ให้ความเห็นชอบ เมื่อทางกรมการผังเมืองผ่านความเห็นชอบแล้วต้องนำเรื่องเข้า ครม. ผ่านความเห็นชอบ จึงจะสามารถประกาศใช้ผังเมืองฉบับใหม่ได้ โดยขั้นตอนการดำเนินการจะใช้เวลาประมาณ 2 ปี (มติชน 070245)

2.2.2 เชียงใหม่วิกฤติขยะใกล้ล้นเมือง จากการเปิดเผยของนายอุดม พัวสกุล รองผวจ.เชียงใหม่ ว่า ขณะนี้สถานการณ์ด้านขยะของจังหวัดเชียงใหม่น่าเป็นห่วง เนื่องจากการจัดการแก้ปัญหาระยะยาวตามแผนงานที่ทางจังหวัดได้ลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกับก.วิทยาศาสตร์ฯ โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 โซน คือโซนเหนือ มีเทศบาล ต.เวียงฝาง เป็นผู้รับผิดชอบ โซนกลาง มีองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่เป็นผู้รับผิดชอบ และโซนใต้ มีเทศบาลนครเชียงใหม่เป็นผู้รับผิดชอบ แต่ปรากฏว่าในปัจจุบันมีเพียงโซนเหนือ ซึ่งเทศบาล  .เวียงฝางได้จัดหาสถานที่และเซ็นสัญญาเริ่มดำเนินการจัดสร้างศูนย์กำจัดขยะแบบครบวงจรได้เพียงแห่งเดียว ขณะที่อีก 2 โซน ยังติดปัญหาเรื่องพื้นที่ ในส่วนที่เหลืออีก 2 แห่งยังไม่เรียบร้อยก็เป็นห่วงว่าอาจจะเกิดปัญหาวิกฤติขึ้นมาอีกเป็นรอบที่ 3 ทั้งนี้ได้แจ้งให้เทศบาลนครเชียงใหม่เตรียมรับสถานการณ์ไว้ล่วงหน้า เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีปริมาณขยะมากที่สุดถึงวันละ 250-300 ตัน ที่สำคัญบริษัทเอกชนที่รับจัดเก็บขยะของเทศบาลนครเชียงใหม่ยังไม่มีที่พักถ่ายขยะที่แน่นอน (สยามรัฐ 180445)

2.3 ความเคลื่อนไหวดิน น้ำ ป่า และทรัพยากรชีวภาพ

2.3.1 นักวิชาการเร่งรัฐออกกฎหมายคุ้มครองมรดกไทย ทั้งทรัพย์สินทางวัฒนธรรม และทรัพยากรชีวภาพ   ดร.จักรกฤษณ์  ควรพจน์ อาจารย์คณะนิติศาสตร์ ม.สุโขทัยธรรมาธิราช เปิดเผยว่า ประเทศที่พัฒนาแล้วกำลังพยายามนำเอาภูมิปัญญาไทยไปใช้ประโยชน์ เช่น การนำเปล้าน้อยไปทำเป็นยา การนำภาพวาดรามเกียรติ์ฝาผนังที่วัดพระแก้ว ไปทอเป็นลายพรมเช็ดเท้า จนถึงกองทุนป่าไม้เขตร้อน ซึ่งประเทศไทยค่อนข้างจะถูกเอาเปรียบ และจากกรณีต่าง ๆ เหล่านี้ ได้ให้บทเรียนที่สำคัญแก่สังคมไทย 2 ประการคือ 1. ทำให้รู้ว่าเมืองไทยอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพย์สมบัติที่มีค่า ทั้งทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางภูมิปัญญา 2.สมบัติเหล่านี้ล้วนเป็นที่หมายปองของต่างประเทศที่อยากเข้ามาคบหากับไทยโดยไม่ได้เป็นลักษณะกัลยาณมิตร แต่มองในฐานะหุ้นส่วนผลประโยชน์ที่คอยจ้องเอาเปรียบหากเรารู้ไม่เท่าทัน

อย่างไรก็ตาม การควบคุมและรักษามรดกทางวัฒนธรรมเพื่อไม่ให้ต่างชาตินำไปใช้ประโยชน์หรืออ้างสิทธิได้นั้นมีปัญหาค่อนข้าง มาก ดังนั้น การคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรม การคุ้มครองทรัพยากรชีวภาพ ทรัพย์สินทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีความหลากหลาย ควรจะมีการออกกฎหมายเฉพาะขึ้น เช่น กฎหมายควบคุมการเอาไปและการใช้ประโยชน์ซึ่งอวัยวะ เลือด เนื้อเยื่อของมนุษย์ กฎหมายปกป้องข้อมูลพันธุกรรมของบุคคล กฎหมายคุ้มครองขนบธรรมเนียมพื้นบ้าน กฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ท้องถิ่น เป็นต้น ซึ่งกฎหมายเหล่านี้จะต้องมีสาระและรายละเอียดที่แตกต่างกันไปตามสิ่งที่จะคุ้มครอง ซึ่งขณะนี้ได้มีการเคลื่อนไหวของเรื่องนี้ในเวทีระดับระหว่างประเทศแล้ว โดยองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก อังค์ถัด องค์การอาหารและเกษตรกรรม และองค์การการค้าโลก ได้ร่วมกันเสนอให้มีการแก้ไขข้อตกลงในทริปส์ เพื่อให้มีมาตรฐานขั้นต่ำเกี่ยวกับการคุ้มครองทรัพยากรชีวภาพ ทรัพย์สินทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นแล้ว ซึ่งไทยควรจะเข้าร่วมผลักดันข้อเสนอดังกล่าวนี้ด้วย

ด้านนายสุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์ ผอ.ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพ ก.วิทยาศาสตร์ฯ กล่าว่า ปัจจุบันได้มีความพยายามแย่งชิงความหลากหลายทางชีวภาพ จึงได้ยกร่างการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพ โดยร่างเป็นสัญญาการถ่ายโอนวัตถุชีวภาพ ซึ่งคาดว่าจะออกประกาศเป็นระเบียบสำนักนายกฯ เพื่อบังคับใช้ในเร็ว ๆ นี้ โดยเนื้อหาของสัญญาจะดูแลเรื่องทรัพยากรชีวภาพที่ถูกนำไปเก็บที่ธนาคารยีน ทรัพยากรชีวภาพในป่าที่ใช้ประโยชน์ในการวิจัยและทางการค้า ซึ่งจะระบุการแบ่งปันผลประโยชน์เอาไว้ชัดเจน ป้องกันการเอารัดเอาเปรียบจากประเทศที่ต้องการทรัพยากรของประเทศไทย นอกจากนี้ ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพได้ยกร่างกฎหมายความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อปกป้องทรัพยากรในประเทศด้วย โดยคิดว่ามาตรการทางกฎหมายน่าจะช่วยป้องกันการขโมยทรัพยากรชีวภาพได้ (กรุงเทพธุรกิจ 060345)

2.3.2 ชี้สร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นเพิ่มอุณหภูมิโลกร้อน จากการเปิดเผยของ ดร.คุณหญิงสุธาวัลย์ เสถียรไทย หัวหน้าโครงการวิจัยเรื่อง "การประเมินค่าทางเศรษฐศาสตร์ของป่าไม้ กรณีศึกษามูลค่าที่ไม่มีการใช้ประโยชน์ของป่าไม้สักในอุทยานแห่งชาติแม่ยม จากการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น" ซึ่งสนับสนุนโดย สกว. ว่า จากการศึกษาพบว่าพื้นที่ป่าไม้สักในอุทยานแห่งชาติแม่ยมเป็นป่าไม้สักที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด 1 ใน 3 แห่งของโลก ที่แม้กรมชลประทานจะได้ทำการศึกษาแล้วระบุว่า การสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นจะก่อให้เกิดประโยชน์กับประเทศมากเพียงใด ทั้งนี้หากมีการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้นที่ทำให้ต้องสูญเสียพื้นที่ป่าไปราว 40,000 ไร่นั้น จะทำให้ประเทศไทยต้องสูญเสียสิ่งซึ่งถือว่าเป็นต้นทุนของประเทศไปในมูลค่าที่สูงมาก โดยเฉพาะในเรื่องของความหลากหลายทางชีวภาพที่อาจจะมีมูลค่าเชิงเศรษฐกิจอย่างมหาศาลในอนาคตที่มีมูลค่ามากกว่าการสร้างเขื่อนมาก อีกทั้งการตัดไม้สักในพื้นที่กว่า 40,000 ไร่ จะทำให้มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกสู่บรรยากาศอย่างรวดเร็วในปริมาณที่อาจสูงถึง 400,000 เมตริกตัน   การเสื่อมสภาพและเน่าเปื่อยที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น จะทำให้มีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ถูกปล่อยสู่บรรยากาศอีกปีละกว่า 1,000 เมตริกตัน ซึ่งเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้โลกร้อน ทั้งนี้ได้เสนอให้รัฐบาลสร้างเขื่อนขนาดเล็กแทน และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพอยู่ต่อไป (กรุงเทพธุรกิจ 160445)

2.4 ความเคลื่อนไหวทางด้านทะเลและชายฝั่ง

2.4.1 ปิดอ่าวกระบี่ - พังงาเพิ่มปริมาณสัตว์น้ำ นายพิงค์พงศ์ วิชัยดิษฐ์ หัวหน้างานอนุรักษ์ทรัพยากรประมงทะเลประจำฝั่งอันดามัน จ.กระบี่ เปิดเผยว่า จำเป็นต้องปิดอ่าวกระบี่ - พังงาเป็นเวลา 1 เดือน ตั้งแต่วันที่ 15 เม.. - 15 มิ.. 2545 ซึ่งเป็นช่วงที่ปลาเริ่มวางไข่ เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำไว้ หากปล่อยให้มีการจับปลาอย่างต่อเนื่อง เชื่อว่าสัตว์น้ำจะสูญพันธุ์มากขึ้น เพราะขณะนี้สัตว์น้ำต่าง ๆ ในฝั่งทะเลอันดามันมีปริมาณลดลงมาก เนื่องจากความต้องการบริโภคของประชาชนสูงขึ้น เพราะประชาชนเริ่มตื่นตัวด้านสุขภาพ โดยเฉพาะเรื่องไขมันจึงหันมารับประทานปลาแทน ทำให้ความต้องการปลาเพิ่มสูงขึ้น การจับปลาจึงเพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีการปิดอ่าวแล้ว แต่การลักลอบจับปลายังมีอยู่ตลอดเวลา (ผู้จัดการ 180445)

2.5 ความเคลื่อนไหวสิ่งแวดล้อมต่างประเทศ

2.5.1 นิวยอร์กร้อนทำลายสถิติ สำนักข่าวต่างประเทศแจ้งว่า ฤดูร้อนของสหรัฐในหลายรัฐซึ่งเริ่มขึ้นราวเดือน เม.. จากการวัดอุณหภูมิเมื่อวันจันทร์ที่ 15 เม.. โดยเฉพาะที่นิวยอร์ก มีอุณหภูมิสูงถึง 91 องศาฟาเรนไฮต์ (33 องศาเซลเซียส) ซึ่งถือว่าร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์จากสถิติที่เคยบันทึกไว้ในรอบ 106 ปี ทำให้ประชาชนแห่ไปอาบแดดตามชายหาด และเดินเล่นที่เซ็นทรัล ปาร์กอย่างเนืองแน่น เช่นเดียวกับในพื้นที่อื่น ๆ ก็มีอุณหภูมิสูงขึ้น อาทิ ชิคาโก 30 องศาเซลเซียส ดีทรอยต์ 29.4 องศาเซลเซียส วอชิงตัน ดี.ซี. 31.6 องศาเซลเซียส และในวันเดียวกัน ทางองค์การสหประชาชาติ ได้รายงานว่า ทะเลสาบบนเทือกเขาหิมาลัยเกือบ 50 แห่ง อาจท่วมล้นตลิ่งและไหลบ่าลงมาท่วมบ้านเรือนประชาชนในอีก 5 -10 ปีข้างหน้า ทั้งนี้ อุณหภูมิโลกที่เพิ่มสูงขึ้นเกือบ 1 องศาเซลเซียส ตั้งแต่กลางทศวรรษ 1970 ส่งผลให้หิมะและธารน้ำแข็งละลายท่วมทะเลสาบ (ไทยรัฐ 180445)

2.6 ความเคลื่อนไหวสิ่งแวดล้อมโลก

2.6.1 UN แสดงความผิดหวังต่อข้อเสนอแก้ปัญหาโลกร้อนฉบับใหม่ ของประธานาธิบดีสหรัฐ

การประชุมสิ่งแวดล้อมของสหประชาชาติ (UN) ที่ประเทศโคลัมเบีย ซึ่งมีผู้แทน 600 คน จากทั่วโลกเข้าร่วม ได้ปิดฉากลงเมื่อวันที่ 15 .. 2545 ด้วยการออกแถลงการณ์เรียกร้องให้กระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยไม่ทำลายธรรมชาติพร้อมกับแสดงความผิดหวังต่อข้อเสนอแก้ปัญหาโลกร้อนฉบับใหม่ ของประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู บุช แห่งสหรัฐ นอกจากนี้ ที่ประชุมได้อนุมัติแผนปราบปรามการผลิตการลักลอบค้า และการทิ้งสารเคมีอันตรายที่ผิดกฎหมาย แต่จุดมุ่งหมายหลักของการประชุมครั้งนี้ก็คือ การเตรียมการสำหรับการประชุมสุดยอดด้านสิ่งแวดล้อมโลก ที่เมืองโยฮันเนสเบริ์ก ในเดือน ส.. และเดือน ก.. 2545 (กรุงเทพธุรกิจ 170245)

2.6.2  นักวิทยาศาสตร์ชี้ปัญหาขาดน้ำเป็นวิกฤติโลกในอีก 50 ปี  นายแกรมห์ แฮริส จากองค์การการวิจัยทางอุตสาหกรรมและวิทยาศาสตร์แห่งเครือจักรภาพ (ซีเอสไออาร์โอ) กล่าวในการประชุมสิ่งแวดล้อม ที่นครเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย เมื่อวันที่ 8 เม.. 2545 ว่า การขาดแคลนน้ำสะอาดจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ของโลกในอีก 50 ปีข้างหน้า ต่อให้จำนวนประชากรโลกจะยังคงเท่าเดิมก็ตาม พร้อมกับแนะนำภาครัฐและเอกชนเร่งแก้ปัญหาแต่เนิ่น ๆ เนื่องจากในปัจจุบันประชากรส่วนใหญ่ของโลก ต่างมีปัญหาข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งน้ำสะอาด ที่พังพิง และอาหารที่เพียงพอ ซึ่งสถานการณ์ไม่มีแนวโน้มจะดีขึ้นมาเลย (กรุงเทพธุรกิจ 090445)

2.7 ความเคลื่อนไหวด้านอุบัติภัยและภัยธรรมชาติ

2.7.1 ไฟป่าในมาเลเซียลุกโหม หวั่นลามมาไทย สำนักข่าวเอพีและรอยเตอร์ รายงานเมื่อวันที่ 10 มี.2545 จากกรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย โดยอ้างจากสำนักข่าวเบอร์นามาของมาเลเซียว่า ทางการได้ระดมกำลังนักผจญเพลิง 160 คน เพื่อช่วยกันดับไฟป่าในเขตสงวนบริเวณเทือกเขาในรัฐเคดาห์ทางภาคเหนือของประเทศทางด้านที่ติดกับประเทศไทย ไฟป่าครั้งนี้เริ่มลุกโหมมาตั้งแต่วันพุธที่ 6 มี.. กินอาณาบริเวณไปแล้ว 1,235 ไร่ แนวไฟป่าอยู่ห่างจากเขตแดนของไทยเพียง 25 กม.เท่านั้น ส่วนต้นเหตุของไฟป่าคาดว่าจะเกิดจากชาวบ้านเป็นผู้จุดไฟขึ้นมาเพื่อหาของป่าเอาไปขายในเมือง

ก่อนหน้านี้ มาเลเซียต้องเผชิญกับกลุ่มหมอกควันที่เกิดจากไฟป่าในหลายรัฐของมาเลเซีย ซึ่งคาดว่าถูกทำลายไปแล้วกว่า 90,000 ไร่ ทำให้เกิดสภาพอากาศร้อนผิดปกติและคำสั่งห้ามเผาสิ่งของในที่สาธารณะ นักผจญเพลิงจำนวนหลายร้อยคนได้รับคำสั่งให้ไปช่วยกันดับไฟป่า ซึ่งส่วนใหญ่แล้วจะเกิดจากเกษตรกรจุดไฟเผาเพื่อถากถางพื้นที่เกษตรกรรมเพื่อเพาะปลูกพืชไร่ ผลจากไฟป่าทำให้เกิดกลุ่มหมอกควันหนาทึบ ทางการมาเลเซียต้องประกาศเตือนชาวบ้านให้ระวังอันตรายจากอาการระคายเคืองนัยน์ตาและระบบการหายใจ (เดลินิวส์ 110345)     

3. ความเคลื่อนไหวด้านพลังงาน

3.1 ความเคลื่อนไหวพลังงานในประเทศ

3.1.1 ความเคลื่อนไหวว่าด้วยก๊าซ

-สพช.เตรียมลอยตัวราคาก๊าซหุงต้มกลางปี จากการเปิดเผยของนายเมตตา บันเทิงสุข รองเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายแห่งชาติ (สพช.) ว่า สพช.เตรียมจะปล่อยให้ราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซหุงต้มลอยตัวเต็มรูปแบบเช่นเดียวกับราคาน้ำมันภายในกลางปี 2545 นี้ ซึ่งจะเปิดลอยตัวทั้งราคาขายปลีกและขายส่ง เพื่อให้เป็นไปตามกลไกตลาดการค้าเสรี ทั้งนี้จะต้องดำเนินการอย่างรอบคอบ และต้องคำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดกับประชาชนผู้ใช้ก๊าซ ซึ่งสพช.จะเสนอให้รัฐบาลเป็นผู้ตัดสินใจอีกครั้งว่าเห็นด้วยกับการปล่อยลอยตัวราคาก๊าซหุงต้มหรือไม่ 

สำหรับสถานการณ์ราคาก๊าซหุงต้มในตลาดโลกมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องตามฤดูกาลที่ฤดูร้อนราคาจะลดลง โดยราคาล่วงหน้าตลาดตะวันออกกลาง (ซีพี) เดือน มี.. อยู่ที่ 201 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ลดจากเดือน ก.. ที่อยู่ที่ระดับ 206 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และลดลงจากเดือน ม.. ที่อยู่ที่ระดับ 218 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ซึ่งการที่ราคาก๊าซฯลดลงส่งผลให้มีเงินไหลเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น 600 ล้านบาท และทำให้ฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงสุทธิติดลบเพียง 9,900 ล้านบาท จากเดิมที่ติดลบสูงถึง 12,000 ล้านบาท (กรุงเทพธุรกิจ 02,เดลินิวส์ 030345)

3.1.2 ความเคลื่อนไหวว่าด้วยไฟฟ้า

-ประหยัดไฟกำไร 2 ต่อ ได้ผลเกินคาด เพิ่มงบฯคาดประหยัดได้ถึง 9 พันล้านบาท ทั้งนี้จากการเปิดเผยของนายพิทักษ์ อินทรวิทยนันท์ รองนายกฯ ในฐานะประธานคระกรรมการกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ว่า โครงการ   "ประหยัดไฟกำไร 2 ต่อ"  ได้ผลเกินคาดเพียงแค่ 5 เดือน ตั้งแต่เดือน ก.. 2544 - .. 2545 โดยมีผู้ได้รับส่วนลดค่าไฟฟ้าแล้วจำนวน 7 ล้านครอบครัวช่วยกันประหยัดไฟฟ้าได้ถึง 4,383 ล้านบาทแล้ว ด้านกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานเตรียมอนุมัติเงินส่วนลดค่าไฟเพิ่มอีก 1,143 ล้านบาท และตั้งเป้าประหยัดไฟฟ้าได้ถึง  9,000 ล้านบาท (ผู้จัดการ 13-140445)

 3.1.3 ความเคลื่อนไหวกรณี ปตท.สำแดงเท็จการนำเข้าน้ำมัน  แหล่งข่าวจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เปิดเผยถึงความคืบหน้าคดีที่กรมศุลกากรร้องทุกข์กล่าวโทษบริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) ในข้อหาสำแดงเท็จการนำเข้าน้ำมันกว่า 2 ล้านลิตร จากบริษัททราฟิกูร่าที่บรรทุกมากับเรือเอเชียโปรโมเตอร์ว่า ล่าสุดพนักงานสอบสวนได้รวบรวมพยานหลักฐานเสร็จเรียบร้อยแล้ว เบื้องต้นมีความเห็นว่า การกระทำของ ปตท. ไม่เข้าข่ายความผิดตามข้อกล่าวหา ทั้งนี้จากการสอบปากคำเจ้าหน้าที่กรมศุลกากรพบว่า การนำน้ำมันออกนอกประเทศ  แล้วนำน้ำมันดังกล่าวกลับเข้ามาโดยผ่านพิธีการทางศุลกากรอย่างถูกต้อง ไม่ถือเป็นความผิด เพราะฉะนั้นข้อหาแจ้งเท็จแหล่งผลิตจึงตกไป ส่วนข้อหามีน้ำมันเชื้อเพลิงที่ต่างจากอธิบดีกำหนดไว้เพื่อจำหน่าย ถือว่ายังไม่มีการจำหน่ายน้ำมันดังกล่าว ความผิดจึงยังไม่เกิดขึ้น คณะกรรมการสอบสวนหารือกันแล้วเห็นว่า ควรดำเนินคดี ปตท. ในข้อหาแจ้งประเภทน้ำมันไม่ครบถ้วน เพราะการขนน้ำมันเที่ยวดังกล่าวมีการขนเนฟทา ซึ่งเป็นสารผสมน้ำมันเข้ามาด้วย โดยไม่แจ้งกรมศุลกากร อัตราโทษคือปรับสูงสุดไม่เกิน 50,000 บาท (กรุงเทพธุรกิจ 280345)

3.2 ความเคลื่อนไหวพลังงานต่างประเทศ

3.2.1 ชาติเอเชียฝันได้ใช้พลังงานถูกลงในอีกเกือบ 20 ปี หนังสือพิมพ์สเตรตส์ไทมส์ รายงานเมื่อวันที่ 25 .. ว่า นายจารินโต โฆษกศูนย์พลังงานอาเซียน ได้เปิดเผยเกี่ยวกับแผนการเชื่อมโครงข่ายพลังงานในภูมิภาคในหมู่ชาติสมาชิกสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ว่าแผนการนี้จะเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ ที่มีเชื้อเพลิงเหลือเฟืออย่างถ่านหินและก๊าซธรรมชาติสามารถจัดหาไฟฟ้าป้อนชาติสมาชิกอื่นในราคาที่ถูกลงได้ นอกจากเชื่อมโครงข่ายพลังงานภายในปี 2563 แล้ว ยังมีแผนสร้างท่อลำเลียงก๊าซผ่านประเทศต่าง ๆ ในอาเซียนซึ่งน่าจะพร้อมภายใน 18 ปีข้างหน้า ขณะที่บริษัทสิงคโปร์ พาวเวอร์ กล่าวว่า หน่วยงานพลังงานอาเซียนได้จัดตั้งคณะกรรมาธิการเพื่อศึกษาการเชื่อมโยงโครงข่ายพลังงานของสมาชิกอาเซียนเข้าด้วยกัน อย่างไรก็ตาม สิงคโปร์นั้นได้ใช้โครงข่ายสาธารณูปโภคไฟฟ้าร่วมกับมาเลเซียในยามฉุกเฉินอยู่แล้ว (กรุงเทพธุรกิจ 260245)

 


ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครอง

 

นำเรื่อง

ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครองของประเทศไทยในช่วงจตุมาสแรกของปี 2545 นี้ ปรากฏข่าวคราวทั้งด้านการเมืองแบบปฏิรูป อาทิ การปฏิรูประบบราชการ  ความเคลื่อนไหวขององค์กรตรวจสอบ เช่น กกต. ... ศาลรัฐธรรมนูญ และที่ครึกโครมในหน้าน...ติดต่อกันหลายวันคือ ความเคลื่อนไหวของปปง.  นอกจากนี้ ยังมีความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับความก้าวหน้าขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพร้อม ๆ กับข่าวคราวการทุจริต ความก้าวหน้าในวงการกฎหมายและการศาล ส่วนการเมืองแบบอนุรักษ์ ได้แก่บทบาทและวิธีการทางการเมืองแบบเก่าของบรรดาพรรคการเมืองต่างๆ การที่รัฐบาลถูกกล่าวหาว่าแทรกแซงสื่อทั้งสื่อไทยและต่างประเทศ ซึ่งเป็นข่าวปรากฏตามสื่อต่างๆอย่างครึกโครมติดต่อกัน สำหรับการเมืองในต่างประเทศนั้น ปรากฏความเคลื่อนไหวทางการเมืองทั้งภายในและต่างประเทศของประเทศในภูมิภาคอาเซียน และของประเทศสำคัญๆ อาทิ สหรัฐ จีน ญี่ปุ่น นอกจากนี้ ในหลายภูมิภาคของโลกยังพร้อมใจกันเกิดเหตุการณ์รุนแรงทางการเมืองที่สำคัญคือ เหตุการณ์ในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งต่อเนื่องมานานและสั่นสะเทือนความมั่นคงของโลกมากที่สุดในช่วงเดือน เม.. โดยมีความเคลื่อนไหวของสหรัฐที่เป็นยาดำแทรกอยู่ในทุกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น  

1. ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครองแบบปฏิรูป

1.1  การปฏิรูประบบราชการ

- สาเหตุการปฏิรูประบบราชการ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ ชี้แจงเกี่ยวกับการปฏิรูประบบราชการว่า    เมื่อเข้ามาทำงานได้พบปัญหาในการบริหารราชการแผ่นดินหลายประการ  รัฐบาลจึงคิดว่าทำอย่างไรจึงจะเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการประชาชน และกล่าวถึงการดำเนินงานของรัฐบาลชุดที่ผ่านมาว่า มีการตั้งคณะทำงานเป็นคณะอนุกรรมการ ขึ้นมา 3 คณะดูแลโครงสร้างด้านความมั่นคงและบริหาร ด้านเศรษฐกิจและด้านสังคม ซึ่งเมื่อรัฐบาลนี้เข้ามาก็เข้ามาต่อยอดในส่วนนี้ โดยที่รัฐบาลชุดปัจจุบันมีความมั่นคงทางการเมืองมากกว่า จึงคิดปฏิรูปทีเดียวทั้งหมด  และกล่าวว่าการปฏิรูประบบราชการไม่ขัดต่อกฎหมายรัฐธรรมนูญ ซึ่งจากการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการมา 3 ครั้ง ได้ข้อสรุปออกมาด้วยการตั้งคณะทำงานร่างกฎหมายซึ่งมีนายมีชัย ฤชุพันธุ์เป็นประธานคณะกรรมการปรับปรุงกฎหมายเพื่อการพัฒนาประเทศ   ส่วนนายปองพล อดิเรกสาร รองนายกฯ และประธานคณะกรรมการปฏิรูประบบราชการ( ...)ได้กล่าวเกี่ยวกับการปฏิรูประบบราชการ  ว่าปัจจุบันระบบราชการจำเป็นต้องมีการปฏิรูปใหม่ โดยรัฐบาลให้ความเร่งด่วนใน 7 เรื่องคือ 1) การทบทวนบทบาทและภารกิจของรัฐบาลให้มีความชัดเจนปรับจากการเป็นผู้ควบคุมมาเป็นผู้ส่งเสริมสนับสนุน 2) การปฏิรูประบบบริหารงานของรัฐบาลเดิม 3) การปรับระบบบริหารและพัฒนาและการบริการประชาชนระดับภูมิภาค 4)การปรับแนวทางการบริหารงบประมาณที่รัฐบาลต้องกระจายการบริหารงบประมาณไปสู่ภูมิภาค 5) การจัดการบริหารงานบุคคลและอัตราเงินเดือน 6) การวางแนวทางการจัดการกับผู้ที่ทุจริตและคอร์รัปชันในวงราชการ 7)การวางแนวทางปฏิรูประบบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ส่วนนางทิพาวดี เมฆสวรรค์ เลขาธิการคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน(..)  กล่าวเกี่ยวกับปัญหาระบบราชการไทยว่า มี 3 ประการคือ 1) ปัญหาประสิทธิภาพ 2) ปัญหาความรับผิด 3) ปัญหาความชัดเจนในการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจากวิกฤติเศรษฐกิจ สังคมและวิกฤติศรัทธาจากประชาชน

 -โครงสร้างระบบราชการใหม่  วันที่ 9 ..2545 นายปองพล ในฐานะประธาน ป...ได้แถลงหลังการประชุมร่วมระหว่าง   ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ กับรองนายกทั้ง 5 คน รวมทั้งตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ว่าข้อยุติของหลักการปรับโครงสร้างคือไม่เพิ่มกำลังคน แต่จะลดลงและเกลี่ยคนออกไปตามหน่วยงานที่ตั้งขึ้น  เน้นการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริการประชาชนและบริหารราชการแผ่นดิน โดยในเบื้องต้นกำหนดให้มีกระทรวงทั้งสิ้น 20 กระทรวง 61 ทบวง และ 60 กรม   ซึ่งพ...ทักษิณ ชี้แจงเพิ่มเติมว่า โครงสร้างระบบราชการข้างต้นไม่ได้เพิ่มบุคลากร แต่เกลี่ยคนเพื่อให้องค์กรต่างๆให้มีระดับชั้นการบังคับบัญชาน้อยลง และจัดกลุ่มงานประเภทเดียวกันไปอยู่ด้วยกัน เพื่อให้เกิดความคล่องตัวขึ้น ส่วนจำนวนรัฐมนตรีนั้นยังคงมีเพียง 36 คนและข้าราชการก็มีเท่าเดิม ส่วนร...ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ รมต.มหาดไทย บอกว่าโครงสร้างดังกล่าวต้องผ่านครม. และต้องออกเป็นพ... และตั้งข้อสังเกตว่าโครงสร้างดังกล่าวเป็นการบริหารราชการส่วนกลาง ส่วนการกระจายอำนาจมาสู่จังหวัดอย่างไร เป็นประเด็นที่ก.มหาดไทยกำลังทำการทดลองอยู่ การปรับการบริหารราชการส่วนกลางอย่างเดียวจะยังไม่ครบวงจรต้องมองไปที่ส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่นด้วย   

 -ครม.ให้ทบทวนก..การปฏิรูประบบราชการ วันที่ 19 ..2545 นายจาตุรนต์ ฉายแสง รองประธาน ป... ให้สัมภาษณ์ว่า ครม.ให้ทบทวนร่าง พ...จัดระเบียบราชการฝ่ายบริหาร  และให้เสนอข้อสรุปเบื้องต้นในการจัดทำกระทรวงใหม่ต่อ ครม.ในวันที่  5     มี..2545 ส่วนการจัดโครงสร้างการบริหารภายในกระทรวงที่ต้องมีปลัดกระทรวง ปลัดทบวงขึ้นตรงต่อรัฐมนตรีจะเสนอเป็น พ...เพิ่มใหม่อีก 1 ฉบับ  การตัดสินใจดังกล่าวได้รับการวิจารณ์ว่ามีความรัดกุมและรอบคอบมากขึ้น ทั้งนี้ คณะกรรมการกฤษฎีกาเตรียมร่างกฎหมายเพื่อรองรับการปฏิรูปทั้งแบบ 100 เปอร์เซ็นต์ 50 เปอร์เซ็นต์และ 25 เปอร์เซ็นต์ ไว้ให้ ครม.เลือก  โดยมีเป้าหมายเดียวกันคือการปรับโครงสร้างระบบราชการ    ส่วนพ...ทักษิณ  ให้สัมภาษณ์ว่ารัฐบาลไม่ได้ถอยเพราะมีกระแสวิจารณ์รุนแรง เพียงแต่หลักการปฏิรูปมีหลายขั้นตอน ตรงนี้เป็นเพียงขั้นต้นขึ้นกับว่าเราจะทำทีเดียวหรือทำทีละขั้น ล่าสุด ผลการประชุมคณะกรรมการปรับโครงสร้างกฎหมายฯ ได้ข้อสรุปว่า จะปรับเปลี่ยนการจัดแบ่งโครงสร้างของกระทรวงเป็นกลุ่มงานต่างๆ ประกอบด้วยกรมต่างๆอยู่ในกลุ่มงาน   และจะมอบหมายให้รองปลัดกระทรวงเข้ามากำกับดูแลในฐานะหัวหน้ากลุ่มงานแต่ละกลุ่ม   และคงความเป็นนิติบุคคลของกรมไว้เช่นเดิม

วันที่ 1 มี..2545 ที่ประชุมวุฒิสภามีมติตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาและติดตามการปฏิรูประบบราชการวุฒิสภา วันที่ 12 มี..2545 ครม.พิจารณาให้ความเห็นชอบข้อเสนอของ ป... ให้แก้ไขปรับปรุง พ... 2 ฉบับคือ พ...ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม และ พ...ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ข่าวน... เดือน ม..-เม..2545  )

1.2 ความเคลื่อนไหวขององค์กรอิสระ

ความเคลื่อนไหวของคณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.) ในช่วงเดือน ม..2545   ที่สำคัญคือการแจกใบแดง-ใบเหลือง ส..ที่ถูกร้องเพิกถอนสิทธิการเลือกตั้ง ทั้งนี้ตั้งแต่วันที่ 18 ..2545 ซึ่งกกต. มีคำสั่งอย่างเป็นทางการให้เพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง (ใบแดง) กับ ส.. 2 ราย และให้มีการเลือกตั้งใหม่ (ใบเหลือง) กับ ส..อีก 12 ราย และเปิดเผยยอดเงินบริจาคให้กับพรรคการเมืองระหว่างเดือนม..-..พบว่าพรรคประชาธิปัตย์ได้มากที่สุดสูงถึง 2.4 ล้านบาท      - ความเคลื่อนไหวของป... ที่ยกมาในที่นี้คือข้อสรุปผลการศึกษาคำวินิจฉัยกลางของศาลรัฐธรรมนูญคดี "ซุกหุ้น" ซึ่งมีข้อสังเกตไว้ 4 ประการคือ 1) การกำหนดประเด็นวินิจฉัยเรื่องนี้แตกต่างจากเรื่องอื่นๆที่ศาลรัฐธรรมนูญได้เคยวินิจฉัยและเป็นการกำหนดประเด็นที่เคลือบคลุม สามารถวินิจฉัยได้ทั้งปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย 2) มีการนำคำให้การเป็นหนังสือของพยานฝ่ายผู้ถูกร้องซึ่งผู้ร้องประสงค์จะให้พยานมาศาลเพื่อซักค้านแต่พยานดังกล่าวไม่มาศาล มาสรุปย่อไว้ในคำวินิจฉัยด้วย 3) ศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้นำพยานหลักฐานและเหตุผลของฝ่ายผู้ร้องซึ่งเป็นสาระสำคัญของเรื่องนี้สรุปไว้ในคำวินิจฉัยกลาง 4)การวิเคราะห์หลักฐานเพื่อฟังข้อเท็จจริงมีมาตรฐานที่แตกต่างกัน  และอีกความเคลื่อนไหวหนึ่งคือการประกาศแสดงบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของรมต.หลังจากพ้นตำแหน่งแล้ว 1 ปี ในวันที่ 17 ..2545 - ความเคลื่อนไหวของศาลรัฐธรรมนูญ วันที่ 1 เม..2545 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ยุบพรรคความหวังใหม่เพื่อรวมเข้ากับพรรคไทยรักไทย ผลที่เกิดขึ้นคือ 1) ให้สมาชิกพรรคความหวังใหม่ย้ายไปสังกัดพรรคไทยรักไทยหรือพรรคอื่นภายใน 60 วัน 2) ..พรรคความหวังใหม่ถ้าไม่ลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรค ก็จะกลายเป็นสมาชิกพรรคไทยรักไทยโดยอัตโนมัติ 3) กรณีส..ระบบบัญชีรายชื่อ หากไม่ลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรคก็จะกลายเป็น ส..พรรคไทยรักไทยโดยทันที   - ความเคลื่อนไหวของ ปปง. วันที่ 6 เม..ปรากฏข่าวคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ตรวจสอบบัญชีเงินฝากและธุรกรรมการเงินของนักการเมืองฝ่ายค้าน อาทิ นายชวน หลีกภัย และ ครอบครัว พล..สนั่น ขจรประศาสน์และครอบครัว  ซึ่งก่อนหน้านี้มีการตรวจสอบธุรกรรมบุคคลในวงการสื่อและอีกระลอกหนึ่งคือการตรวจสอบข้าราชการและบุคคลที่มีชื่อเสียง (ข่าว    ...เดือน ม..-เม..2545)

1.3 ความเคลื่อนไหวการปกครองส่วนท้องถิ่น

 -อปท.มีความตื่นตัวและเรียกร้องสิทธิมากขึ้น ขณะเดียวกันยังปรากฏการทุจริต

องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) หลายแห่งมีความตื่นตัวด้านการปกครองตนเอง เช่น อบต.  ทั่วประเทศรวมตัวกันต่อต้านระ เบียบ ก.มหาดไทย เกี่ยวกับระเบียบพัสดุกับองค์การบริหารส่วนตำบล(อบต.) เดือน พ..2544 ที่ครม.กำหนดให้การยื่นประมูลงานไปยื่นเปิดซองที่อำเภอ ซึ่งขัดกับหลักการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น   และตั้งข้อสังเกตว่าทำไมเทศบาลและองค์การบริหารส่วนจังหวัด(อบจ.)ไม่ถูกบังคับให้ประมูลงานที่อำเภอด้วย ซึ่งหากก.มหาดไทยยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนในเรื่องนี้ จะยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญให้ตีความคำสั่งมหาดไทยว่าผิดเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ นอกจากนี้ วันที่ 3 ..2545 สมาชิกสมาคมกำนันผู้ใหญ่บ้านแห่งประเทศไทยนำโดย นายกสมาคมกำนันผู้ใหญ่บ้าน เข้าพบอธิบดีกรมการปกครอง เพื่อทวงคำตอบในข้อเรียกร้องให้มีการแก้กฎหมายที่ว่า กำนันผู้ใหญ่บ้านอยู่เขตเทศบาล  มีวาระการดำรงตำแหน่งจาก 5 ปี เป็นเกษียณอายุ 60 ปี และเพิ่มค่าตอบแทน ซึ่งได้รับการปฏิเสธจาก ร...ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ รมต.มหาดไทยว่า   การเพิ่มค่าตอบแทนมีมติครม.ห้ามขึ้นเงินเดือนไว้ตั้งแต่ปี 2539-2546 ส่วนการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งนั้น จะสวนกระแสความรู้สึกของประชาชนที่ต้องการให้อยู่ตามวาระและพ้นจากตำแหน่งตามวาระ  ถ้าไม่มีการเลือกตั้งจะขัดกับหลักประชาธิปไตย   

    นอกจากนี้ ยังมีความเคลื่อนไหวของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน(คตง.) ออกมาเดินสายให้ความรู้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น(อปท.) เกี่ยวกับขั้นตอนและระบบการจัดเก็บรายได้ให้ครบถ้วน ทั่วถึง เป็นธรรมและถูกต้อง ซึ่ง อปท. ต้องรู้กฎหมาย ระเบียบ รวมทั้งอำนาจหน้าที่ อาทิ ภาษีอะไรบ้างที่สามารถจัดเก็บได้เอง รู้ด้วยว่าบุคลใดมีที่ดินเท่าใดต้องเสียภาษีเท่าใด เป็นต้น สิ่งที่ คตง.แนะนำคือการทำแผนที่ภาษี ส่วนการทุจริตนั้นขึ้นกับว่าเป็นความผิดทางแพ่งหรืออาญา โทษทางวินัย และโทษที่ร้ายแรงคือโทษการทำลายหลักฐาน และแนะนำว่าอปท.ควรมีการประชาสัมพันธ์ว่านำภาษีที่ได้ไปพัฒนาท้องถิ่นอะไรบ้าง  อย่างไรก็ดี  ในจตุมาสแรกของปี 2545 อบต. ยังครองแชมป์ทุจริต    เนื่องจากปรากฏการร้องเรียนเรื่องทุจริตคอร์รัปชั่น ในอบต. เทศบาล และอบจ. โดยเฉพาะในอบต.  โดยเรื่องการจัดซื้อจัดจ้างยังเป็นอันดับหนึ่ง   ( ข่าวน...เดือนม..-เม..2545)

1.4 ความเคลื่อนไหวในวงการกฎหมายและการศาล

-สำนักงานกฤษฎีกาเสนอยกเลิกกฎหมาย 413 ฉบับ ที่ไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน วันที่ 8 ..2545     คณะกรรมการปรับปรุงกฎหมายเพื่อการพัฒนาประเทศ  มีนายมีชัย ฤชุพันธุ์เป็นประธาน เสนอให้ที่ประชุม ครม.พิจารณาให้ความเห็นชอบ โดย ร่างพ...ฉบับยกเลิกกฎหมายตั้งแต่ พ..2457-2510 จำนวน 413 ฉบับ  แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มคือ 1) กฎหมายที่ผลบังคับใช้เฉพาะคราวหรือเฉพาะเหตุการณ์ จำนวน  386 ฉบับ 2) กฎหมายที่ยังใช้บังคับต่อเนื่องไม่มีจุดสิ้นสุดและยังไม่ได้ยกเลิก แต่มี พ...ฉบับใหม่ตราขึ้นใช้บังคับโดยมีเนื้อหาอย่างเดียวกัน จำนวน 7 ฉบับ 3) กฎหมายที่ยังคงมีผลใช้บังคับอยู่จนปัจจุบันแต่เนื้อหาสาระล้าสมัยจำนวน 20 ฉบับ 4) กฎหมายที่เนื้อหาสาระยังคงมีผลใช้บังคับอยู่เป็นการทั่วไปและน่าจะพิจารณายกเลิก เพราะเป็นกฎหมายที่ตราขึ้นมานานแล้วโดยต้องแก้ไขกฎหมายอื่นให้สอดคล้องกันจำนวน 12 ฉบับ  - ร่างพ... กำหนดอำนาจหน้าที่และการปฏิบัติการของทหาร ซึ่งได้รับคำแนะนำจากนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานคณะกรรมการปรับปรุงกฎหมายเพื่อการพัฒนาประเทศว่า ก.กลาโหมต้องตัดสินใจว่าหน้าที่ใดเป็นหน้าที่หลักและหน้าที่ใดเป็นหน้าเสริมของทหาร หากนำงานเสริมมายึดเป็นงานหลักต่อไปทหารจะมีปัญหาในการปฏิบัติหน้าที่ หลังจากนั้นค่อยเขียนกฎหมาย  (มติชน 06,090145,130445,เดลินิวส์ 110445)

2. ความเคลื่อนไหวทางการเมืองการปกครองแบบอนุรักษ์

2.1 ความเคลื่อนไหวของพรรคการเมือง

ปรากฏความเคลื่อนไหวของพรรคการเมืองทั้งในพรรคความหวังใหม่ พรรคไทยรักไทย พรรคประชาธิปัตย์ พรรคชาติไทย และพรรคชาติพัฒนา กล่าวคือ พรรคความหวังใหม่ ได้แก่ การออกเสียงลงมติรวมกับพรรคไทยรักไทยในวันที่ 24 ..2545  ด้วยคะแนนเสียง 149 ต่อ 84 ไม่ออกเสียง 1 จากยอดการลงมติ 234 เสียง การรวมพรรคดังกล่าวได้รับการวิพากษ์วิจารณ์จากนักวิเคราะห์การเมืองและนักวิชาการซึ่งส่วนใหญ๋เป็นไปในเชิงลบ และพร้อมๆกับการเคลื่อนไหวยุบพรรคความหวังใหม่ พรรคไทยรักไทยก็มีความเคลื่อนไหวในการดึงพรรคชาติพัฒนาเข้าร่วมรัฐบาลด้วย  พรรคไทยรักไทย    มีความเคลื่อนไหวลดอำนาจอิทธิพลของกลุ่มวังน้ำเย็น พิจารณาได้จากการแต่งตั้งนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ สมาชิกสายวังบัวบานของนางเยาวภา วงศ์สวัสดิ์ เป็นเลขาธิการพรรคแทน   ...ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์  ขณะเดียวกันการปรับครม.ของพรรคก็มิได้มีการปรึกษาหารือกับนายเสนาะ เทียนทอง หน.กลุ่มวังน้ำเย็นแต่อย่างใด รวมทั้งการดึงพรรคชาติพัฒนาเข้าร่วมรัฐบาลทั้งๆที่กลุ่มวังน้ำเย็นทักท้วงว่ายังไม่จำเป็น และสดๆร้อนๆคือการประกาศรายชื่อคณะผู้บริหารพรรคจำนวน 11 คน จาก 19 คน โดย 8 คนที่เหลือจะแต่งตั้งเพิ่มหลังจากพรรคความหวังใหม่ยุบรวมกับพรรคไทยรักไทยแล้ว มีคนจากกลุ่มวังน้ำเย็นคือนายเสนาะ เทียนทอง นายประมวล รุจนเสรี และนายสมชาย สุนทรวิวัฒน์   ดังนั้นความเคลื่อนไหวของนายนิรันดร์ นาเมืองรักษ์ และนายสุพล ฟองงาม ที่มีปฏิกิริยากับนายสมศักดิ์ เทพสุทิน รมต.ประจำสำนักนายกฯ ส..พรรคไทยรักไทยกลุ่มนางเยาวภา เกี่ยวกับงบประมาณการท่องเที่ยว สะท้อนถึงความไม่เป็นเอกภาพในพรรคไทยรักไทย  และเมื่อมีการจัดงานวันเกิดนายเสนาะ เทียนทอง ซึ่งสื่อมวลชนจะให้น้ำหนักของการเสนอข่าวนี้เป็นอย่างมากนั้น  ผลจากการจัดงานดังกล่าวช่วยประสานรอยร้าวภายในพรรคไทยรักไทยลงได้ชั่วระยะหนึ่ง

พรรคประชาธิปัตย์ คือการเตรียมเปิดอภิปรายรมต.เป็นรายบุคคล ทั้งนี้ยังไม่ได้กำหนดวันยื่นญัตติ นอกจากนี้ นายบัญญัติ บรรทัดฐาน รองหน.พรรคประชาธิปัตย์ ได้วิเคราะห์พ...ทักษิณและสรุปทิศทางของรัฐบาลเป็น 3 แนวทางคือ 1) นายกฯ ถอนตัวจากวงการเมืองหรือลาออกจากตำแหน่ง เพราะถูกฝ่ายค้านเปิดโปง 2) ถูกทหารปฏิวัติ 3) ถูกประชาชนขับไล่  วันที่ 7 เม.. 2545  มีการประชุมสามัญประจำปีของพรรค ซึ่งอดีตนายกฯชวน หลีกภัย กล่าวปราศรัยต่อสมาชิกพรรค ระบุว่าถึงเวลาและมีข้อมูลพร้อมแล้วที่จะเปิดอภิปราย ในการประชุมครั้งนี้ กลุ่มพล..สนั่น ขจรประศาสน์ เสนอให้แต่งตั้งรองหน.พรรค 2 ตำแหน่งแทนตำแหน่งที่ว่างจากการลาออกของนายสุทัศน์ เงินหมื่น โดยกลุ่มพล..สนั่นเสนอชื่อนายภูษณ ปรีย์มาโนช ส่วนกลุ่มภาคใต้เสนอชื่อนายกอร์ปศักดิ์ สภาวสุ  ส่วนตำแหน่งเลขาธิการพรรคพล..สนั่น วางแผนส่งนายประดิษฐ์ ภัทรประสิทธิ์ ขณะที่กลุ่มปักษ์ใต้ส่งนายสุเทพ เทือกสุบรรณ แต่การปรับปรุงเพิ่มเติมตำแหน่งต่าง ๆ ถูกเลื่อนไปในเดือน เม..2546 เพื่อสงบศึกภายในระหว่างกลุ่มพล..สนั่นกับกลุ่มปักษ์ใต้ และหันมารวมพลังกันอภิปรายรมต.บางคนในรัฐบาล  สำหรับโครงสร้างใหม่ของพรรคที่ร่างโดยคณะกรรมการยกร่างภายใต้แนวคิดของ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน ที่เสนอให้ลดบทบาทเลขาธิการพรรคนั้นยังให้คงความสำคัญไว้เหมือนเดิม  อีกความเคลื่อนไหวหนึ่งของพรรคประชาธิปัตย์คือการปรับโครงสร้างใหม่ของพรรคโดยกำหนดตัวบุคคลที่รับผิดชอบในด้านต่าง ๆ ไว้ ซึ่งตำแหน่งสำคัญๆก็ยังคงอยู่ในสายของอดีตนายกฯชวน หลีกภัย      พรรคชาติไทย นอกจากการจัดประชุมใหญ่สามัญประจำปีของพรรคแล้ว นายบรรหาร ศิลปอาชา หัวหน้าพรรคชาติไทย ยังไม่ละความพยายามที่จะรวมพรรคชาติไทยกับพรรคชาติพัฒนา ตั้งแต่ก่อนการเลือกตั้งทั่วไปในพ..2544 ด้วยเงื่อนไขที่ว่าหาก 2 พรรคนี้รวมกันจะเป็นทางเลือกขั้วที่ 3   พิจารณาได้จากการร่วมงานวันเกิดของพรรคชาติพัฒนาที่นายบรรหาร ศิลปอาชายังคงให้ของขวัญเป็นค้อนซึ่งจากปีที่แล้ว (2544) ให้เป็นค้อน โฟม ปีนี้ (2545) ให้เป็นค้อนไม้ลงยันต์ และบอกว่าปีหน้าจะให้เป็นค้อนเหล็กเพื่อทลายกำแพงระหว่างสองพรรคให้เป็นพรรคเดียวกัน   ขณะที่พรรคชาติพัฒนาโดยนายสุวัจน์ ลิปตพัลลภ เลขาธิการพรรคบอกว่า ยังไม่เคยพูดกันเรื่องการรวมพรรคในพรรคชาติพัฒนา และขณะนี้ยังไม่มีสถานการณ์ใดที่ต้องให้ตัดสินใจรวมพรรค เพราะยังเหลือเวลาอีก 3 ปี จึงจะมีการเลือกตั้งใหม่    (ข่าวน...เดือน ม.. -    เม..2545,มติชนสุดสัปดาห์ 01-07,08-140445,15-210445,06-12052545)

2.2 รัฐบาลเจอข้อหาการแทรกแซงสื่อ ทั้งภายในและต่างประเทศ

- การจัดตั้งไอเอ็มซี และ ศขป.   พล..ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกฯและรมต.กลาโหม  มอบนโยบายให้สถานีโทรทัศน์และวิทยุในเครือข่ายทหาร ตั้งศูนย์ประสานข้อมูลกลางหรือไอเอ็มซี เสนอข่าวรัฐบาลในสองนาทีแรกของต้นชั่วโมงการเสนอข่าว และก้าวต่อไปคือการแถลงข่าวผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ที่ทุกคนสามารถดูได้ไม่ว่าจะอยู่ที่ใด เพื่อให้บริการด้านข้อมูลข่าวสารแก่สื่อมวลชนและเป็นศูนย์รวมข่าวสารทางราชการของหน่วยงานต่างๆ  ตามมาด้วย นายกฯ พ...ทักษิณ ชินวัตร  มอบหมายให้ พ...ยงยุทธ สาระสมบัติ ปลัดสำนักนายกฯจัดตั้ง ศขป. หรือศูนย์อำนวยการทำความเข้าใจกับประชาชนมีภารกิจหลัก 3 ประการคือ 1) ประชาสัมพันธ์ข่าวสารทำความเข้าใจกับประชาชนในภาวะที่ไม่ปกติ 2) ทำความเข้าใจกับประชาชนเกี่ยวกับนโยบายและการทำงานของรัฐบาลในภาวะปกติ  3) ทำความเข้าใจและรณรงค์โครงการหรือนโยบายสำคัญของรัฐบาลอย่างต่อเนื่องซึ่ง พ...ทักษิณ ชี้แจงว่าต้องการต้องการให้ประชาชนทราบสิ่งที่น่าจะเป็นประโยชน์กับอนาคต    โดยเติมสิ่งที่ขาดหายไปจากการรายงานของสื่อมวลชน โครงการจัดตั้ง ศขป.ดังกล่าว ได้รับการคัดค้านจากหลายฝ่ายด้วยเหตุผลที่คล้ายคลึงกัน นั่นคือ การละเมิดสิทธิเสรีภาพของสื่อมวลชน  นำไปสู่การรวมตัวกันของสมาคมวิชาชีพสื่อและนักวิชาการด้านนิเทศศาสตร์ วารสารศาสตร์     ซึ่งมีความเห็นร่วมกันว่าจะคัดค้านพฤติกรรมที่เข้าแทรกแซงและควบคุมสื่อของรัฐบาลชุดนี้อย่างต่อเนื่อง  ส่งผลให้รัฐบาลกำหนดโครงสร้างศขป.ใหม่  โดยให้มีคณะกรรมการบริการข่าวสารเพื่อประโยชน์สาธารณะขึ้นมาดูแล ศขป.   และเปลี่ยนชื่อเป็นศูนย์บริการข่าวสารเพื่อประโยชน์สาธารณะ (ศขป.) บทบาทหน้าที่ คือ 1) ให้บริการข้อมูลข่าวสารเพื่อประโยชน์สาธารณะในภาพรวมให้ชัดเจนยิ่งขึ้น 2) ให้บริการข่าวสารในส่วนที่รัฐจะดำเนินการเพื่อให้ประชาชนรับทราบ ให้ความร่วมมือและเตรียมรับการเปลี่ยนแปลง 3) ให้ความสะดวกโดยให้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องแก่ประชาชน รวมทั้งเป็นแหล่งหรือทางเลือกของข้อมูลเสริมแก่ประชาชน

-รัฐบาลกับสื่อต่างประเทศ นับตั้งแต่ปลายเดือน ม..2545 เป็นต้นมา ผู้สื่อข่าวต่างประเทศมีความเกี่ยวข้องกับรัฐบาลหลายเรื่องด้วยกัน อาทิ เริ่มตั้งแต่ การให้สัมภาษณ์ของ พ...ทักษิณ ต่อสถานีโทรทัศน์ซีเอ็นเอ็น ในรายการ NEW BIZ TODAY   ในวันที่ 30    ..2545     สาระสำคัญเกี่ยวกับการรวมพรรคความหวังใหม่เข้ากับพรรคไทยรักไทยเพื่อสร้างเสถียรภาพให้กับรัฐบาล  จูงใจให้นักลงทุนต่างชาติเห็นว่าประเทศไทยปลอดปัญหาการเมือง   และท้ายสุดเป็นการสร้างการเมืองระบบ 2 พรรค  จากนั้นนิตยสาร ดิ อีโคโนมิสต์ ฉบับประจำวันที่ 31 ..2545  ได้ตีพิมพ์บทความชื่อว่า “ในกระเป๋าของทักษิณ”  วิพากษ์ พ...ทักษิณ โดยจับประเด็นว่ามีอำนาจทางการเมืองเพิ่มมากขึ้นหลังการรวมพรรคความหวังใหม่ที่ทำให้รัฐบาลไม่เพียงแต่จะคุมเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎรเท่านั้น ยังคุมเสียงข้างมากในรัฐสภา รวมทั้งยังมีอำนาจในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ และสามารถสกัดกั้นญัตติไม่ไว้วางใจนายกฯ และสรุปว่า พ...ทักษิณเป็นนายกฯที่มีอำนาจมากที่สุดเท่าที่เคยมีมาไม่นับนายกฯจากระบบเผด็จการทหาร

นิตยสารไทมส์ฉบับวันที่ 11 ..2545 ตีพิมพ์สกู๊ปพิเศษเกี่ยวกับเครือข่ายลักลอบค้าอาวุธข้ามชาติที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจค้ากาม โจรสลัดและก่อการร้ายกลุ่มต่างๆ บริเวณชายแดนไทย-มาเลเซีย    ซึ่งในสกู๊ประบุด้วยว่าหลังการปกครองระบบเผด็จการ บรรดาผู้ประกอบธุรกิจผิดกฎหมายได้ฟอกตัวเองให้สะอาดด้วยการผ่านกระบวนการเลือกตั้ง   บทความดังกล่าวได้รับการตอบโต้จากพล..ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกและรมต.กลาโหมว่าข่าวที่ออกมาน่าจะเป็นเรื่องในอดีต   ส่วนกรณีนิตยสารฟาร์อีสเทิร์น อีโคโนมิก รีวิว ฉบับวันที่ 10 ..2545 ค่อนข้างจะใหญ่โตและบานปลาย จากการตีพิมพ์ คอลัมน์ “ อะไรท์ โรแยล เฮดเอช” ในคอลัมน์ อินเทลลิเจนซ์   มีข้อความที่ไม่เหมาะสม อาจก่อให้เกิดความสับสนและกระทบต่อความสงบเรียบร้อยของชาติได้   ผบก..2 ในฐานะเจ้าพนักงานการพิมพ์สำหรับ กทม.  จึงมีคำสั่งถึงเจ้าของบทความในฐานะผู้รับผิดชอบให้ห้ามการขายหรือจำหน่ายจ่ายแจก และยึดหนังสือฉบับดังกล่าวไว้ และขอความร่วมมือให้พิจารณาลงบทความเพื่อปฏิเสธข่าวดังกล่าวให้สาธารณชนทราบ พร้อมขอทราบว่าผู้ใดเป็นผู้รับผิดชอบเขียนบทความดังกล่าวและได้ข้อมูลแหล่งข่าวจากที่ใด และจากใคร แต่ได้รับการปฏิเสธจากนายไมเคิล วาติกิโอติส  บรรณาธิการ   คณะกรรมการซึ่งมี รอง ผบ.ตร.กศ. เป็นประธานจึงได้มีมติเป็นเอกฉันท์ เสนอ ก.มหาดไทยพิจารณาดำเนินการตาม พ...คนเข้าเมือง พ..2522 มาตรา 16 นั่นคือมีคำสั่งเพิกถอนการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรของนักข่าวฟาร์อีสเทิร์น เจ้าของเรื่อง    ตั้งแต่วันที่ 22 ..2545 เป็นต้นไป

อย่างไรก็ตาม จนเดือนเดือนมี..2545 ข่าวคราวเกี่ยวกับนิตยสารฟาร์อีสเทิร์นฯ ยังคงมีอยู่    วันที่ 7 มี..2545 บทบรรณาธิการของนิตยสารฟาร์อีสเทิร์นฯเผยแพร่ทางสำนักข่าวดาวโจนส์เสนอเกี่ยวกับการพาดพิงราชวงศ์เป็นเพียงข้ออ้างของรัฐบาลในการข่มขู่คุกคาม สื่อ และยืนยันไม่แก้ไขข้อความ   วันเดียวกันนี้ ทางคณะกรรมการพิจารณาคนเข้าเมืองมีการประชุมพิจารณาคำร้องอุทธรณ์ของสองผู้สื่อข่าวกรณีเพิกถอนวีซ่า และมีมติว่าให้อยู่ในไทยได้ต่อไปตามกำหนดของวีซ่า  นิตยสารต่างประเทศลำดับต่อไปคือ “ ดิ อีโคโนมิสต์” ซึ่งก่อนหน้านี้ก็มีการวิพากษ์พ...ทักษิณ ไปบ้างแล้ว แต่ในครั้งนี้ได้เสนอบทความเรื่อง “ A new order A survey of Thailand” ฉบับวันที่ 2       มี..2545   ตีแผ่ปัญหาของประเทศไทยในหลายด้าน รวมทั้งการปฏิรูปการเมืองและพฤติกรรมของนักการเมืองและมีเนื้อหาหมิ่นสถาบันกษัตริย์รุนแรงกว่าของฟาร์อีสเทิร์น ทำให้ตำรวจสันติบาลต้องสั่งห้ามวางจำหน่ายฉบับดังกล่าว ยิ่งไปกว่านั้น   ยังรายงานเรื่องการคุกคามสื่อของรัฐบาลไทยภายใต้ชื่อเรื่องว่า “การก้าวถอยหลัง” โดยมีหัวข้อรองว่า “ การทำลายล้างสื่อ ทำให้ประเทศไทยก้าวไปในทิศทางที่ผิด”  โดยสาระสำคัญระบุเกี่ยวกับนักข่าวของฟาร์อีสเทิร์นที่เกือบจะถูกถอนวีซ่าหากไม่ขอโทษ  และบอกว่า ดิ อีโคโนมิสต์ ต้องถูกห้ามจำหน่ายในประเทศไทยสาเหตุเพราะมีการเอ่ยถึงพระมหากษัตริย์เพียง 5 ย่อหน้าเท่านั้น ในขณะที่เนื้อหาส่วนใหญ่มุ่งกล่าวถึงผลประโยชน์ขัดแย้งในรัฐบาลทักษิณ และยังบอกว่าคนไทยที่ไม่สามารถหาอ่านดิ อีโคโนมิสต์เล่มที่ถูกห้ามจำหน่าย สามารถอ่านฟรีได้ทางอินเทอร์เน็ต กรณีนี้เจ้าหน้าที่ประจำสำนักงานตำรวจแห่งชาติกล่าวว่าหากมีการเผยแพร่บทความจริงก็จะติดต่อขอให้ถอดบทความดังกล่าวออก (ข่าวน...    เดือน ม..-เม..2545)

-เครือเนชั่นและการตรวจธุรกรรมทางการเงินของสื่อมวลชน

กรณีนิตยสารฟาร์อีสเทิร์นฯ ตีพิมพ์บทความที่ไม่เหมาะสม ซึ่งพ...ทักษิณ   นายกฯระบุว่าผู้ให้ข้อมูลคือ “บุรุษคาบไปป์” นั้น ปรากฏว่าทางเครือเนชั่น ผู้ดำเนินรายการเคเบิลทีวีทางยูบีซีช่อง 8 ได้จัดสัมภาษณ์ น..ประสงค์ สุ่นศิริ อดีตเลขาธิการนายกฯพล..เปรม ติณสูลานนท์   ผู้อำนวยการหนังสือพิมพ์แนวหน้า และคอลัมนิสต์ชื่อดัง ซึ่งเป็นที่รู้กันดีว่าเป็นเจ้าของฉายาดังกล่าว  เมื่อวันที่ 27 ..2545   ข้อความตอนหนึ่งในการให้สัมภาษณ์ น..ประสงค์ บอกว่า “เสียดายที่เขา(...ทักษิณ)ไม่ได้เอ่ยชื่อผม เขาขี้ขลาด เพราะเขารู้ว่าผมรู้อะไรๆดีเกี่ยวกับตัวเขา” ผลที่ตามมาคือ วันที่ 4 มี..2545 รายการวิทยุของเนชั่นทางสถานีวิทยุ 90.5 เมกะเฮิร์ตซ์ ของกรมพลังงานทหารที่เนชั่นเช่าเวลาออกอากาศจัดรายการต่อจากบริษัทสมาร์ท บอมบ์ สั่งถูกถอดรายการ  โดย พล..ธรรมรักษ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา รมต.ประจำสำนักนายกฯ เผยคำสั่งห้ามเครือเนชั่นเป็นไปโดยชอบเพราะเนชั่นผิดสัญญา อาทิ แทรกโฆษณาแฝงตลอดเวลาที่ผ่านมา ส่วนพล..ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกฯ รมต.กลาโหม บอกว่า ยกเลิกมาหลายรายการแล้วเพราะติดค้างค่าเช่า

ส่วนการตรวจธุรกรรมทางการเงินของสื่อมวลชน ปะทุขึ้นเมื่อปรากฏข่าวรั่วไหลมาว่า สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (...) โดยศูนย์สารสนเทศและติดตามประเมินผล มีจดหมายลงวันที่ 25 ..2545 ขอความร่วมมือไปยังธนาคาร 17 แห่งเพื่อให้ตรวจสอบในทางลับต่อบัญชีทรัพย์สิน บัญชีธุรกรรมของสื่อมวลชน นักการเมือง ข้าราชการประจำ และผู้นำองค์กรพัฒนาเอกชน ตั้งแต่ปี 2544-ปัจจุบัน โดยระบุอำนาจตามมาตรา 40 และเพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ..2542 โดย พ...สีหนาท ประยูรรัตน์ ผู้อำนวยการศูนย์ฯ เป็นผู้ลงนามในจดหมาย     นำไปสู่การปะทะกันทางความคิดระหว่างสื่อมวลชนกลุ่มหนึ่งกับรัฐบาลตลอดช่วงเดือน มี..2545   สมาคมนักข่าวหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทยรวบรวมรายชื่อผู้สื่อข่าวจากทุกสายงานเพื่อยื่นหนังสือถึงประธานรัฐสภาและประธานวุฒิสภาแสดงความเห็นคัดค้านกรณีรัฐบาลคุกคามสื่อ ประณามการกระทำและขอให้มีการตรวจสอบเรื่องนี้ให้กระจ่าง ขณะเดียวกันผู้บริหารเครือเนชั่น ซึ่งถูกตรวจสอบ ได้ยื่นสำนวนคำร้องต่อศาลปกครอง พล..ชวลิต ยงใจยุทธ รองนายกฯและรมต.กลาโหม ในฐานะกำกับดูแล ป...  ได้ตั้งคณะกรรมการตรวจสอบในเรื่องนี้ โดยมี ดร.วิษณุ เครืองาม เป็นประธานและมีคณะกรรมการอีก 5 คน  ซึ่งผลการสอบสวนในเบื้องต้นพบว่า ป...ตรวจสอบบัญชีทรัพย์สินมาแล้วกว่าหมื่นราย เพราะมีอำนาจตามกฎหมาย  และกระทำกันตามปกติ แต่เก็บเป็นความลับมาโดยตลอด

...ทักษิณ ให้สัมภาษณ์น...ฟาร์อีสเทิร์น อีโคโนมิก รีวิว ฉบับวันที่ 11 เม..2545 ระบุว่ากรณีพิพาทกับสื่อมวลชน เป็นการปกป้องตนเองเนื่องจากฝ่ายตรงกันข้ามมีแผนการที่จะโค่นล้มตนลงจากตำแหน่ง สาเหตุเพราะรัฐบาลมีเสถียรภาพ  ได้รับฉันทานุมัติจากประชาชน   อีกทั้งความคิดเห็นต่างๆของสื่อมวลชนบางฉบับนั้นมีประเด็นซ่อนเร้น เนื่องจากมีความฝังใจกับการไม่ให้โฆษณาเมื่อครั้งที่ตนยังเป็นนักธุรกิจ วันที่ 5 เม..2545 สมาพันธ์นักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นการรวมตัวของ 9 สมาคมหนังสือพิมพ์ในประเทศไทยได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงว่า คำสัมภาษณ์เป็นคำกล่าวหาที่คลุมเครือสร้างความสับสน การสนับสนุนค่าโฆษณาให้กับสื่อมวลชนต่างๆถือเป็นการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ทางธุรกิจตามปกติ และเป็นความพยายามของนายกฯ ในอันที่จะเบี่ยงเบนประเด็นการคุกคามสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของประชาชนและสื่อมวลชนและที่ผ่านมานายกฯยังไม่เคยประกาศหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของประชาชนแต่อย่างใด(ข่าวน...เดือนม..-เม..2545,มติชนสุดสัปดาห์ 08 – 140445)

3. ประเทศไทยกับการต่างประเทศ

ปรากฏการเดินทางเยือนต่างประเทศของนายกฯพ...ทักษิณ และการเดินทางเยือนประเทศไทยของผู้นำประเทศต่างๆ รวมทั้งแผนการเดินทางเยือนประเทศต่างๆของนายกฯ ตัวอย่างเช่น นายกฯ โก๊ะ จก ตง แห่งสิงคโปร์  นายจุนอิชิโร โคอิซูมิ นายกฯ ญี่ปุ่น เดินทางเยือนประเทศไทย      ส่วนช่วงเดือนเม..2545   นายกฯ พ...ทักษิณ มีกำหนดการเดินทางเยือนประเทศจีนในวันที่ 11-12  เม.. 2545 เพื่อร่วมประชุมเศรษฐกิจเอเชีย หรือ “โบอ๋าว ฟอรัม” นอกจากนี้  นายสุรเกียรติ์ เสถียรไทย รมต.ต่างประเทศ ยังเปิดเผยว่า  มีการหารือกับนายจอห์น โฮเวิร์ด นายกฯออสเตรเลีย ในการเดินทางเยือนออสเตรเลียของพ...ทักษิณในปลายเดือน พ..2545  และเพิ่มเติมว่าพ...ทักษิณ ได้ตอบรับคำเชิญของนายกฯอังกฤษที่จะเดินทางไปเยือนอังกฤษในวันที่ 12-16 ..2545 และวันที่ 23-25 เม..2545 พล..หม่องเอ รองประธานสภาสันติภาพและการพัฒนาแห่งรัฐสหภาพพม่าและภริยา เดินทางเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการเพื่อหารือเกี่ยวกับความร่วมมือป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ปัญหาการประมง ที่จะมีการร่วมลงทุนระหว่างไทยกับพม่า การส่งแรงงานกลับประเทศ ความร่วมมือกับพม่าในการสร้างงานสร้างรายได้ อาทิ การให้ความช่วยเหลือด้านปศุสัตว์ การปลูกพืชทดแทน การเชื่อมโยงคมนาคมไทย – พม่า – อินเดีย  และการลงนามบันทึกความเข้าใจเรื่องการดูแลแรงงานข้ามพรมแดน   นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้เสนอชื่อนายสุรินทร์ พิศสุวรรณ อดีตรมต.ต่างประเทศ รัฐบาลนายกฯชวน หลีกภัย และส..ระบบบัญชีรายชื่อพรรคประชาธิปัตย์ สมัครเข้ารับเลือกตั้งเป็นข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติตามที่ได้แจ้งความจำนงไว้ก่อนหน้านี้ เนื่องจากข้าหลวงคนปัจจุบันจะครบวาระในเดือน ก.. 2545  โดยให้เหตุผลว่าเป็นเรื่องของประเทศมิใช่ของฝ่ายค้านหรือรัฐบาล  ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับสหรัฐ ปรากฏหลายเหตุการณ์ที่มีลักษณะไปในทางเสื่อม  เริ่มตั้งแต่เมื่อสหรัฐเผชิญภัยจากวินาศกรรมในปลายปี 2544 ท่าทีที่ไม่ชัดเจนของหัวหน้ารัฐบาลไทยทำให้สหรัฐจัดลำดับความสำคัญของประเทศไทยไปอยู่ในลำดับต่อจากฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย สิงคโปร์ พิจารณาได้จากการส่งเทียบเชิญนายกฯ ไปเยือนสหรัฐหลังเกิดเหตุกาณณ์  นอกจากนี้ ยังมีการประท้วงเรื่องข่าวนักวิจัยสหรัฐนำพันธุ์ข้าวหอมมะลิจากไทยจะไปจดทะเบียนสิทธิบัตร และมีข่าวว่านายกฯทักษิณถึงขนาดว่าจ้างทนายความอเมริกันให้ดำเนินคดี โดยไม่เคยปรากฏข้อเท็จจริงดังกล่าวจากปากนายกฯโดยตรง เรื่องปีนเกลียวต่อมาคือการจัดตั้งกองทุนอนุรักษ์ป่าเขตร้อนที่ทางไทยสรุปกันว่าสหรัฐพยายามใช้กลยุทธ์ในการแสวงหาประโยชน์จากประเทศไทย และลามมาถึงความพยายามจัดระเบียบสื่อมวลชนและผู้มีความเห็นคัดค้านรัฐบาล (ข่าวน...เดือน ม..-เม..2545)

4. ความเคลื่อนไหวด้านการเมืองการปกครองในต่างประเทศ

4.1  ความเคลื่อนไหวทางการเมืองการปกครองในประเทศต่างๆ

- ความเคลื่อนไหวของประเทศกลุ่มอาเซียน 

ช่วงเดือน ม.. - เม..2545 มีความเคลื่อนไหวทางการเมืองการปกครองในกลุ่มอาเซียนหลายประเทศด้วยกัน  อาทิ ฟิลิปปินส์  คะแนนนิยมของนางอาร์โรโย ประธานาธิบดีหญิงแห่งฟิลิปปินส์ ซึ่งในช่วง 6 เดือนก่อนหน้านี้มีคะแนนนิยมอยู่ในระดับสูง  แต่เริ่มตกต่ำลง   และลดลงยิ่งขึ้น  หลังจากที่ขอความช่วยเหลือจากสหรัฐให้เข้ามาช่วยฝึกทหารฟิลิปปินส์เพื่อทำการสู้รบกับกบฏอาบู ไซยาพ  จะเห็นได้ว่าสหรัฐส่งทหารเข้ามาร่วมปฏิบัติการซ้อมรบ “บาลิกาตัน 2002”เป็นเวลา 2 สัปดาห์  ที่เกาะลูซอน  ไม่แต่เท่านี้ ฟิลิปปินส์ยังเผชิญกับการก่อวินาศกรรมหลายครั้ง เช่น    ห้างสรรพสินค้าในเมืองเจเนอรัล ซานโตส ซึ่งพลเมืองส่วนใหญ่เป็นคริสต์ศาสนิกชนถูกวางระเบิด และยังเกิดเหตุระเบิดอีกที่สำนักงานวิทยุมินดะเนาและสถานีรถประจำทางภาคใต้ ซึ่งทางเจ้าหน้าที่ตำรวจฟิลิปปินส์สันนิษฐานว่าเป็นฝีมือของกลุ่มกบฏอาบู ไซยาฟ และกลุ่มแนวร่วมปลดแอกโมโร    ซึ่งสนง.ที่ปรึกษาด้านความเสี่ยงหรือเพิร์ค วิจารณ์ว่าการขยายศึกกวาดล้างกลุ่มก่อการร้าย มายังฟิลิปปินส์ของสหรัฐนั้นอาจทำให้ความขัดแย้งบานปลาย  ปัญหากลุ่มกบฏทั้งหมดในฟิลิปปินส์อาจขยายวงกว้างออกไปอีก และมิติการก่อการร้ายจะขยายไปสู่มิติใหม่ที่มีอันตรายมากขึ้น 

มาเลเซีย ปรากฏข่าวความเคลื่อนไหวต่อต้านตะวันตกของกลุ่มชาวมุสลิมในมาเลเซีย ซึ่งปรากฏตั้งแต่กลางปี 2532    โดยในที่ชุมนุมกลุ่มชาวมุสลิมมักย้ำอยู่เสมอว่า ชาติตะวันตกและลัทธิทุนนิยมคือศัตรูของศาสนาอิสลาม รวมทั้งยกย่องอุซามะห์ บิน ลาดิน ว่าเป็นแบบฉบับของชาวมุสลิม และยังเปิดเผยจุดประสงค์ทางการเมืองของกลุ่มว่าเน้นภูมิภาคเป็นหลัก โดยการสนับสนุนกองกำลังมุสลิมติดอาวุธในอินโดนีเซียและฟิลิปินส์  ไม่แต่เท่านี้ มาเลเซียยังมีความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการเพิ่มเขี้ยวเล็บให้กับประเทศ จะเห็นได้ว่า ก.กลาโหม ได้ทุ่มทุนลงนามสัญญาทางทหารสั่งซื้อระบบขีปนาวุธจากอังกฤษและรัสเซีย และตกลงซื้อฝูงเรือดำน้ำลำแรกของประเทศจากฝรั่งเศสจำนวน 3 ลำ ซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์ ตั้งแต่ระดับปืนไรเฟิลไปจนถึงระบบขีปนาวุธที่ผลิตในรัสเซียและยุโรป ซึ่งหากนับรวมทั้งหมดแล้วเป็นมูลค่าเกือบ 2,000 ล้านริงกิต นับเป็นการจัดซื้ออาวุธครั้งใหญ่สุดตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา สิงคโปร์ นายโก๊ะ จก ตง นายกฯ   กล่าวเตือนภัยประชาชนในโอกาสเทศกาลตรุษจีนปี 2545 ให้ระมัดระวังปัญหาความขัดแย้งด้านศาสนาและเชื้อชาติ     รวมทั้งพยายามส่งเสริมความกลมเกลียวด้านศาสนาและเชื้อชาติ ด้วยเกรงว่าจะเกิดเหตุการณ์ไม่สงบระหว่างชนเชื้อสายจีนและชนเชื้อสายมุสลิมในสิงคโปร์   ส่วนนายโทนี ตัน รมต.กลาโหมสิงคโปร์กล่าวในที่ประชุมความมั่นคงเอเชียแปซิฟิกว่า หากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่กวาดล้างกลุ่มก่อการร้าย นักลงทุนจะหนีหายไปจากภูมิภาคและเมื่อนั้นความยากจนจะมาเยือนอันจะเป็นการเพาะเชื้อกระแสการก่อการร้ายขึ้นมาอีก 

กัมพูชา มีการเลือกตั้งระดับท้องถิ่น เพื่อเลือกผู้นำและสมาชิกของคอมมูนหรือนิคมการเกษตรจำนวน 1,621 แห่งใน ในวันที่ 3 ..2545 ภายใต้การแข่งขันของพรรคการเมืองใหญ่ 3 พรรค คือ พรรคประชาชนกัมพูชา (ซีพีพี) ของนายกฯฮุนเซน พรรคฟุนซิเปก ของเจ้านโรดมรณฤทธิ์ และพรรคสม รังสี (เอสอาร์พี) ของนายสม รังสี ซึ่งเป็นฝ่ายค้าน   เป็นการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นครั้งแรกในรอบ 30 ปีของกัมพูชา   ลาว มีการเลือกตั้งสมาชิกสมัชชาประชาชนหรือสมาชิกรัฐสภาหรือสมัชชาแห่งชาติ จำนวน 109 ที่นั่ง ใน 18 เขตทั่วประเทศ ในวันที่ 24 ..2545 และในการประชุมสมัชชาแห่งชาติครั้งที่ 5 ของลาว ในวันที่ 9 เม..2545 ได้ลงมติเลือกผู้บริหารประเทศชุดเดิมให้ทำหน้าที่ต่อไป โดยนายคำไต สีพันดอน วัย 77 ปี ยังคงดำรงตำแหน่งประธานประเทศ หรือประธานาธิบดี นายชุมมาลี สายสะหวัน เป็นรองประธานาธิบดี ขณะที่นายบุญยัง วอระจิต วัย 66 ปี ยังคงดำรงตำแหน่งนายกฯ อีกสมัย พร้อมด้วยรองนายกฯและรมต.กระทรวงและทบวงต่างๆ ทั้งหมดจะครบวาระในปี 2549 

พม่า ปรากฏข่าวการรัฐประหารในวันที่ 1 เม..2545 ของลูกเขยและลูกสาวของนายพลเนวิน อดีตผู้นำพม่ารวมทั้งลูกชายของทั้งคู่ 3 คนซึ่งจะถูกดำเนินคดีในข้อหา “ก่อกบฏขั้นร้ายแรง”  มีโทษสูงสุดถึงประหารชีวิต เหตุการณ์ดังกล่าวรัฐบาลพม่าได้รับการวิจารณ์ว่าสร้างขึ้นเพื่อกวาดล้างปรปักษ์และกระชับฐานอำนาจของตนเพื่อจะได้เจรจากับนางอองซาน ซูจี และพรรคสันนิบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิป ไตย หรือฝ่ายค้านได้สะดวกขึ้น เพื่อสร้างภาพให้ได้รับการยอมรับจากประชาคมโลก และหวังที่จะดึงเงินช่วยเหลือการค้าและการลงทุนจากนานาชาติ   ทั้งนี้พม่ามีการซุ่มเงียบเจรจากับฝ่ายค้านตั้งแต่ปลายปี 2543 โดยมีองค์การสหประชาชาติให้การสนับสนุน และได้ปล่อยตัวนักโทษการเมืองมาแล้วมากกว่า 200 คน  ไม่แต่เท่านี้ พฤติกรรมของพม่านับตั้งแต่เข้าเป็นสมาชิกอาเซียนในค..1997 ได้สร้างปัญหาตลอดมา พิจารณาได้จาก  การประกาศแบนบริษัทการค้าต่างชาติซึ่งส่วนใหญ่เป็นกิจการจากชาติอาเซียนด้วยกัน โดยให้เหตุผลว่าเพื่อปกป้องธุรกิจท้องถิ่น แม้ประเทศสมาชิกอาเซียนพยายามโน้มน้าวให้รัฐบาลพม่าเปลี่ยนใจก็ตาม ทางการพม่าก็บอกว่าบริษัทการค้าต่างชาติ สามารถทำธุรกิจกับพม่าได้ต่อไปได้ด้วยการร่วมลงทุนกับบริษัทพม่า      อินโดนีเซีย เกิดเหตุวุ่นวายในเมืองอัมบอนในวันที่ 3 เม..2545  เมืองเอกของหมู่เกาะโมลุกกะ หลังจากสงบไปชั่วระยะหนึ่งหลังการลงนามในข้อตกลงสันติภาพระหว่างชาวคริสต์และอิสลาม ในเดือน ก..2545 เพื่อยุติเหตุการณ์ที่คร่าชีวิตผู้คนไปกว่า 5,000 คนในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา   ติมอร์ตะวันออก วันที่ 14 เม..2545 จัดเลือกตั้งประธานาธิบดี มีคู่ชิงสองคนคือ นายโฮเซา อเล็กซานเดอร์ กุสเมา อดีตสมาชิกพรรคเฟรติลิน กับนายฟรานซิสโก ซาเวียร์ โด อมาราล  สมาชิกพรรคเฟรติลิน และรองประธานรัฐสภาในปัจจุบัน ผลการเลือกตั้งนายกุสเมาประสบชัยชนะด้วยคะแนนเสียงท่วมท้นร้อยละ 80.7 จากจำนวนผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง 378,500 คน  การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นการถ่ายโอนอำนาจการบริหารชั่วคราวขององค์การสหประชาติ โดยนายกุสเมาจะเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 20 ..2545

สำหรับการเมืองกับต่างประเทศ นอกเหนือจากการเดินทางเยือนของผู้นำญี่ปุ่น ผู้นำจีนต่อประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แล้ว ยังมีการเดินทางเชื่อมสัมพันธไมตรีของประเทศอินเดียอีกด้วย  โดยระหว่างวันที่ 7-11 เม..2545 นายกฯอตัล พิหารี วัชปายี แห่งอินเดียเดินทางเยือนสิงคโปร์และกัมพูชา ที่สิงคโปร์ นายวัชปายี  บอกว่าอินเดียต้องการพัฒนาความสัมพันธ์กับสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรืออาเซียนทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมืองและความมั่นคง โดยกำลังหาทางเชื่อมความสัมพันธ์กับอาเซียนโดยพัฒนาแผนการที่เรียกว่า “เค้าโครงวิสัยทัศน์อินเดีย-อาเซียน ปี 2563” และกล่าวว่าต้องการประชุมสุดยอดร่วมกับผู้นำอาเซียนที่กัมพูชาในปลายปี 2545 รวมทั้งย้ำว่า 7 ใน 10 ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดอยู่ในเอเชีย  และมี 4 ประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์คือจีน อินเดีย ปากีสถานและรัสเซีย และอีก 7 ประเทศเป็นผู้ผลิตและส่งออกขีปนาวุธ (ข่าว น...เดือน ม..-เม..2545)

- ความเคลื่อนไหวในจีน

จีนกำลังเผชิญปัญหาการเมืองภายในประเทศที่อื้อฉาวคือกรณีติดตั้งอุปกรณ์ดักฟังในเครื่องบินประจำตำแหน่งของประธานาธิบดีเจียง เจ๋อ หมิน เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน (ซีซีพี) ประธานาธิบดี และประธานคณะกรรมการกลางกองทัพ   ซึ่งในระยะแรกผู้ต้องสงสัยคือ ซีไอเอ แต่ในระยะต่อมาสื่อมวลชนสหรัฐ เช่น น...วอชิงตันโพสต์ ฉบับประจำวันที่ 15 ..2545  อ้างการตรวจสอบของหน่วยสืบราชการลับสหรัฐว่าเป็นฝีมือของนายหลี่ เผิง ประธานสภาประชาชนแห่งชาติหรือรัฐสภา สมาชิกคณะกรรมการกลางของซีซีพี อดีตนายกฯ เพราะมีความขัดแย้งกับประธานาธิบดีเจียงเจ๋อ หมิน กรณีคนในครอบครัวพัวพันคอร์รัปชั่น     ทั้งนี้ ผู้นำ 3 ลำดับแรกของจีน  คือนายเจียง เจ๋อ หมิน   นายหลี่  เผิง   และนายจู หรง จี นายกฯ   จะต้องถ่ายโอนอำนาจทางการเมืองในปลายปี 2545 ในการประชุมใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน  ครั้งที่ 16  กรณีนี้  นายเจียง และนายหลี่ ยังไม่มีท่าทีว่าจะลงจากอำนาจ ิหนำซ้ำ นายหลี่ ยังพยายามที่จะรักษาอำนาจไว้เพื่อเป็นเกราะในการเคลียร์ปัญหาการฉ้อฉลเงินลงทุนของต่างชาติในจีนของครอบครัว  โดยยื่นเงื่อนไขต่อรอง สำหรับการวางมือจากตำแหน่ง  คือ  ต้องไม่เอาผิดย้อนหลังกรณีที่มีบทบาทสำคัญในการสั่งปราบปรามกลุ่มผู้เรียกร้องประชาธิปไตยที่จัตุรัสเทียนอันเหมินในปี 2532 และต้องไม่เล่นงานครอบครัว  ซึ่งข้อนี้ถูกคัดค้านอย่างหนักโดยเฉพาะจากนายจู หรง จี

ด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ มีหลายความเคลื่อนไหว ได้แก่  การปฏิเสธหลักการจีนเดียวของนางแอนเน็ต หลู รองประธานาธิบดีไต้หวัน ผ่านวีดิโอคอนเฟอเรนซ์ ต่อนักศึกษาอเมริกันเชื้อสายไต้หวันหลายร้อยคนจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เยล และโคลัมเบีย  โดยบอกว่าไต้หวันกับจีนแยกจากกันไม่ได้ ส่วนตนเองต้องการชาวจีนเดียวมากกว่าจีนเดียว ส่วนเกาหลีใต้  มีความสัมพันธ์หยั่งลึกมากกว่าสมัยใดๆพิจารณาได้จากคำปราศรัยของประธานาธิบดีคิม แด จุง เมื่อเดือน ม..2545 ซึ่งเน้นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ที่เบ่งบานระหว่างเกาหลีใต้กับจีนที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบันว่ามีมากกว่าความผูกพันอันยาวนานระหว่างเกาหลีใต้กับสหรัฐ   ซึ่งมีความตึงเครียดต่อกันนับตั้งแต่ประธานาธิบดี จอร์จ บุช ระบุชื่อเกาหลีเหนือว่าเป็นส่วนหนึ่ง “อักษะปีศาจ” (axis of devil ) คุกคามความมั่นคงของสหรัฐ ซึ่งกระทบนโยบาย “ อาทิตย์สาดส่อง” ของ คิม แด จุง ที่พยายามสร้างความสัมพันธ์อันดีกับกาหลีเหนือ สำหรับสหรัฐ รัฐบาลจีนไม่พอใจสหรัฐกรณีนายพอล วูล์ฟโฟวิตซ์ รมช.กลาโหมกล่าวระหว่างการประชุมร่วมกับเจ้าหน้าที่ทางการไต้หวันที่กรุงวอชิงตันในกลางเดือนมี..2545 ว่าสหรัฐสามารถให้ความช่วยเหือไต้หวันทั้งในด้านการปรับปรุงสมรรถนะของกองทัพและการขายอาวุธใหม่ให้แก่ไต้หวัน รวมทั้งการอนุมัติวีซ่าให้แก่นายถัง  เหยียวหมิง รมต.กลาโหมไต้หวันเพื่อเข้าร่วมประชุม ความไม่พอใจดังกล่าวของจีนส่งสัญญาณด้วยการไม่อนุญาตให้เรือพิฆาตเคอร์ติส วิลเบอร์ ของสหรัฐ เข้าเทียบท่าที่เกาะฮ่องกง   รวมทั้งการแถลงว่าคำกล่าวของนายวูล์ฟโฟวิตส์เป็นการละเมิดคำมั่นสัญญาที่สหรัฐเคยให้ไว้ในแถลงการณ์ร่วมก่อนหน้านี้ และยังได้แสดงความไม่พอใจต่อแผนการของก.กลาโหมสหรัฐที่เตรียมส่งคณะเจ้าหน้าที่กองทัพเรือ เดินทางไปยังไต้หวันในเดือนพ..2545 เพื่อเสนอตัวออกแบบและต่อเรือดำน้ำพลังงานดีเซล จำนวน 8 ลำ ให้แก่ไต้หวัน อย่างไรก็ตาม ระหว่างวันที 21 –22 ..2545 ประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิลยู บุช  เดินทางเยือนประเทศจีนอย่างเป็นทางการ  สาระสำคัญเพื่อความร่วมมือกันในการปราบปรามกลุ่มก่อการร้าย และวันที่ 12 มี..2545 นายจุนอิชิโร โคอิซูมิ นายกฯญี่ปุ่น กำหนดเดินทางเยือนจีนเป็นเวลา 3 วัน เพื่อกระชับความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศที่กำลังกลายเป็นคู่แข่งขันกันทางด้านเศรษฐกิจ ซึ่งก่อนหน้านี้ผู้นำหมายเลขสองของจีนคือนายหลี่ เผิง   เสร็จสิ้นการเดินทางเยือนญี่ปุ่นนาน 1 สัปดาห์   ส่งผลให้ความสัมพันธ์ทวิภาคีระหว่างจีนและญี่ปุ่นแน่นแฟ้นขึ้นอีก แต่ก็ไม่พอใจคำกล่าวของนักการเมืองอนุรักษ์นิยมญี่ปุ่นที่ระบุว่าญี่ปุ่นมีศักยภาพในการพัฒนาอาวุธอย่างรวดเร็วหากถูกคุกคามจากจีน

นอกจากนี้ หลังการเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก รัฐบาลจีนเปิดกว้างให้บริษัทธุรกิจอุตสาหกรรมของจีนขยายการค้าและการลงทุนในประเทศต่างๆทั่วโลก โดยเฉพาะกลุ่มอาเซียน ถึงขั้นมีข้อตกลงเปิดการค้าเสรีเต็มรูปแบบภายในเวลา 10 ปี    ขณะเดียวกันรัฐบาลก็เปิดให้คนจีนออกไปลงทุนในประเทศต่างๆ ถึงขนาดแก้ไขกฎหมายการลงทุนและการสนับสนุนทางด้านการเงินเชื่อมโยงเครือข่ายธุรกิจการค้าการลงทุนเข้ากับพ่อค้านักลงทุนชาวจีนโพ้นทะเลที่กระจายอยู่ทั่วทุกมุมโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มอาเซียน ซึ่งมีแผนถึงขั้นการจัดตั้ง เขตการค้าเสรีจีน-อาเซียน ไม่แต่เท่านี้ ความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับอินเดียก็ดีขึ้น พิจารณาได้จากนายกฯ จู หรง จี แห่งจีนเดินทางเยือนอินเดีย ในเดือน ม.. 2545   และระหว่างวันที่ 29 มี..-7 เม..2545 รมต.ต่างประเทศอินเดียเดินทางเยือนจีนด้วยสายการบินไชน่า อีสเทิร์น แอร์ไลน์ ที่เปิดเส้นทางบินตรงติดต่อกับอินเดียครั้งแรกในรอบ 40 ปี ซึ่งนายกฯจู หรงจี ของจีน กล่าวว่าจีนต้องการลืมความบาดหมางในอดีตและให้หันมาร่วมกันพัฒนาการค้าและด้านอื่นๆและภายในปี 2545 มีกำหนดการเยือนจีนของนายกฯอินเดีย นายอะตัล พิหารี วัชปายี เพื่อเจรจาหารือกันด้านการค้า สินค้าจีนเริ่มปรากฏในตลาดอินเดีย   คาดกันว่ามูลค่าการค้าระหว่างจีนและอินเดียจะเพิ่มมากขึ้น ซึ่งสิ่งหนึ่งที่จีนต้องการได้จากอินเดียคือการช่วยพัฒนาซอฟต์แวร์และผู้เชี่ยวชาญด้านคอมพิวเตอร์ นอกจากนี้ บริษัทเดินเรือข้ามทวีปของจีนยังเข้ามาเปิดจุดรับส่งสินค้าที่แหลมฉบังของไทยทำให้ไทยประหยัดค่าขนส่งสินค้าไปสหรัฐและแคนาดา  สำหรับปากีสถานนั้น ประธานาธิบดี เปอร์เวช มูชาร์ราฟ แห่งปากีสถาน เดินทางเยือนจีนแล้วถึง 3 ครั้ง ส่วนจีนโดยรองนายก อู๋ ปัง กัว เดินทางเยือนปากีสถานในช่วงปลายเดือน มี.. 2545 เพื่อร่วมพิธีลงมือสร้างท่าเรือแห่งใหม่ในทะเลอาราเบียน ซึ่งจีนให้การสนับสนุนด้านเงินทุน  นอกจากนี้ ประธานาธิบดี เจียง เจ๋อ หมิน แห่งประเทศจีน ยังมีกำหนดเดินทางเยือน 5 ประเทศ ประกอบด้วย เยอรมนี  ลิเบีย ไนจีเรีย ตูนีเซีย และ     อิหร่าน ระหว่างวันที่ 8 - 21 เม..2545 อีกด้วย (ข่าวน...เดือน ก..-เม..2545) 

 - ความเคลื่อนไหวของญี่ปุ่น

ปัจจุบันญี่ปุ่นกำลังถูกจีนช่วงชิงสถานะความเป็นผู้นำทางการผลิตที่มีศักยภาพในภูมิภาคเพราะมีแรงงานราคาถูกจำนวนมาก ทรัพยากรใหม่สด คุณภาพสินค้า นอกจากนี้ ญี่ปุ่นยังถูกจีนเจาะและแย่งตลาดต่างประเทศ ทำให้ญี่ปุ่นต้องปรับตัวด้วยการเจาะตลาดในจีนที่มีกำลังซื้อมหาศาล เพิ่มคุณภาพและความแปลกใหม่ของสินค้าควบคู่ไปกับการปฏิรูปเศรษฐกิจ รวมทั้งการใช้เวทีระหว่างประเทศเจรจาระดับพหุภาคี เช่นการประชุม เอเปก และอาเซียน ข้อเสนอของนายกฯโคอิซูมิในการจัดตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียน + สาม(จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้) สะท้อนถึงการแข่งขันระหว่างจีนกับญี่ปุ่น เพราะก่อนหน้านั้นจีนเพิ่งตกลงเปิดเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียนในระยะเวลา 10 ปี ทำให้คาดว่านโยบายดังกล่าวของญี่ปุ่นจะทำได้ยาก ทั้งนี้ยังไม่นับกลุ่มผลประโยชน์ในญี่ปุ่นและโยงไปถึงการแก้ปัญหาเศรษฐกิจในประเทศ  ด้านความมั่นคงทั้งจีนและญี่ปุ่นต่างหวาดระแวงกันเนื่องจากต่างก็มีศักยภาพทางทหารเช่นกันเพียงแต่จีนมีการเคลื่อนไหวที่ชัดเจนกว่าญี่ปุ่นที่ถูกควบคุมด้วยรัฐธรรมนูญมาตรา 9 ทำให้ภาพของญี่ปุ่นในสายตาชาวโลกคือไม่มีกองทัพรุกรานผู้ใดและส่งเสริมสันติภาพ แต่เบื้องลึกญี่ปุ่นมีสหรัฐคุ้มครองด้วยสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน จีนจึงมีโอกาสในการขยายบทบาทด้านความมั่นคงในภูมิภาคได้มากกว่าญี่ปุ่นขณะเดียวกันความมั่นคงของญี่ปุ่นก็ยังเหนียวแน่นกับสหรัฐ ที่อยู่ในภาวะที่ต้องคุมเชิงกับจีนเพื่อความสัมพันธ์ที่ราบรื่นทางเศรษฐกิจที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆหลังการเปิดเสรีของจีน ความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับญี่ปุ่น และเสถียรภาพของเอเชียตะวันออกจึงขึ้นกับความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับสหรัฐ  (ผู้จัดการ 010445)

- ความเคลื่อนไหวของสหรัฐ

หลังเหตุการณ์ 11 ..2544 สหรัฐยังคงดำรงรูปแบบของนโยบายการจัดระเบียบโลกใหม่ของสหรัฐหลังยุคสงครามเย็น   เพียงแต่เป็นการเปลี่ยนมาอยู่ภายใต้ชื่อใหม่ว่า  “สงครามการต่อต้านการก่อการร้าย” ซึ่งสหรัฐใช้กลยุทธ์ที่หลากหลาย อาทิ  การประกาศจัดแบ่งเส้นมิตรและศัตรูทั้งโลก การกำหนดความหมายของกลุ่มผู้ก่อการร้ายสากลและเป้าหมายที่จะเข้าทำลายแบบครอบจักรวาล รวมทั้งความเคลื่อนไหวของสหรัฐเกี่ยวกับการจัดการกับลัทธิการก่อการร้าย ซึ่งปรากฏทั้งในระดับนโยบาย เช่น ขยายแนวรบด้านข่าวกรอง การเพิ่มงบประมาณให้ซีไอเอจัดการตอบโต้ลัทธิก่อการร้าย การขอฉันทานุมัติจากรัฐสภาให้เพิ่มการใช้จ่ายด้านป้องกันประเทศ ปี 2546 การผลักดันโครงการจัดทำโล่ขีปนาวุธเพื่อรับมือการโจมตีด้วยอาวุธนิวเคลียร์ การเปลี่ยนโครงสร้างทางยุทธศาสตร์ใหม่ การกำหนดนโยบายการใช้อาวุธนิวเคลียร์ใหม่ โดยพร้อมที่จะใช้นิวเคลียร์ปฏิบัติการโจมตีต่อ 7 ประเทศเป้าหมาย ซึ่งประกอบด้วย จีน รัสเซีย อิรัก ลิเบีย เกาหลีเหนือ        อิหร่าน และซีเรีย       และยังสั่งการให้ผลิตอาวุธนิวเคลียร์ขนาดเล็กเพื่อนำไปใช้ในแต่ละสมรภูมิ    เป็นต้น

ส่วนการปฏิบัติการทางทหารนั้น  ที่สำคัญได้แก่ แผนการส่งทหารเข้าไปในจอร์เจีย อดีตสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียต   โดยกล่าวหาว่ากลุ่มแบ่งแยกดินแดนเชชเนียมีความสัมพันธ์กับเครือข่ายอัลกออิดะห์  ปรากฏข่าวการส่งกองกำลังภาคพื้นดินของสหรัฐเข้าไปในอิรัก    และเริ่มปฏิบัติการทางทหารครั้งใหม่ในอัฟกานิสถาน   ด้วยกองกำลังภาคพื้นดินและอากาศ     ภายใต้รหัส  “ยุทธการอะนาคอนดา”  ซึ่งสหรัฐสามารถยึดแหล่งซ่องสุมของผู้ก่อการร้ายอัลกออิดะห์บริเวณเทือกเขา ชาร์ - อี - คอต (Battle of Shah – e-Kot) ได้สำเร็จในวันที่ 13 มี..2545  การทำสงครามไล่ล่ากลุ่มก่อการร้ายในอัฟกานิสถาน ทำให้สหรัฐมีโอกาสพัฒนาเทคโนโลยีทางทหารใหม่ๆ   การทุ่มทุนในโครงการพัฒนาเทคโนโลยีอาวุธกว่า 10 โครงการ    ด้านความสัมพันธ์กับต่างประเทศ    ดิค เชนีย์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ เดินทางเยือนประเทศต่างๆรวมทั้งอังกฤษ อิสราเอล และชาติอาหรับ ซึ่งได้รับการวิเคราะห์ว่า เพื่อแสวงหาพันธมิตรสำหรับเปิดสงครามยกใหม่ โดยเป้าหมายคืออิรัก นายโรเบิร์ต มุลเลอร์ ผู้อำนวยการใหญ่แห่งสำนักงานสืบสวนกลางหรือเอฟบีไอของสหรัฐ ได้เดินทางเยือนพันธมิตรแนวร่วมกวาดล้างการก่อการร้ายในสิงคโปร์ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย  ส่วนประธานาธิบดีจอร์จ บุช เดินทางเยือนญี่ปุ่น เกาหลีใต้และจีนตามลำดับ  ในการเยือนญี่ปุ่น ประธานาธิบดีบุช หารือกับนายจุนอิชิโร โคอิซูมิ นายกฯ โดยบอกว่าเชื่อมั่นว่าผู้นำญี่ปุ่นจะสามารถฟื้นฟูเศรษฐกิจของประเทศซึ่งจะเอื้ออำนวยต่อเศรษฐกิจโลกโดยรวมให้ดีขึ้นได้ ส่วนเกาหลีใต้  หารือเกี่ยวกับเสถียรภาพและความมั่นคงในคาบสมุทรเกาหลีกับประธานาธิบดีคิม แด จุง โดยกล่าวสนับสนุนนโยบายซันไช ในการประนีประนอมเพื่อยุติการเผชิญหน้ากับเกาหลีเหนือ การเดินทางเยือนจีน ผู้นำสหรัฐได้ขอร้องให้จีนระงับการเผยแพร่ขีปนาวุธและเทคโนโลยีด้านอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งผู้นำจีนรับปากที่จะร่วมมือกับสหรัฐในการต่อต้านการก่อการร้าย นอกจากนี้ สหรัฐยังให้การสนับสนุนอิสราเอลในการถล่มปาเลสไตน์ด้วยเห็นว่ากลุ่มปาเลสไตน์จัดอยู่ในประเภทก่อการร้ายที่อิสราเอลมีสิทธิป้องกันตนเอง แต่บทบาทในองค์การสหประชาชาติสหรัฐแสดงออกด้วยการยกมือลงมติให้อิสราเอลถอนตัวออกจากดินแดนปาเลสไตน์ ไม่แต่เท่านี้ สหรัฐไม่ยอมลงนามให้สัตยาบันศาลอาชญากรสงคราม (International Criminal Court : ICC) ที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่กรุงเฮก เนเธอร์แลนด์  ซึ่งไอซีซี มีอำนาจดำเนินคดีที่มีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อชีวิตและทรัพย์สินของเพื่อนมนุษย์ไม่ว่าจะเป็นคดีอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ อาชญากรสงคราม ฯลฯ เพราะการปฏิบัติการตำรวจโลกในหลายกรณีของสหรัฐหมิ่นเหม่ต่อการที่จะตกเป็นจำเลยของไอซีซี  (ข่าว น...เดือน ม..-เม..2545)

4.2 ปัญหาความขัดแย้งในภูมิภาคต่างๆของโลก

- ความขัดแย้งในเอเชียใต้

ต้นเดือน ม..2545 ปรากฏความขัดแย้งระหว่างอินเดียกับปากีสถาน ถึงขั้นนายกฯอินเดียประกาศจะใช้กำลังอาวุธที่มีอยู่ตอบโต้แถลงการณ์ของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนแคว้นแคชเมียร์ที่ขู่ว่าจะใช้อาวุธร้ายแรงกว่าครั้งก่อนๆถล่มความมั่นคงของอินเดีย   ตามมาด้วยการเขย่าขวัญชาวโลกด้วยการทดลองขีปนาวุธพิสัยกลางของอินเดีย    ซึ่งได้รับการวิเคราะห์ว่าเป็นการส่งสัญญาณให้ชาวโลกรู้ว่าอินเดียจะดำเนินนโยบายเพื่อผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของประเทศชาติเป็นสำคัญ  และน่าจะเป็นการข่มขวัญจีนมากกว่าปากีสถาน ส่วนปากีสถานบอกว่าเป็นการสร้างความเสียหายต่อเสถียรภาพในภูมิภาคในสถานการณ์โลกปัจจุบัน และที่รุนแรงคือการฆ่าแดเนียล เพิร์ล นักข่าวอเมริกันเชื้อสายยิว    หัวหน้ากองบรรณาธิการข่าวน...วอลล์สตรีตเจอร์นัลประจำสำนักงานกรุงบอมเบย์ ประเทศอินเดีย ซึ่งสืบค้นข่าวความเชื่อมโยงระหว่างนายริชาร์ด รีด ผู้นำระเบิดซุกในรองเท้าเพื่อก่อการร้ายบนเครื่องบินสายการบินอเมริกันเมื่อวันที่ 22 ..2544 ที่ผ่านมาแต่ถูกจับกุมตัวได้ก่อน กับกลุ่มเครือข่ายก่อการร้ายอัลกออิดะห์ ว่าเกี่ยวข้องกันหรือไม่ จากความพยายามดังกล่าว แดเนียล เพิร์ล ถูกจับกุมตัวในวันที่ 23 ..2545 และวันที่ 27 ..2545 ...วอลล์สตรีตและสื่อต่างๆในสหรัฐ ได้รับอีเมล์จากกลุ่มขบวนการฟื้นฟูอธิปไตยแห่งปากีสถาน เป็นภาพนายแดเนียลมีปืนจ่ออยู่ที่ศีรษะ  พร้อมคำขู่ที่จะสังหารชีวิต วันที่ 21 ..2545 .ต่างประเทศสหรัฐแถลงว่าสถานกงสุลสหรัฐในปากีสถานได้รับวิดีโอเป็นหลักฐานยืนยันว่านายแดเนียลถูกกลุ่มคนร้ายเชือดคอไปแล้ว (ข่าวน...เดือน ม..2545 และมติชนสุดสัปดาห์ 25 ..-03มี..45)

- ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง

   ตั้งแต่เดือน ก....2543   สถานการณ์รุนแรงในตะวันออกกลางได้ระเบิดขึ้นอีกครั้งและยืดเยื้อมาจนปัจจุบัน สาเหตุจากกลุ่มปาเลสไตน์หัวรุนแรง ทั้งกองพลน้อยสละชีพอัล-อักซา กลุ่มฮามาส และกลุ่มอิสลามิกจิฮัด ส่งมือระเบิดพลีชีพเข้าไปวางระเบิดในเขตชาวยิวมากกว่า 50 ครั้ง คร่าชีวิตผู้คนราว 1,700 คน โดยเป็นชาวปาเลสไตน์มากกว่า 1,100 คน และอิสราเอลมากกว่า 300 คน ปลายปี 2544 นายแอเรียล ชารอน นายกฯ อิสราเอลจากพรรคลิคุด เดินทางไปยังดินแดนเยรูซาเล็ม แต่ปรากฏว่าถูกกลุ่มปาเลสไตน์หัวรุนแรงกลุ้มรุมขว้างปาทำร้าย  นำมาซึ่งการปราบปรามอย่างถึงเลือดเนื้อจากผู้นำอิสราเอล   ไม่แต่เท่านี้ ช่วงปลายมี..ต่อต้นเดือนเม.. มีระเบิดพลีชีพถี่ยิบ  ผู้นำอิสราเอลถึงกับออกมาประกาศสงคราม พร้อมประณามนายยัสเซอร์  อาราฟัต ประธานาธิบดีแห่งปาเลสไตน์ ว่าเป็นนายใหญ่แห่งแนวร่วมก่อการร้าย เป็นศัตรูของอิสราเอลและเป็นศัตรูแห่งโลกเสรี  และตอบโต้ด้วยการปิดล้อมสำนักงานประธานาธิบดียัสเซอร์ อารา ฟัต ในเมืองรามัลเลาะห์ ในวันที่ 29 มี..2545  ขณะที่อาราฟัตโต้กลับว่ายิวคือผู้ก่อการร้ายเพราะใช้อาวุธร้ายแรงทุกอย่างเข้าไปสังหารผู้คน

ผู้นำทั่วโลกออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องให้อิสราเอลยุติความรุนแรงและรับรองความปลอดภัยของนายอาราฟัตซึ่งอยู่ท่ามกลางวงล้อมระหว่างการสู้รบของทหารยิวกับหน่วยรักษาความปลอดภัย   มีการประชุมคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ(ยูเอ็น)  รมต.ต่างประเทศสหภาพยุโรป เพื่อหาทางกดดันอิสราเอล อย่างไรก็ดี สหรัฐประสบความล้มเหลวในการส่งพล..คอลลิน พาวเวลล์ รมต.ต่างประเทศไปเจรจากับอิสราเอลและนายยัสเซอร์ อาราฟัต   ส่วนความเคลื่อนไหวของชาติอาหรับ ได้แก่ การประชุมสุดยอดผู้นำกลุ่มประเทศอาหรับที่กรุงเบรุต ประเทศเลบานอนในวันที่ 25- 27 มี.. 2545 สาระของที่ประชุมมุ่งเน้นการสร้างสันติภาพในตะวันออกกลางระหว่างอิสราเอลกับเขตปกครองตนเองของชาวปาเลสไตน์ แต่แท้จริงแล้วมีการเสนอแนวทางแก้ปัญหาตะวันออกกลางใหม่โดยมกุฏราชกุมารอับดุล ลอฮ์แห่งซาอุดีอาระเบีย ที่จะให้โลกอาหรับยอมรับอิสราเอลและมีความสัมพันธ์ขั้นปกติโดยอิสราเอลต้องถอนตัวออกไปจากดินแดนที่ยึดครองในปี ค.. 1967 (2510) ทั้งหมดและนครเยรูซาเล็มจะเป็นเมืองหลวงของรัฐปาเลสไตน์   ซึ่งกษัตริย์ฟาฮัดครั้งดำรงตำแหน่งมกุฏราชกุมารก็เคยเสนอมาแล้ว   ซึ่งได้รับการวิจารณ์ว่าเป็นการผนึกกำลังของกลุ่มอาหรับในการสร้างอำนาจการต่อรองกับฝ่ายอิสราเอล    เปรียบได้กับการหันหลังให้กับกระบวนการต่อรองสันติภาพเดิมเข้าร่วมในกระบวนการสันติภาพใหม่ ภายใต้ปีกผู้นำชาติอาหรับนำโดยซาอุดีอาระเบีย   ซึ่งยากที่ผู้นำอิสราเอลจะยอมรับได้ นอกจากนี้ ยังมีการประชุมรมต.ต่างประเทศและตัวแทนจากประเทศสมาชิกจำนวน 57 ประเทศขององค์การที่ประชุมมุสลิม (Organization of the Islamic Conference : OIC)  ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ มาเลเซีย  ซึ่งที่ประชุมเรียกร้องให้สหประชาชาติเร่งแก้ปัญหา สำหรับตัวแทนอิรักได้ออกมาเรียกร้องให้ใช้น้ำมันเป็นอาวุธเพื่อลงโทษอิสราเอล และการประชุมรมต.ต่างประเทศของสันนิบาตอาหรับ (Arab League) 22 ประเทศ  ที่กรุงไคโร อียิปต์  สนับสนุนการลุกฮือใช้กำลังต่อต้านอำนาจยึดครองของชาวปาเลสไตน์ว่าเป็นการต่อสู้ที่ชอบด้วยกฎหมาย และสนับสนุนผู้นำปาเลสไตน์คือนายอาราฟัตให้ต่อสู้เพื่อเอกราชอธิปไตยของชาวปาเลสไตน์ต่อไป   นอกจากนี้ชาติอาหรับยังร่วมมือกันกดดันคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติให้อิสราเอลยุติการโจมตีเมืองต่างๆของปาเลสไตน์ และ ให้อิสราเอลถอนกำลังทหารออกจากพื้นที่ยึดครอง (ข่าว น... เดือน ม..-เม..2545)

 

ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษา

นำเรื่อง

ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาของไทยในช่วงจตุมาสแรกของปี 2545 ที่โดดเด่นจะเป็นเรื่องของความคืบหน้าด้านการปฏิรูปการศึกษา    ประเด็นร้อนเกี่ยวกับการแก้ไข พ...การศึกษาแห่งชาติ ความเคลื่อนไหวด้านหลักสูตร  เช่น หลักสูตรวิทยาลัยชุมชน  ความเคลื่อนไหวด้านการบริหารการศึกษาซึ่งมีการกล่าวถึงธุรกิจการศึกษาในสถาบันการศึกษา การยุบรวมโรงเรียนขนาดเล็กเพื่อเพิ่มศักยภาพและประหยัดงบประมาณของสปช. ครูสังกัด สช.มีคุณสมบัติที่จะขอบัตรทอง 30 บาทรักษาทุกโรค ด้านคุณภาพการศึกษา ปรากฏว่าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทยยังด้อยอีกมากในสายตาสถาบันประเมินผลของต่างประเทศ แต่มีมิติใหม่เกี่ยวกับการสอบเรียนต่อม.ปลาย ด้านโอกาสทางการศึกษา มีการระบุว่ารายการที่นักเรียนไม่ต้องจ่ายตามสิทธิการศึกษาขั้นพื้นฐาน12 ปี  ปัญหากองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษา และการจัดตั้งวิทยาลัยสารสนเทศเพื่อขยายโอกาสการศึกษาของประชาชน ด้านการศึกษาในต่างประเทศนั้น พบความรุนแรงของนักเรียนในหลายประเทศ ขณะเดียวกันก็มีความเคลื่อนไหวที่จะปฏิรูปการศึกษาในหลายประเทศเช่นกัน

1. ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาในประเทศไทย

1.1 ความเคลื่อนไหวในเกี่ยวกับการปฏิรูปการศึกษา

- ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการปรับโครงสร้าง

ช่วงเดือนม..2545 ความเคลื่อนไหวด้านการปฏิรูปการศึกษาตามพ...การศึกษาแห่งชาติ 2542 ให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 20 ..2545  นั้น  ต้องโยงใยสัมพันธ์กับการที่คณะกรรมการปฏิรูประบบราชการที่เสนอให้รัฐบาลปรับโครงสร้างหน่วยงานภาครัฐใหม่ทั้งหมดที่กำหนดให้แบ่งเป็น 20 กระทรวง ซึ่งส่งผลกระทบต่อการปรับปรุงแก้ไขโครงสร้างของก.การศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม  รวมทั้งมีความเห็นกันว่ารัฐบาลต้องแก้ไข พ...การศึกษาแห่งชาติ พ..2542 ด้วย   ซึ่งกรณีนี้ นายจำลอง รมช.ศึกษาฯ บอกว่าจะมีการหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดเพื่อพิจารณาเรื่องโครงสร้างกระทรวงใหม่ก่อนเสนอ ครม. เพราะเกี่ยวพันกฎหมายมากกว่า 20 ฉบับ  หากจำเป็นต้องขยายเวลาในบทเฉพาะกาลก็ต้องขยาย ช่วงเดือน ก..2545 ปรากฏข่าวคราวความไม่แน่นอนของการจัดโครงสร้างใหม่ของ ก.ศึกษาฯ ซึ่งจากการประชุมเชิงปฏิบัติการที่โรงแรมเอเชียพัทยา   ระหว่างวันที่ 3-6 ..2545 ที่ประชุมได้ข้อยุติโดยให้ใช้ชื่อว่ากระทรวงศึกษาธิการเช่นเดิม      ส่วนโครงสร้างของก.ศึกษาฯประกอบด้วยหน่วยงานระดับทบวง 4 หน่วยงาน มีฐานะเป็นนิติบุคคล ได้แก่ 1) สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษา   2) ทบวงการศึกษาขั้นพื้นฐาน   3) ทบวงการอุดมศึกษา  และ 4) ทบวงการอาชีวศึกษา   และภายใต้โครงสร้างใหม่นี้จะมีองค์กรกลางบริหารงานบุคคลของกระทรวงเพียงองค์กรเดียวและมีคณะอนุกรรมการอยู่ในแต่ละทบวง ส่วนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจะสังกัดทบวงการศึกษาขั้นพื้นฐาน   อย่างไรก็ตาม  ผลการประชุมครม.ในวันที่ 12 มี..2545  มีมติให้แบ่งส่วนราชการใหม่ให้มี ก.วัฒนธรรม ก.การท่องเที่ยวและการกีฬา   ส่วนก.ศึกษาฯยังคงใช้ชื่อ ก.ศึกษาธิการตามเดิม  ขณะที่ตัวแทนกรรมการบริหารสำนักงานปฏิรูปการศึกษาแห่งชาติ (สปศ.)บางคนไม่เห็นด้วยกับการแยกงานศิลปวัฒนธรรมออกจากก.ศึกษาฯ เพราะอาจทำให้สังคมไทยขาดทิศทางและขาดความเป็นเอกลักษณ์ของตน (ข่าวน...ดือน ม..-มี..2545)

สำหรับเดือนเม.. นั้น การปรับโครงสร้างกระทรวงใกล้พิจารณาได้เกือบ 100% แล้ว  โดยก.ศึกษาฯยังคงมีแท่งบริหาร 5 แท่งบริหาร คือ สำนักงานปลัดกระทรวง สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ศาสนศึกษา และวัฒนธรรม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา และสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา    ส่วนก.วัฒนธรรม มี 4 แท่งคือ สำนักงานปลัดกระทรวง กรมศิลปากร สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ(สวช.) และสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ส่วนก.การท่องเที่ยวและกีฬา ประกอบด้วย สำนักงานปลัดกระทรวง สำนักงานส่งเสริมการท่องเที่ยว มีหน่วยงานในส่วนภูมิภาคคือสำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดและยังมีรัฐวิสาหกิจอีก 4 องค์กรคือการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย การกีฬาแห่งประเทศไทย องค์การสวนสัตว์ในพระบรมราชูปถัมภ์และองค์การสวนพฤกษศาสตร์ มีองค์กรมหาชน 1 แห่ง คือสำนักงานส่งเสริมธุรกิจการประชุมนานาชาติ (มติชน 130445)  

- ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับกฎหมายการศึกษา

ปัญหาเกี่ยวกับร่างพ...ปฏิรูปการศึกษา ร่างกฎหมายปฏิรูปการศึกษาของก.ศึกษาฯกับของสำนักงานบริหารการปฏิรูปการศึกษา (สปศ.) มีความแตกต่างกัน    แต่นายปองพล อดิเรกสาร คาดว่าร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปการศึกษาจะเสนอสภาได้ทันสมัยประชุมนี้  และบอกว่าคณะอนุกรรมการฯเห็นชอบให้ยึดตามหลักการร่างพ...ระเบียบบริหารราชการ ก.ศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ตามที่ สปศ.ยกร่างและให้นำเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมการกลั่นกรองเรื่องเสนอคณะรัฐมนตรี คณะที่ 4 เพื่อให้กฎหมายเดินหน้าไปได้  อย่างไรก็ดี ประเด็นการแก้ไขพ...การศึกษาแห่งชาติ พ..2542    เกิดจากการเสนอร่างแก้ไขพ...การศึกษาฯของฝ่ายก.ศึกษาฯที่อ้างถึงการเพิ่มแท่งบริหารคณะกรรมการการอาชีวศึกษา การแยกภารกิจงานด้านศิลปวัฒนธรรมไปสังกัดก.วัฒนธรรมและภารกิจด้านกีฬาที่จะไปสังกัดก.กีฬาและการท่องเที่ยว ประเด็นเหล่านี้เป็นจุดเริ่มต้นที่จะต้องมีการแก้ไข พ...การศึกษาฯและต้องพ่วงไปในประเด็นอื่นเพื่อให้สอดคล้องด้วย จนกลายเป็นประเด็นร้อนของความเคลื่อนไหวด้านการศึกษา

 วันที่ 2 เม..2545 ครม.ให้ความเห็นชอบร่าง แก้ไข พ...การศึกษาแห่งชาติ  สาระสำคัญคือ การแก้ไขชื่อกระทรวงการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมแห่งชาติ เป็นกระทรวงศึกษาธิการ แก้ไขชื่อสภาการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมแห่งชาติ เป็นสภาการศึกษา ศาสนศึกษาและวัฒนธรรมศึกษาแห่งชาติ มีหน้าที่แสนอแผนนโยบายและมาตรฐานการศึกษา สนับสนุนทรัพยากรเพื่อการศึกษา และประเมินผลการศึกษา นอกจากนี้ ยังให้มีการเพิ่มคณะกรรมการการอาชีวศึกษาและการจัดระเบียบบริหารราชการกระทรวงให้มีองค์กรหลักที่เป็นคณะบุคคลในรูปสภาหรือคณะกรรมการจำนวน 4 องค์กร ได้แก่ สภาการศึกษา ศาสนศึกษา และวัฒนธรรมศึกษาแห่งชาติ คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน คณะกรรมการการอาชีวศึกษา และคณะกรรมการอุดมศึกษา นอกจากนี้ ยังแก้ไขอำนาจหน้าที่ของก.ศึกษาฯให้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการศึกษาและกำกับดูแลการศึกษาทุกระดับและทุกประเภท กำหนดนโยบาย แผนและมาตรฐานการศึกษา สนับสนุนทรัพยากรเพื่อการศึกษา ส่งเสริมและประสานงานการศาสนา ส่งเสริมและประสานงานศิลปะและวัฒนธรรมเพื่อการศึกษารวมทั้งการติดตามตรวจสอบและประเมินผลการจัดการศึกษาและราชการตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของก.ศึกษาฯ หรือส่วนราชการที่สังกัดก.ศึกษาฯ และการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานให้ยึดเขตพื้นที่การศึกษาโดยคำนึงถึงปริมาณของสถานศึกษา จำนวนประชากรเป็นหลักและให้ก.ศึกษาฯจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในส่วนการศึกษาพิเศษ และการศึกษานอกระบบหรือการศึกษาตามอัธยาศัยในส่วนที่เขตพื้นที่ไม่อาจสามารถบริหารและจัดการได้   วันที่  17 เม..2545 คณะกรรมการบริหารสำนักงานปฏิรูปการศึกษา(สปศ.)เผยว่าขณะนี้ร่าง พ...ระเบียบบริหารข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาและร่างพ...จัดตั้งสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา  ผ่านที่ประชุมคณะกรรมการกลั่นกรองแล้ว ส่วนร่างพ...ระเบียบข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย อยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกา    (ข่าวน...เดือน ม..- เม..2545)

ความเห็นคัดค้านเกี่ยวกับการแก้ไข พ..บ การศึกษาฯ สำนักงานปฏิรูปการศึกษา(สปศ.) จัดงานเสวนาวิเคราะห์การแก้ไขพ...การศึกษาฯในวันที่ 31 มี..2545  ที่โรงแรมสยามซิตี้    ปรากฏความคิดเห็นของบุคคลในวงการเมือง ส.. ..และนักวิชาการอย่างหลากหลาย ส่วนใหญ่ล้วนแต่ไม่เห็นด้วยกับการแก้ไข โดยระบุว่าเป็นความพยายามของนักการเมืองร่วมกับข้าราชประจำ  เพื่อเบี่ยงเบนหลักการและเจตนารมณ์ของพ...การศึกษาแห่งชาติ และย้อนกลับสู่ระบบเดิมที่ล้มเหลวมาแล้ว   ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.)ร่วมกับสมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย (สออท.) มีมติไม่เห็นด้วยกับการแก้ไข พ...การศึกษาแห่งชาติ พ..2542 ของ       .ศึกษาฯและเรียกร้องให้รัฐบาลปฏิรูปการศึกษาตามพ...การศึกษา และควรเร่งดำเนินการตามเงื่อนไขเวลาที่กำหนด     และในวันที่ 11  เม.2545 ที่ประชุมเสวนาของนักวิชาการการศึกษาที่ศูนย์วิจัยนโยบายการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาฯ  เห็นว่าการแก้ไข พ...การศึกษาฯเข้าข่ายขัดรัฐธรรมนูญถึง 12 มาตรา  นอกจากนี้  ดร.สุนีย์ คล้ายนิล ได้แสดงความเห็นว่า แนวคิดหลักของการปฏิรูปการศึกษาไทยสะท้อนแนวคิดค่อนข้างชัดเจนว่าเดินตามแบบสหรัฐก่อนการปฏิรูป อาทิ  แนวคิดเรื่องเขตพื้นที่การศึกษา การเน้นเด็กเป็นศูนย์กลาง ขณะที่โลกเปลี่ยนมาให้ความสำคัญแก่วิชาเพียง 3 - 4 วิชา แต่ของประเทศไทย ในหลักสูตรนอกจากจะมี 8 วิชาหลักแล้ว ยังมีเรื่องเอกลักษณ์ของชาติ ประชาธิปไตย ศาสนา เพศศึกษา ยาเสพติด การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ฯลฯ ด้านการประเมินมาตรฐานการศึกษา สหรัฐจะมีมาตรฐานการศึกษาแห่งชาติไปปฏิบัติและบรรลุความเป็นหนึ่งเดียวของคุณภาพการศึกษา ขณะที่ประเทศไทยกลับมีความพยายามให้มีคุณภาพหลากหลายแล้วแต่พื้นที่การศึกษา ฯลฯ  ดร.สุนีย์ ได้ตั้งคำถามว่า ทำไมการปฏิรูปการศึกษาจึงไม่มีการวางแผนระยะยาวให้โรงเรียนหรือพื้นที่การศึกษามีความพร้อม และทำไมต้องทำทันทีพร้อมกัน    อย่างไรก็ตาม สหพันธ์ครูอาชีวศึกษาแห่งประเทศไทย  มีความเคลื่อนไหวยื่นหนังสือต่อนายสุวิทย์ คุณกิตติ รมต.ศึกษาฯ สาระสำคัญคือสนับสนุนนโยบายการปรับแก้การปฏิรูปการศึกษาให้เกิดประสิทธิภาพและสอดคล้องกับความเป็นจริง  ให้พัฒนาการอาชีวศึกษา ขึ้นไปถึงระดับเทคโนโลยีชั้นสูง  รวมทั้งเรียกร้องให้มีตัวแทนจากกรมอาชีวศึกษาอย่างน้อย 1 คน เป็นกรรมาธิการวิสามัญเพื่อพิจารณาร่างแก้ไข พ...การศึกษาฯเพราะเดิมให้ความสำคัญต่อการศึกษาขั้นพื้นฐานกับอุดมศึกษา (ข่าวน...เดือนเม..2545)

- ความเคลื่อนไหวด้านหลักสูตร

มีความเคลื่อนไหวหลายเรื่องด้วยกัน ได้แก่ การบรรจุหลักสูตรวิชาอุตุนิยมวิทยา ธรณีวิทยาและดาราศาสตร์เข้าไปเป็นวิชาบังคับให้นักเรียนเรียนตั้งแต่ชั้นป.1 จนถึง ม.ปลาย เนื่องจากผลการวิจัยเปรียบเทียบความรู้ของเด็กกว่า 30 ประเทศ พบว่าเด็กไทยไม่มีความรู้ในเนื้อหาสามวิชาดังกล่าวเท่ากับมาตรฐานสากล   คณะกรรมการบริหารเครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียนหรือ AUN ที่ม.แห่งชาติสิงคโปร์ มีมติเกี่ยวกับการให้ความร่วมมือกันด้านการศึกษาของประเทศต่างๆในอาเชียน โดยมุ่งทำหลักสูตรอาเซียนเผยแพร่ทั่วโลก   การจัดให้ มีโรงเรียนเฉพาะทาง เช่น โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ เป็นโรงเรียนที่เน้นด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แห่งแรกของประเทศไทย รองรับเด็กที่มีความสามารถเด่นในด้านนี้  การเปิดหลักสูตรวิชาวาดภาพวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยมหิดลสังกัดภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ ซึ่งถือว่าเป็นหลักสูตรแรกและหลักสูตรเดียวที่มีอยู่ในประเทศไทยขณะนี้  นอกจากนี้ ยังมีความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับความนิยมเรียนภาษาจีนของคนไทยมีมากขึ้น ทั้งเดินทางไปเรียนภาษาจีนในประเทศจีน และการเปิดหลักสูตรสอนภาษาจีนในไทย และนโยบายของกรมวิชาการที่ให้เปิดสอนภาษาอังกฤษตั้งแต่ชั้น ป.1    (ผู้จัดการ 190245,กรุงเทพธุรกิจ 080245,มติชน 07,110245)

 ส่วน ดร.กษมา วรวรรณ ณ อยุธยา อธิบดีกรมสามัญศึกษา บอกว่าความพร้อมเป็นปัจจัยสำคัญในการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษาให้สอดรับกับมาตรฐานของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน     ประกอบด้วยการปฏิบัติการเรียนรู้ของสถานศึกษา  การขับเคลื่อนโรงเรียนทั้งระบบ การมีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบของทุกฝ่าย ความพร้อมในการประสานรอยต่อระหว่างการศึกษาระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา และอุดมศึกษา และความพร้อมที่จะกำกับติดตามเพื่อปรับปรุงแก้ไขอย่างต่อเนื่อง   และสรุปว่า การจัดทำหลักสูตรสถานศึกษาควรให้ความสำคัญเกี่ยวกับกระบวรการดำเนินการและการพัฒนาศักยภาพของทีมงานภายในโรงเรียนควบคู่กันไป สำหรับ ดร.สิริกร มณีรินทร์ รมช.ศึกษาฯ เปิดเผยเกี่ยวกับการจัดทำหลักสูตรวิทยาลัยชุมชนของก.ศึกษาฯว่าได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการหลักสูตรวิทยาลัยชุมชน เพื่อทำหน้าที่จัดทำมาตรฐานหลักสูตรและจัดทำแนวทางการสร้างและพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น และแต่งตั้งคณะทำงานจัดทำหลักสูตรวิทยาลัยชุมชนจาก 12 หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน ทำหน้าที่จัดทำแผนดำเนินงานด้านหลักสูตร  ทำกรอบโครงสร้างหลักสูตรวิทยาลัยชุมชน 2 ปี ทำกรอบหลักสูตรระยะสั้นและเข้าประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อยกร่างหลักสูตรระดับอนุปริญญา        (มติชน 010345,เดลินิวส์ 020345)

1.2 ความเคลื่อนไหวด้านบริหารการศึกษา

- ความเคลื่อนไหวภาครัฐด้านบริหารการศึกษา

คณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (สปช.)  เสนอแนวคิดยุบรวมโรงเรียนขนาดเล็กหรือล้มเลิกโรงเรียนในสังกัด สปช.ซึ่งสามารถลดลงได้ประมาณ 5,500  โรง เพื่อเพิ่มศักยภาพในการจัดการศึกษาและเป้าหมายในการพัฒนารวมทั้งเพื่อประหยัดงบประมาณ ส่วนคณะกรรมการการศึกษาเอกชนยังเผยว่าครูโรงเรียนเอกชนมีคุณสมบัติที่จะได้รับบัตรทอง 30 บาทรักษาทุกโรค เนื่องจากครูเอกชนไม่ได้เป็นข้าราชการและไม่ได้อยู่ในโครงการประกันสังคม สาเหตุจากภาวะเศรษฐกิจซบเซาตั้งแต่ปี 2540 ที่ส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากในธนาคารพาณิชย์ต่างๆลดลง กองทุนต่างๆที่อาศัยดอกเบี้ยเงินฝากเป็นค่าใช้จ่ายต้องตัดค่าใช้จ่ายเพื่อความอยู่รอด ซึ่งการขอใช้สิทธิ์บัตรทอง 30 บาทรักษาทุกโรคยังไม่ครอบคลุมโรคร้ายแรงบางโรคสำหรับการทดลองโครงการนำร่องเขตพื้นที่การศึกษาของก.ศึกษาฯ ซึ่งมีสถาบันราชภัฏ 5 แห่งร่วมทำการประเมินโครงการนำร่องเขตพื้นที่การศึกษาใน 5 จังหวัด  ได้แก่ พิษณุโลก (สรภ.พิบูลสงคราม) อำนาจเจริญ (สรภ.อุบลราชธานี)  ซึ่งนำร่องแบบแยกเขต ส่วนชลบุรี (สรภ.ราชนครินทร์) เพชรบุรี (สรภ.เพชรบุรี) นำร่องแบบไม่แยกเขต และภูเก็ต (สรภ.ภูเก็ต) นำร่องแบบพิเศษ นั้นผลการศึกษาปัญหาและอุปสรรคพบว่า 1) คำสั่งแต่งตั้งผู้อำนวยการเขตพื้นที่และกรรมการล่าช้า   2) การทดลองโครงการไม่มีกฎหมายรองรับ   ทำให้การทำงานเหมือนเดิม ทั้งยังไม่มีความชัดเจนในงบประมาณ 3) บางเขตพื้นที่มีการปรับเปลี่ยนผู้บริหารเขตพื้นที่ การปฏิบัติการไม่ต่อเนื่อง ผู้รับงานใหม่ต้องศึกษางานใหม่ 4) ปัญหาการสรรหาคณะกรรมการเขตพื้นที่มีระยะเวลาจำกัดและไม่มีระเบียบดำเนินงานที่ชัดเจนต้องให้ข้าราชการครูมาปฏิบัติงานแทน นอกจากนี้ ผู้อำนวยการเขตส่วนใหญ่ยังต้องการอยู่ในเขตที่มีอำเภอเมือง เป็นต้น  (ไทยรัฐ 170445,เดลินิวส์ 17,180445)

- ธุรกิจการศึกษาในสถาบันการศึกษาไทยปัจจุบัน

ปรากฏข่าวคราวด้านการศึกษาที่สะท้อนถึงลักษณะการดำเนินธุรกิจการศึกษาหลายเรื่องด้วยกัน อาทิ  ข้อเสนอของสถาบันทรัพย์สินทางปัญญา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในเรื่องการแปรสัญญากิจการโทรคมนาคม   ปัญหาวิกฤติงบประมาณและบุคลากรของสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์หรือนิด้า ที่ต้องวางแผนปรับโครงสร้างการบริหารจัดการภายในให้มีขนาดเล็กลงและพัฒนาคุณภาพของบุคลากรให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นเพื่อลดค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรโดยการเปิดอบรมบุคลากรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานรวมทั้งการสนับสนุนให้ศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น  นอกจากนี้ ยังเปิดการเรียนการสอนในระดับปริญญาเอกให้เพิ่มมากขึ้นเพื่อรองรับนักศึกษาปริญญาโท รวมทั้งโครงการเปิดหลักสูตรนานาชาติ ระดับปริญญาเอกด้านการเงิน สาขาวิชาการจัดการไฟแนนซ์ เศรษฐศาสตร์และพัฒนาสังคม  การยุบเครือข่ายการเรียนการสอนระดับปริญญาโทในต่างจังหวัด เป็นต้น กรณีการย้ายนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ของม.ธรรมศาสตร์ไปอยู่ที่ศูนย์รังสิต ยังคงเป็นปัญหายืดเยื้อที่ได้รับการคัดค้านทั้งจากคณาจารย์และนักศึกษา ถึงขั้นจะฟ้องศาลปกครอง หากยังไม่ได้รับการตอบรับจากสภามหาวิทยาลัยและผู้บริหาร ที่ยังยืนยันให้ม.ธรรมศาสตร์ท่าพระจันทร์เพื่อจัดการเรียนการสอนในระดับปริญญาโทและปริญญาเอก และให้เป็นศูนย์บริการวิชาการและการฝึกอบรมเพื่อบริการวิชาการแก่สังคมต่อไป  การแสดงความเห็นของนางสุมน อมรวิวัฒน์ ราชบัณฑิตด้านศึกษาศาสตร์ตอนหนึ่ง ในงานสัมมนาเผยแพร่งานวิจัยการพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ที่สถาบันราชภัฏนครปฐม    ที่ว่า ขณะนี้มีการถกเถียงกันว่า บริษัทขายน้ำอัดลมและขนมขบเคี้ยว จะมีส่วนช่วยเสียภาษีเพื่อบำรุงการศึกษาได้หรือไม่ และเป็นไปได้หรือไม่ที่จะคืนกำไรที่ได้จากการขายสินค้าที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพเด็กเพื่อนำมาใช้ในการจัดการศึกษา ไม่แต่เท่านี้ ยังมี  “หลักสูตรขาจู๋ “ของม.ราม และ  “โครงการสัมฤทธิบัตร” ของม.สุโขทัยฯ ก็เป็นอีกวิธีการหนึ่งที่เป็นลักษณะของการจัดธุรกิจการศึกษา  และยิ่งไปกว่านั้น กรมส่งเสริมการส่งออกมีแผนส่งเสริมธุรกิจการศึกษา  โดยตั้งเป้าว่าภายในปี 2549 ประเทศจะเป็นศูนย์กลางการศึกษานานาชาติที่มีความเป็นสากลและความหลากหลายของวัฒนธรรมในภูมิภาค โดยจะส่งเสริมให้มีการตั้งโรงเรียนนานาชาติเพิ่มเพื่อรับนักเรียนนานาชาติเพิ่มได้ร้อยละ 20 ต่อปี ตลาดเป้าหมายคือ ประเทศเพื่อนบ้านของไทย  รวมทั้งชาวต่างชาติที่ต้องการเข้ามาเรียนภาษาไทยและวัฒนธรรมไทย   ปัจจุบันการศึกษานานาชาติในไทย สามารถทำรายได้เข้าประเทศถึงปีละ 7,250 ล้านบาท  และปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยเป็นที่นิยมของนักเรียนต่างชาติคือ เป็นประเทศที่มีความปลอดภัยที่สุดในภูมิภาคนี้ ไม่มีผู้ก่อการร้าย โจรเรียกค่าไถ่ หรือจับนักท่องเที่ยวไปต่อรองทางการเมือง บินไปมาสะดวก ผู้คนเป็นมิตร เป็นต้น (ข่าว น...เดือน ม.. - เม.. 2545)

1.3 ความเคลื่อนไหวด้านคุณภาพการศึกษา

-วิทยาศาสตร์ไทยยังแย่จากการประเมินของต่างชาติซึ่งแนวทางแก้ปัญหาคืออบรมครู 

นายพิศาล สร้อยสุเหร่า ผอ.สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) เผยว่าประเทศไทยได้เข้าร่วมในโครงการวิจัยและประเมินผลวิชาวิทยาศาสตร์กับนานาชาติ หรือ IEA (The International Association for the Evaluation of Educational Achievement ) โดยเป็นการศึกษาในครั้งที่ 3  ซึ่งได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลเสร็จสิ้นในปี 2538 ปรากฏผลว่าการศึกษาวิทยาศาสตร์ระดับมัธยมศึกษา นักเรียนชั้น ม.1 ศึกษาจาก 39 ประเทศ ประเทศไทยอยู่ในลำดับที่ 19 ส่วนนักเรียนชั้น ม.2 ศึกษาจาก 41 ประเทศ ประเทศไทยอยู่ในลำดับที่ 22  ซึ่งจัดอยู่ในอันดับกลาง ๆ ทั้งสองชั้น  ส่วนสถาบันจัดลำดับความสามารถระหว่างประเทศหรือ IMD.(International Institute for Management Development) ได้จัดขีดลำดับความสามารถในการแข่งขันของไทยอยู่ในลำดับที่ 38 และขีดความสามารถทางด้านโครงสร้างวิทยาศาสตร์ของไทยอยู่ในลำดับที่ 49 จาก 49 ประเทศ ในปี 2544  (ข่าวน...เดือน ม..2545) ยิ่งไปกว่านั้น   ไอเอ็มดี ยังชี้ว่าสถานการณ์การศึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทยยังไม่กระเตื้องกล่าวคืออยู่ในอันดับที่ 47 จาก 51 ประเทศ และจากการสำรวจสถานภาพโรงเรียนทั่วประเทศพบว่ามีโรงเรียนเพียงร้อยละ 10 ที่มีอินเทอร์เน็ตใช้ และโรงเรียนประถมร้อยละ 70 ไม่มีโทรศัพท์ รวมถึงอีกกว่า 300 โรง ไม่มีไฟฟ้าใช้   สมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์เปิดเผยแนวทางแก้ปัญหา เด็กเรียนวิทยาศาสตร์ไม่เก่งด้วยการเสริมความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ให้แก่ครูผู้สอนเพื่อให้ทันต่อความก้าวหน้าด้านวิชาการและพัฒนากระบวนการพร้อมกับกระตุ้นจูงใจในการเรียนวิทยาศาสตร์มากขึ้น   -มิติใหม่ในการสอบเรียนต่อม.ปลาย กล่าวคือการสอบเข้าเรียนต่อระดับมัธยมปลายที่โรงเรียนบริเวณชานเมืองและโรงเรียนขนาดกลางมีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนเต็มและล้นในรอบแรก ซึ่งผลของปรากฏการณ์ดังกล่าวส่วนหนึ่งเกิดจากความสามารถของโรงเรียนที่เปิดตัวให้ชุมชนเข้าไปมีส่วนร่วม  แต่แนวโน้มที่น่าสนใจอยู่ที่การตัดสินใจของผู้ปกครองและนักเรียนที่เริ่มคำนึงถึงเหตุผลอื่นๆ อาทิ การเดินทาง  ความเครียดจากการแข่งขัน  บรรยากาศสภาพแวดล้อมที่ดีกว่า  ความปลอดภัย  คุณภาพการเรียนการสอน การช่วยเหลือเกื้อกูลและการส่งต่อนักเรียนระหว่างสหวิทยาเขต  และอีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญคือการอยู่ในโรงเรียนที่มีการแข่งขันสูงทำให้เกิดความเสียเปรียบในการเข้ามหาวิทยาลัย  (ข่าวน...เดือน เม..2545) 

1.4 ความเคลื่อนไหวด้านโอกาสทางการศึกษา

-สิทธิและความเสมอภาคทางการศึกษา

การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานฟรี 12 ปี ตามบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญและพ...การศึกษาแห่งชาติ นั้น  มีข้อสรุปร่วมกันแล้วว่ารายการที่ไม่เก็บค่าใช้จ่ายหมายถึงเฉพาะค่าเล่าเรียนพื้นฐานยกเว้นนักเรียนยากจนที่รัฐจะต้องสนับสนุนค่าใช้จ่ายส่วนอื่น ๆ ด้วย อาทิ ค่าเครื่องแบบ ค่าอาหาร ตลอดจนอุปกรณ์การเรียน รวมทั้งเด็กพิการที่จะต้องจัดโปรแกรมการศึกษาเป็นการเฉพาะ - กองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษามีมติไม่เพิ่มวงเงินให้ผู้กู้รายเก่าขณะที่ทบวงฯมอบนโยบายการให้กู้ยืม  คณะกรรมการกองทุนเงินกู้เพื่อการศึกษา ยืนยันไม่เพิ่มวงเงินให้ผู้กู้รายเก่าชี้ปัญหาเงินกู้ยืมไม่พอ เหตุมาจากมหาวิทยาลัยเปิดให้เงินกู้กับนักศึกษาทุกคนโดยไม่คัดเลือก เพราะต้องการดึงให้เรียนในสถาบัน  นอกจากนี้ ทบวงมหาวิทยาลัยได้ประชุมมอบนโยบายและแนวทางในการดำเนินงานกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษาและกิจการนิสิตนักศึกษา โดยให้สถาบันการศึกษามีมาตรการในการบริหารกองทุนฯ  จัดทำระบบข้อมูลชัดเจน สืบค้นได้ รวมทั้งให้จัดตั้งคณะกรรมการที่มาจากหลายส่วนเพื่อทำหน้าที่อนุมัติเงินกู้ยืม  วิธีติดตามผล และมีระบบตรวจสอบที่จะมาถ่วงดุลในทุกระดับทั้งสถาบันการศึกษา ธนาคาร และนักศึกษา   - วิทยาเขตสารสนเทศทางออกของรัฐบาลในการขยายโอกาสการศึกษา ในยุคเศรษฐกิจตกต่ำรัฐบาลได้จัดตั้งวิทยาเขตสารสนเทศของมหาวิทยาลัยรัฐ เพื่อเป็นทางออกในการขยายโอกาสการศึกษา เนื่องจากไม่ต้องลงทุนในส่วนอาคารสถานที่  การที่มีบุคลากรการศึกษาอย่างจำกัด รวมทั้งความสะดวกของอาจารย์ผู้สอน  ทั้งนี้ เพื่อรองรับนักเรียนที่จะจบมัธยมศึกษาปีที่ 6    หลักการจัดการเรียนการสอนก็คือ อาจารย์ผู้สอนดำเนินการบรรยายบทเรียนให้นักศึกษาที่มหาวิทยาลัยส่วนกลาง จากนั้นเจ้าหน้าที่จะถ่ายทอดสัญญาณภาพและเสียงผ่านเครือข่ายสารสนเทศUninet ของทบวงฯไปยังวิทยาเขตต่างๆ ให้นักศึกษาที่อยู่ในภูมิภาคทั่วประเทศได้เรียนร่วมกันอย่างพร้อมเพรียงหรืออาจมีการบันทึกภาพเพื่อฉายในภายหลัง ทั้งยังมีการผลิตสื่อการสอนซอฟต์แวร์ให้สาขาวิชาต่างๆเพิ่มเติม นอกเหนือจากการฟังคำบรรยาย (เดลินิวส์ ,กรุงเทพธุรกิจ 06,200445)

2. ความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาในต่างประเทศ

 ปรากฏความเคลื่อนไหวด้านการศึกษาในสหรัฐและยุโรป ระยะกว่า 10 ปีที่ผ่านมาสหรัฐดำเนินการปฏิรูปการศึกษาของตนอย่างเงียบๆ ด้วยการกระตุ้นถึงการเรียนรู้ตลอดชีวิต  สาระสำคัญคือการหันกลับเข้าสู่การเรียน 4 วิชาหลักที่นักเรียนทุกคนต้องเรียนจนจบชั้นมัธยมคือวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษา และสังคมศึกษา และรัฐเป็นผู้ประเมินผลแทนการให้เขตพื้นที่การศึกษาส่วนกลุ่มประเทศสมาชิกองค์การความร่วมมือและพัฒนาเศรษฐกิจ (Organization for Economics Cooperation and Development  หรือ OECD) ก็เน้นการรู้เรื่อง (Literacy)ใน 3 วิชาคือ การอ่าน คณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยเน้นเรื่องทักษะการใช้ความรู้ในการดำรงชีวิตในสังคมอนาคตทั้งสิ้น   นอกจากนี้ ยังปรากฏการใช้ความรุนแรงอันเนื่องมาจากการศึกษาในประเทศต่างๆ    อาทิ นักศึกษากฎหมายชาวไนจีเรียในสหรัฐใช้ปืนอัตโนมัติกราดยิงคณบดี ศาสตราจารย์ และนักศึกษา เพียงเพราะสาเหตุทำคะแนนได้ไม่ถึงเกณฑ์ของสถาบัน   เด็กนักเรียนวัย 14 ปี ในเมืองโกเบ ประเทศญี่ปุ่น ฆ่าตัดคอเด็กนักเรียนรุ่นน้องวัย 11 ปี พร้อมฝากข้อความว่า “นี่คือการแก้แค้นระบบการศึกษาที่เข้มงวดและสังคมที่สร้างมันขึ้นมา” ในเกาหลีใต้เด็กวัย 16 ปี ใช้มีดแทงเพื่อนเพราะโกรธที่ถูกแกล้ง ในฮ่องกงเด็กวัย 7 ปี  กระโดดตึกตายเพราะสอบตกวิชาภาษาจีน    สิ่งเหล่านี้เคยถูกมองว่าเป็นความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นในสังคมตะวันตกที่กำลังปรากฏในสังคมตะวันออก ซึ่งสัญญาณเตือนที่น่ากลัวที่สุดคือเด็กที่ไม่มีความสุขในการเรียนกำลังเพิ่มจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งส่งผลให้เกิดปัญหาอาชญากรรมและการฆ่าตัวตายตามมา นอกจากนี้  งานวิจัยระบุว่าเด็กในฮ่องกงกว่าร้อยละ 35 หรือ 1 ใน 3 เคยคิดฆ่าตัวตาย  โดยเพิ่มจากระดับร้อยละ 28 เมื่อ 2 ปีก่อน    สังคม เริ่มตระหนักว่าเป็นเรื่องไร้เหตุผลที่จะเคี่ยวเข็ญให้เด็กคร่ำเคร่งกับการเรียน นำไปสู่การปรับเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอนในโรงเรียนกันใหม่ อาทิ  เปลี่ยนการเรียนรู้จากวิธียัดเยียดมาเป็นการกระตุ้นให้รู้สึกอยากเรียน  ความพยายามเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นสะท้อนความพยายามปฏิรูปการศึกษาของประเทศต่าง ๆ ในเอเชีย ซึ่งท้ายสุดอาจนำไปสู่การปฏิรูปอย่างเต็มรูปแบบในที่สุด   อย่างไรก็ตาม ปรากฏข่าวการศึกษาต่อนิวซีแลนด์ของนักเรียนจากเอเชียกลายเป็นฝันร้าย เมื่อมีการตีพิมพ์บทความในน...ที่อ้างอิงผลการวิจัย    ระบุว่า นักเรียนชาวเอเชียที่เข้าไปศึกษาต่อในนิวซีแลนด์  ไม่ได้รับความสนใจเท่าที่ควรจากสถาบันการศึกษาและครอบครัวที่ไปอยู่ด้วย  นำไปสู่การเพิ่มจำนวนนักเรียนที่กลายเป็นคนเหงา หดหู่ หวาดกลัวการเข้าสังคม ปรับตัวเข้ากับวัฒนธรรมใหม่ไม่ได้ และที่ร้ายแรงคือสถิติการทำแท้งในหมู่นักเรียนหญิงชาวเอเชียเฉลี่ย 25 คนต่อสัปดาห์ (ข่าว น...เดือน ม..และเม..2545)

 

ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

นำเรื่อง

ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทยในช่วงเดือน ม..-เม..2545 มีความก้าวหน้าในหลายด้าน อาทิ  มีการจัด 10 ลำดับความก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการแสดงเจตจำนงของผู้นำรัฐบาลที่ให้ความสำคัญกับการเป็น E-Government และ E-Citizen มีความเคลื่อนไหวในการจัดทำโครงการต่าง ๆ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศไทย โดยเฉพาะ สวทช. ที่ปรากฏโครงการพัฒนาหลายด้าน   นอกจากนี้ ยังปรากฏความเคลื่อนไหวทั้งด้านเทคโนโลยีการสื่อสาร เทคโนโลยีชีวภาพ การประดิษฐ์ และการวิจัย ส่วนความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในต่างประเทศ  มีความก้าวหน้าหลายด้านด้วยกัน อาทิ  การสรุป 8 เทคโนโลยียอดนิยมแห่งปี 2545 การแพร่ระบาดของไวรัสคอมพิวเตอร์ ระบบปฏิบัติการลินโดวส์  ศูนย์วิจัยไมโครซอฟต์เอเชียในประเทศจีนชี้ยูสเซอร์อินเตอร์เฟสในอนาคตที่ว่าจะเป็นเสียงพูดและลายมือ ส่วนด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ยังคงถกเถียงกันอยู่ในเรื่องการโคลนนิงมนุษย์   การย้ายมาทำวิจัยสเต็มเซลล์ที่สิงคโปร์ของนักโคลนนิงอังกฤษ   และที่ฮือฮาคือการวิจัยโคลนนิงข้ามสายพันธุ์ในเกาหลีใต้  ความสำเร็จของคณะวิจัยสหรัฐในการสร้างปฎิกิริยาบับเบิลฟิวชั่น     ความพยายามพัฒนาสมองเทียมเสมือนมนุษย์ให้กับหุ่นยนต์ของญี่ปุ่น เป็นต้น 

1.ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทย

1.1 ความเคลื่อนไหวด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีภาครัฐ

 มีการประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “ยุทธศาสตร์การพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร” หรือ “ICT” ที่ทำเนียบรัฐบาล ในวันที่ 4 ..2545  ซึ่งพ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ ได้ชี้แจงเกี่ยวกับการตั้งก.สารสนเทศ ว่า เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์โลกที่ทุกอย่างต้องผสมผสานเข้ากับความรู้ทางคอมพิวเตอร์และการสื่อสาร  และได้สรุปวิสัยทัศน์ในด้านนี้ คือ 1) การผลักดันให้ประเทศไทยใช้ระบบ อี-ซิติเซน ประชาชนมีบัตรสมาร์ทการ์ด     2) พัฒนาระบบ อี กอฟเวิร์นเมนต์ เพื่อรองรับสังคมที่ใช้ฐานความรู้  3) การปฏิรูประบบราชการให้เป็นอีกอฟเวิร์นเมนต์   ทุกกระทรวงมีเว็บไซต์ของตนเอง    สำหรับความเคลื่อนไหวของหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศไทยได้แก่ สมาคมดาราศาสตร์ไทย เปิดเผยความคืบหน้าในการจัดทำพจนานุกรมดาราศาสตร์อังกฤษ-ไทย  ซึ่งสอดคล้องกับการที่ก.ศึกษาฯ กำหนดให้มีหลักสูตรพื้นฐานด้านดาราศาสตร์และอวกาศ ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา-มัธยมศึกษาตอนปลาย (บ้านเมือง, มติชน  050245)

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)มีโครงการสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีอุตสาหกรรมไทยหรือโครงการ ITAP (Industrial Technology Assistance Program) เพื่อให้บริการปรึกษาทางอุตสาหกรรมทั้งระบบ รวมทั้งมีระบบบริการมาตรฐานซึ่งที่เน้นมากที่สุดคือ ระบบคุณภาพพื้นฐานหรือ TFQS เนื่องจากพบว่าอุตสาหกรรมขนาดย่อมและขนาดกลางหรือ SMEs ของไทยยังไม่พร้อมกับการทำระบบ ISO  และมีกลไกให้ความช่วยเหลือ 3 ประเภทคือ 1) ด้านการเงิน 2) ด้านสถานที่อุปกรณ์และบุคลากร 3)ด้านเทคนิค  เป้าหมายคือเพื่อช่วยยกระดับความสามารถในการแข่งขันของภาคเอกชนให้สู้ในเวทีโลกได้ ่วนในสถาบันการศึกษาต่างๆ สวทช.โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC)  ได้จัดตั้งโครงการการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (SiRs) หนึ่งในโครงการย่อยของโครงการเทคโนโลยีชีวภาพเพื่อการพัฒนาชนบทและเกษตรกรรายย่อย เพื่อวางรากฐานทางวิทยาศาสตร์ให้กับเยาวชนไทยในชนบทพัฒนากระบวนการคิดแบบวิทยาศาสตร์ และสามารถนำความคิดและความรู้ทางวิทยาศาสตร์ไปปรับใช้เป็นความรู้พื้นฐานนำไปสู่การประกอบอาชีพในสาขาอื่นๆ โดยส่งนักวิทยาศาสตร์ไปเป็นพี่เลี้ยงและที่ปรึกษาให้กับครูและนักเรียนในโครงการนำร่อง พบว่าในโรงเรียนที่ร่วมโครงการ 103 แห่ง ครูวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษาส่วนใหญ่มิได้จบวิทยาศาสตร์โดยตรง ส่วนครูในโรงเรียนตำรวจชายแดนยิ่งมีข้อจำกัด เพราะส่วนใหญ่จบ ม.6  ต้องใช้เวลาไปศึกษาระดับปริญญาตรี และยังมีภารกิจด้านอื่นๆอีก  ทำให้ไม่มีความพร้อมต่อการพัฒนาการเรียนการสอนด้านวิทยาศาสตร์ (ผู้จัดการ,สยามรัฐ 090445)

 สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ได้ร่วมกับภาครัฐและภาคเอกชนจัดงานวัน “นักประดิษฐ์” ทั่วประเทศเพื่อส่งเสริมสนับสนุนเผยแพร่ผลงานสิ่งประดิษฐ์คิดค้นของนักประดิษฐ์ไทยให้เป็นที่รู้จักและเกิดการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างกว้างขวางทั่วถึงทุกภูมิภาคแล้ว  วช. ยังได้จัดทำนโยบายและแนวทางการวิจัยฉบับที่ 6 ..2545 – 2549) ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากครม.แล้ว  เพื่อประกาศเป็นแผนแม่บทการวิจัยแห่งชาติให้ทันภายในปี 2547 ส่วนศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และวิทยาศาสตร์ (เนคเทค) ได้ผลักดันโครงการคอมพิว เตอร์ราคาประหยัดรอบสอง ปี 2545 ใช้ชื่อว่า “ โครงการคอมพิวเตอร์ไทยคุณภาพเนคเทค” และประกาศเปิดตัวคอมพิวเตอร์ “รุ่นประสิทธิภาพสูง” มาเป็นตัวเลือกแก่ผู้บริโภคที่ต้องการสเปกเครื่องคอมพิวเตอร์ที่สูงขึ้นจากรุ่นประหยัด หลังจากที่ประสบความสำเร็จจากยอดขายในรอบแรก  ไม่แต่เท่านี้ ยังได้พัฒนาซอฟต์แวร์ฟรีของตนเองขึ้น  คือระบบปฏิบัติการลินุกซ์ทะเล 4.1 สำหรับคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลที่สามารถใช้แทนระบบปฏิบัติการวินโดวส์  และระบบปฏิบัติการลินุกซ์ซิสสำหรับคอมพิวเตอร์ระดับเซิร์ฟเวอร์ที่สามารถใช้งานแทนระบบปฏิบัติการวินโดวส์เอ็นทีและยูนิกซ์ได้  ทั้งนี้เพื่อลดค่าใช้จ่ายการซื้อซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์ที่มีแนวโน้มสูงมากขึ้นทุกปี  สำหรับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) นอกจากจะมีโครงการจัดทำระบบสนับสนุนการตัดสินใจ  ( Decision Support Systems : DSS) จัดการข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อช่วยประชาชนและเกษตรกรใช้ระบบดังกล่าวในการตัดสินใจประกอบอาชีพและแนวทางสร้างรายได้แล้ว สกว. ยังจัดทำโครงการพัฒนาปรับโครงสร้างระบบวิจัยของประเทศให้สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริง  โดย  2-3 เดือนแรก เป็นการระดมความเห็นผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยงานต่างๆ และมีการจัดรับฟังความคิดเห็นในวงกว้างก่อนนำเสนอเข้าคณะอนุกรรมการของรัฐบาล สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) ลงนามความร่วมมืออย่างเป็นทางการกับสถาบันวิจัยทางวิทยาศาสตร์แห่งประเทศรัสเซีย  ร่วมกันสร้างสรรค์องค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ศึกษาและสำรวจแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ รวมถึงการพัฒนาเทคโนโลยีกระบวนการผลิตต่างๆ โดยจะแลกเปลี่ยนนักวิทยาศาสตร์ ผลงานการวิจัยตลอดจนประสบการณ์ในการวิจัยซึ่งกันและกัน ในเวลา 5 ปี (..2545-2550) (บ้านเมือง 040245,ผู้จัดการ 11,220245,กรุงเทพธุรกิจ 280245,ไทยรัฐ10,140345,มติชน 130445)

1.2 เทคโนโลยีการสื่อสาร

มีการเปิดตัวซอฟต์แวร์ฟรีสัญชาติไทย  นั่นคือ “ปลาดาวออฟฟิศ” ของบริษัท ซัน ไมโครซิสเต็มส์ (ประเทศไทย)  อันเป็นโปรแกรมที่พัฒนาจากซอร์สโค้ดของโปรแกรม Open Office.org 63 BC ได้รับการพัฒนาให้มีความสามารถทางภาษาไทยค่อนข้างสมบูรณ์ สามารถทำงานได้บน 3 แพลทฟอร์ม คือ Sun Solaris, Microsoft Window 95/98/ME/NT/2000/XP และ Linux โดยร้อยละ 95 ของปลาดาวออฟฟิศรองรับความต้องการใช้งานของคนไทย ซึ่งเป็นการประหยัดเงินงบประมาณซื้อซอฟต์แวร์จากต่างประเทศ และสร้างอำนาจการต่อรองทางการค้ากับต่างประเทศ ปลายเดือน มี..2545  มีการจัดงาน “อี-เลิร์นนิง” หรือการเรียนการสอนผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ ของสถาบันการศึกษาและองค์กรเอกชน   เพื่อเตรียมความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน การเชื่อมโยงเครือข่ายในสถาบันการศึกษา การพัฒนาระบบการเรียนการสอนที่นำเอาระบบคอมพิวเตอร์ช่วยสอนบนเครือข่าย (CAI) เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของระบบการศึกษาเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับผู้เรียนและผู้สอนถึงทิศทางระบบการศึกษาไทยในอนาคต(ข่าว น... เดือน ก..มี..เม.. 2545 )

1.3 ด้านการวิจัย

.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี  วิจัยเพื่อสร้างและพัฒนาต้นแบบเครื่องผลิตก๊าซโอโซน  ใช้ในการล้างผักที่ปนเปื้อนสารพิษ   ทั้งนี้ โอโซนจะช่วยทำให้โครงสร้างทางเคมีของยาฆ่าแมลงที่ติดอยู่ในผักแตกตัวและหลุดออกจากผัก น้ำที่เหลือจากการล้างผักก็ถือว่าเป็นน้ำที่ได้รับการบำบัดแล้ว  ..เยาวภา ตรีกมล นักเรียนชั้น ม.6 โรงเรียนแก่นนครวิทยาลัย    เจ้าของโครงงานวิทยาศาสตร์เรื่อง “สารกันหืนจากขิง ข่า ขมิ้น กระชาย และไพล “   เนื่องจากสารกันหืน BHT,BHA ทำให้เกิดเนื้องอกในสัตว์ทดลอง ผลการวิจัยพบว่าสารสกัดจากขิง ข่า ขมิ้น กระชาย และไพล ใช้กันหืนได้โดยขมิ้นมีประสิทธิภาพดีที่สุด นายคณิน หุตานุวัตร นักศึกษาปริญญาโท คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าลาดกระบัง ทำวิจัยเรื่อง “ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการระบายอากาศของหลังคาปล่องรังสีอาทิตย์"   ออกแบบโมเดลบ้านแนวใหม่โดยใช้เทคนิค “ร้อนดับร้อน” โดยให้หลังคารับความร้อนสูงสุดเพื่อให้อากาศเย็นเข้ามาแทนที่ตามหลักฟิสิกส์ และมีปล่องอากาศเป็นช่องนำอากาศร้อนสู่ภายนอก (เดลินิวส์ 02,090345,กรุงเทพธุรกิจ 170345)

นายยุทธชัย วิวัฏฏ์กุลธร เกษตรกรชาวสวนมะพร้าว อำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์เจ้าของสูตรน้ำมันไบโอดีเซลสูตรน้ำมันมะพร้าว เปิดเผยว่าภาครัฐไม่ให้ความสนใจจริงจังที่จะพัฒนาให้เป็นน้ำมันมาตรฐาน จึงได้ลงนามจดสิทธิบัตรกับนายทุนชาวญี่ปุ่นพัฒนาสูตรไบโอดีเซลสูตร 2 ที่สกัดไขมันไปวิจัยอย่างจริงจังแล้วปรากฏว่ามีคุณภาพดีไม่อุดตันไส้กรอง    .สมศักดิ์ ปัญญาแก้ว คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ  ผู้บุกเบิกนาโนเทคโนโลยีในประเทศไทย กำลังทำการวิจัยเกี่ยวกับอะตอมหรือกลุ่มของอะตอมโครงสร้างควอนตัมด็อท (Quantum Dots) โดยมุ่งเน้นไปที่การควบคุมการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนในโครงสร้างเป็นแบบ “ศูนย์มิติ” นั่นคือสามารถควบคุมการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนซึ่งเป็นส่วนประกอบหนึ่งของอะตอมในลักษณะจำเพาะเจาะจงถึงอิเล็กตรอนแต่ละตัว ซึ่งจะส่งผลต่อการสร้างทรานซิสเตอร์อิเล็กตรอนเดี่ยว งานวิจัยชิ้นนี้ชี้ให้เห็นว่าทรานซิสเตอร์ชนิดใหม่นอกจากจะมีขนาดเล็กในระดับอะตอมแล้ว ยังใช้พลังงานน้อย ประหยัดพลังงาน มีความเร็วในการทำงานสูง สามารถนำมาประยุกต์ในคอมพิวเตอร์ความเร็วสูง เช่น ซูเปอร์คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และบอกว่าแม้ประเทศไทยยังไม่พร้อมในการพัฒนาด้านนาโนเทคโนโลยี แต่ก็มีทางเลือกวิจัยด้านนี้ในบางเรื่อง เช่น การพัฒนานาโนเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร   และบอกว่าหากประเทศไทยจะพัฒนานาโนเทคโนโลยีแล้วจะต้อง ปรับเปลี่ยนระบบการศึกษาใหม่หมดเพราะนาโนเทคโนโลยีกำเนิดมาจากวิทยาการทั้งด้าน ฟิสิกส์ เคมี ชีวะ ที่ส่งผลต่อทฤษฎีและวิธีคิด  ซึ่งการศึกษาปัจจุบันไม่ได้ทำให้เกิดองค์ความรู้ที่ครอบคลุมแบบนี้ ( กรุงเทพธุรกิจ 08,140445)

2. ความเคลื่อนไหววิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในต่างประเทศ

2.1 เทคโนโลยีการสื่อสาร

มีการสรุป 8 เทคโนโลยียอดนิยมแห่งปี 2545 ประกอบด้วยเทคโนโยีระบบการรักษาความปลอดภัย  การประชุมผ่านสื่ออิเล็ก ทรอนิกส์ เพียร์ทูเพียร์(peer-to-peer)หรือเทคโนโลยีเชื่อมต่อเครื่องลูกข่ายเข้าด้วยกันโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาเครื่องเซิร์ฟเวอร์ ระบบจัดเก็บ ข้อมูล(Storage)  ระบบ VolP หรือ Voice over IP ที่ทำให้เครื่องพีซีเป็นเสมือนเครื่องมือสื่อสารชนิดหนึ่ง  เทคโนโลยีจดจำเสียงพูด (Speech recognition)   ซึ่งในอนาคตอาจเป็นเทคโนโลยีที่บรรจุในโทรศัพท์มือถือ   เครือข่ายแลนไร้สาย (Wireless LANs)  และ   XML ซึ่งผลิตภัณฑ์ซอฟต์แวร์ทุกชิ้นจะต้องรองรับเทคโนโลยีเอ็กซ์เอ็มแอล นอกจากนี้ หลังปีใหม่ปรากฏข่าวคราวการแพร่ระบาดของไวรัสคอมพิวเตอร์หลายตัวด้วยกัน สาเหตุจากการมีรูรั่วบนระบบรักษาความปลอดภัยของโปรแกรม AIM:AOL Instant messenger ทำให้คอมพิวเตอร์ถูกโจมตีจากแฮคเกอร์ได้ง่าย ไม่แต่เท่านี้ยังพบการระบาดของไวรัสในโทรศัพท์มือถือที่ทำงานร่วมกับคอมพิวเตอร์ในยุโรปและญี่ปุ่น เป้าหมายหลักของพวกแฮคเกอร์คือการลบข้อมูลในโทรศัพท์มือถือ (ผู้จัดการ03,09,10,300145,บ้านเมือง14,270145,เดลินิวส์140345 )

สำหรับระบบปฏิบัติการใหม่ๆในวงการคอมพิวเตอร์ได้แก่  ระบบปฏิบัติการ “ลินโดวส์” (Lindows) ที่เชื่อมการใช้งานระหว่างระบบลินุกซ์และวินโดวส์เข้าด้วยกัน  แตกแขนงมาจากลินุกซ์ แต่ทำงานบนวินโดวส์แอพพลิเคชั่นของไมโครซอฟต์ได้ไม่ว่าจะเป็นวินโดวส์ 98 หรือเอ็กซ์พีโดยนำโปรแกรม “wine” มาทำงานบนระบบวินโดวส์  บริษัท ลินโดวส์.คอม กำลังถูกบริษัทไมโครซอฟต์ ฟ้องร้องในข้อหาบริษัท “ลินโดวส์” ละเมิดเครื่องหมายการค้าของวินโดวส์ นายไมเคิล โรเบิร์ตสัน ผู้ก่อตั้งบริษัท ลินโดวส์.คอม และบริษัทเอ็มพี 3.คอม บอกว่าผู้บริโภคไม่ควรผูกติดกับสินค้าของบริษัทใดเพียงบริษัทเดียว พร้อมกับเปิดตัว “สนีค พรีวิว” เวอร์ชั่น 2 ซึ่งพัฒนามาจากระบบปฏิบัติการลินุกซ์ เพื่อสร้างซอฟต์แวร์ราคาถูกสามารถใช้งานร่วมกับโปรแกรมประยุกต์ต่างๆของระบบปฏิบัติการวินโดวส์  และบอกว่าคุณสมบัติใหม่ที่บรรจุในซอฟต์แวร์ลินโดวส์ตัวใหม่คือ “คลิก-แอนด์-รัน” ซึ่งเป็นกระบวนการที่ช่วยดาวน์โหลดและติดตั้งซอฟต์แวร์โดยอัตโนมัติ รวมทั้งชุดอ่านไฟล์ที่ได้รับการออกแบบให้สามารถใช้กับโปรแกรมอย่างเวิร์ด เอ็กเซล และพาวเวอร์ พอยท์ได้ และยังมาพร้อมกับโปรแกรมท่องเว็บ “คอนเควรเรอร์” ที่ติดตั้งโปรแกรมเสริมต่างๆไว้ เช่น โปรแกรมแฟลช โปรแกรมเล่นเพลงดิจิตัล และซอฟต์แวร์ที่แสดงภาพและพิมพ์รูปจากไฟล์ในโปรแกรมออฟฟิศ  เป็นต้น (ไทยรัฐ 100345,กรุงเทพธุรกิจ120445)

ส่วนข่าวความเคลื่อนไหวด้านไอทีในประเทศต่างๆ ที่สำคัญ ได้แก่ สหรัฐ อนุมัติให้ส่งออกเทคโนโลยีชั้นสูงทางคอมพิวเตอร์ไปยังประเทศที่ถือว่าเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของสหรัฐ   เพราะภาวะสงครามเย็นยุติลงแล้ว และจากนี้ไปผู้ผลิตสามารถส่งออกเครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีขีดความสามารถมากกว่า 190,000 เอ็มทีโอพีเอสได้ เพียงแต่ต้องขออนุญาตก่อน การมีโปรเจ็คเพอร์เพิล (Project Purple) หรือโครงการเชื่อมเซิร์ฟเวอร์ฟาร์มขนาดใหญ่ของศูนย์วิจัยชั้นนำของสหรัฐเข้าด้วยกัน โดยมีกำหนดแล้วเสร็จในปี 2004   ส่วนโปรแกรมควบคุมการทำงานอยู่ระหว่างการพัฒนา หากลุล่วงจะเป็นความสำเร็จของโอเพ่นซอร์สในการแก้ปัญหาคอมพิวเตอร์และอาจ กระตุ้นผู้ผลิตให้ผลิตไดร์ฟเชิงออบเจ็ก ออกสู่ตลาดด้วยเช่นกัน ส่วนการพัฒนา “เวอรีชิพ”  ชิพคอมพิวเตอร์ที่มีขนาดเท่าเมล็ดข้าว   เพื่อใช้เก็บข้อมูลด้านสุขภาพและป้อนข้อมูลให้กับแพทย์เมื่อเกิดการเจ็บป่วย โดยแพทย์จะฝังเข้าไปใต้ผิวและอ่านข้อมูลชิพผ่านเครื่องสแกนเนอร์ จะทราบว่าผู้ป่วยเคยรักษาโรคอะไร  แพ้ยาอะไร ช่วยให้การรักษาโรครวดเร็วยิ่งขึ้น   แต่ทั้งนี้การรักษาต้องรอการอนุมัติจากองค์การอาหารและยา (FDA) ในภาคเอกชน บริษัท ไมโครซอฟต์ ได้ประกาศในงานประชุมเอ็นเอบี (National Association of Broadcasters : NAB)เมื่อวันที่ 9 เม..2545 ที่เมืองลาสเวกัส สหรัฐว่า ไมโครซอฟต์มีแผนเปิดตัววินโดวส์มีเดียเพลเยอร์ แอดวานซ์ เวอร์ชั่น ภายใต้โค้ดเนมว่า “ โคโรนา” ออกสู่ตลาดในปลายปีนี้  ซึ่งบริษัทมีเดียทั้งหลายสามารถลดต้นทุนการกระจายคอนเทนต์โดยอาศัยระบบพีซีแทนระบบที่ใช้อยู่ในปัจจุบันที่เป็นม้วนฟิลม์และมีราคาแพงเท่ากับเป็นการเปิดฉากรุกเข้าสู่วงการบันเทิงในฐานะผู้กระจายคอนเทนต์ไม่ว่าจะเป็นเพลงหรือภาพยนตร์ (กรุงเทพธุรกิจ 02,0310,110445,ผู้จัดการ 05,100445,มติชน 120345,สยามรัฐ 040145)

 ประเทศจีน   หลังจากเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลกตั้งแต่ปลายปี 2544 จำนวนผู้ที่หันมาใช้ระบบปฏิบัติการลินุกซ์ (Linux)  ในจีนมีมากขึ้น และกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของระบบวินโดวส์ในตลาดจีน  นอกจากนี้ ระหว่างการเดินทางเยือนประเทศอินเดีย จีนโดยนายกฯ จู หรง จี ยังกล่าวว่า จีนและอินเดียสามารถครอบครองตลาดโลกด้านเทคโนโลยีสารสนเทศได้ หากมีความร่วมมือระหว่างกันในด้านซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์    สำหรับศูนย์วิจัยไมโครซอฟต์เอเชีย (Microsoft Research :MSR)   1 ใน 5 แล็บวิจัยของไมโครซอฟต์ ระบุว่าในอนาคตยูสเซอร์อินเตอร์เฟสหลักจะเป็นเสียงพูดและลายมือ  (speech recognition / synthetic techology ) นอกจากนี้ กระทรวงและหน่วยราชการ 4 แห่งของจีนรวมทั้งก.คลังและคณะกรรมาธิการลิขสิทธิ์แห่งชาติ ร่วมกันออกจดหมายเวียนระบุว่าหน่วยงานรัฐบาลต้องเตรียมจัดสรรงบประมาณพิเศษสำหรับการจัดซื้อซอฟต์แวร์ถูกกฎหมายในปี 2545  มิฉะนั้นจะถูกจับข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์ นับเป็นความพยายามของรัฐบาลจีนในอันที่จะกำจัดซอฟต์แวร์เถื่อน ด้วยการเริ่มใช้กฎหมายและระเบียบต่าง ๆ เพื่อปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา และจากรายงานข่าวของน...เดลี โบมิอุริ   วันที่ 11 เม.. 2545 บอกว่า จีนเป็นฐานการผลิตแห่งใหม่ของโตชิบาคอร์ปแห่งญี่ปุ่น ที่กำลังพิจารณาสร้างโรงงานผลิตขนาดใหญ่แห่งใหม่ในเมืองเซี่ยงไฮ้เพื่อลดค่าใช้จ่ายและกระตุ้นยอดขายในตลาดจีน โดยไม่ร่วมทุนกับบริษัทท้องถิ่น ซึ่งโรงงานแห่งนี้จะทำทั้งหน้าที่การผลิตและการขาย เพื่อให้จีนกลายเป็นศูนย์รวมแผนกปฏิบัติการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศของบริษัท ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการตัดสินใจ (กรุงเทพธุรกิจ 120445,ไทยรัฐ 100345,Bangkok Post180102,ผู้จัดการ 05,10,17,210445)

2.2 เทคโนโลยีชีวภาพ

มีข่าวคราวเกี่ยวกับการโคลนนิงในหลายประเทศ ได้แก่  การเปิดเผยของบริษัท แอดวานซ์ เซลล์ เทคโนโลยี รัฐแมสซาซูเซตส์  ในปลายเดือน ม..2545 ว่าทางบริษัทสามารถผลิตไตขนาดเล็กจากตัวอ่อนวัวโดยกระบวนการโคลนนิง  ทำหน้าที่ใกล้เคียงกับอุปกรณ์ไตเทียม เป็นลักษณะ “การโคลนนิงเพื่อบำบัดโรค” ปลายเดือนม.. 2545 รัฐสภาเยอรมนีอนุมัติให้นำเข้าสเต็มเซลล์จากตัวอ่อนมนุษย์ เพื่อใช้วิจัยด้านการแพทย์ภายใต้เงื่อนไขที่สภาหลักจริยธรรมจะกำหนดขึ้น สเต็มเซลล์ที่นำเข้าต้องเป็นส่วนที่เหลือจากผู้บริจาคและต้องไม่มีการจ่ายเงินตอบแทน   นอกจากนี้ ผลการศึกษาล่าสุดเกี่ยวกับการโคลนนิงของคณะวิจัยชาวญี่ปุ่น พบว่าหนูที่ถือกำเนิดจากการโคลนนิงจะตายเร็วกว่าหนูที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ  เดือน มี.. ปรากฏข่าว คณะกรรมาธิการสภาสูงของอังกฤษ อนุมัติให้โคลนนิงตัวอ่อนมนุษย์เพื่องานวิจัยทางการแพทย์รวมทั้งการจัดตั้งธนาคารสเต็มเซลล์แห่งแรกของโลก  ในแคนาดาสถาบันวิจัยสุขภาพ เสนอร่างกฎหมายอนุญาตให้นักวิทยาศาสตร์ใช้เงินทุนรัฐในการวิจัยสเต็มเซลล์ที่ได้จากตัวอ่อนของมนุษย์  ข่าวคราวการโคลนนิงในสหรัฐ คือ การอภิปรายอย่างดุเด็ดเผ็ดร้อนในวุฒิสภา ในประเด็นการสนับสนุนหรือคัดค้านร่างกฎหมายห้ามการโคลนนิงมนุษย์ โดยฝ่ายที่คัดค้าน  ระบุว่า การอนุญาตให้โคลนนิงมนุษย์ส่งผลดีต่องานวิจัยทางการแพทย์  ส่วนฝ่ายสนับสนุนร่างกฎหมายห้ามการโคลนนิงมนุษย์ บอกว่าร่างกายมนุษย์ไม่ใช่สินค้าที่จะสามารถผลิตขึ้นเป็นจำนวนมากๆ รวมถึงเพื่อแยกเป็นชิ้นส่วนต่างๆ   นอกจากนี้ ทีมนักวิจัยสหรัฐค้นพบวิธีจัดการแบคทีเรียดื้อยา โดยการจำลองการวิวัฒนาการของแบคทีเรียภายในห้องทดลอง นับเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยให้บริษัทผู้ผลิตยารู้ขั้นตอนของแบคทีเรียในการพัฒนาตัวเองเพื่อต่อต้านฤทธิ์ยา สถาบันพันธุกรรมในนครชิคาโกของสหรัฐ ประสบความสำเร็จในการใช้กระบวนการ  “การวิเคราะห์พันธุกรรมก่อนการปลูกถ่ายยีน”(PGD) กำจัดยีนตัวที่สืบทอดโรคร้ายทางพันธุกรรมจากพ่อ-แม่ สู่ลูก   นับเป็นครั้งแรกที่มีการใช้กระบวนการพีจีดีป้องกันการสืบทอดโรคทางพันธุกรรม (กรุงเทพธุรกิจ 010245,01,06,07,280345, ผู้จัดการ 120245, 010345,สยามรัฐ 210345)

ในเกาหลีใต้ปรากฏข่าวฮือฮานั่นคือโครงการผลิตตัวอ่อนข้ามสายพันธุ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ ของโรงพยาบาลมาเรีย ไบโอเทค โดยนพ.ปาร์ค เซ ฟิลล์ ด้วยการนำดีเอ็นเอของมนุษย์ฝังลงไปในไข่ของวัวที่ถูกสกัดเอาสารพันธุกรรมออกจนหมด เพื่อสร้างตัวอ่อนที่เหมือนมนุษย์  เป้าหมายคือการสกัดเซลล์ต้นแบบหรือสเต็มเซลล์จากตัวอ่อนครึ่งคนครึ่งสัตว์ นำไปใช้ในการทดลองหรือเก็บไว้เป็นเซลล์ต้นแบบสำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะให้แก่ผู้ป่วย  แต่โครงการวิจัย “มนุษย์วัว” ของ นพ.ปาร์ค  ถูกระงับไปแล้วตั้งแต่เดือน ธ..2544 หลังจากเริ่มมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์ ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการโคลนนิงมนุษย์ยังมีอย่างต่อเนื่องมาถึงเดือน เม..2545 ได้แก่ การประกาศความสำเร็จของ  นพ.เชเวริโน อันติโนรี ชาวอิตาลีเกี่ยวกับการช่วยให้สตรีคนหนึ่งที่เข้าร่วมโครงการโคลนนิงมนุษย์ ตั้งครรภ์ได้ 8 เดือน ส่วนนักวิทยาศาสตร์ของโคลเนด ประสบความสำเร็จในการฝังตัวอ่อนมนุษย์ที่เกิดจากการโคลนนิงในมดลูกสตรี ซึ่งขณะนี้ตัวอ่อนอยู่ในขั้นที่เป็นเซลล์วัยอ่อนมีอายุ 5-6 วัน อย่างไรก็ตาม มีคำเตือนจากผู้เชี่ยวชาญด้านการปฏิสนธิสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมแห่งมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดในอังกฤษว่าการโคลนนิงทารกอาจเป็นการสร้างมนุษย์ที่มีความพิการและสตรีที่มีตัวอ่อนที่เกิดจากการโคลนนิงอยู่ในครรภ์มีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งมดลูกขั้นร้ายแรง  (กรุงเทพธุรกิจ 210345,070445,ผู้จัดการ 210345,130445,สยามรัฐ150445) 

2.3 เทคโนโลยีการประดิษฐ์

ปรากฏข่าวสิ่งประดิษฐ์ เรียกว่าเออาร์( Augmented Reality)  หรือชุดอุปกรณ์ระดับไฮเทคที่ประสานสุดยอดเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน ได้แก่ คอมพิวเตอร์แล็ป ท็อป 1 GHz  ชิพเร่งการสร้างภาพกราฟฟิก แบตเตอรี่ขนาดฝ่ามือ กับแว่นตาแสดงภาพและระบบระบุตำแหน่งบนพื้นดิน     ซึ่งหากได้รับการพัฒนาขั้นสมบูรณ์ อุปกรณ์จะมีขนาดเล็กเท่าแว่นตาหรือขนาดฝ่ามือเท่านั้น    และเมื่อสวมครบชุดสามารถมองเห็นภาพกราฟฟิก 3 มิติของคน สิ่งของ สถานที่ และให้ข้อมูลต่างๆแก่ผู้นำติดตัว  สิ่งประดิษฐ์ใหม่ด้านรถยนต์คือระบบเทเลเมติกส์ (Telematics) หรือเวอร์ชั่นสำหรับยานยนต์ของระบบสื่อสารและความบันเทิงภายในบ้านหรือออฟฟิศ ซึ่งตลาดอิเล็กทรอนิกส์ในรถยนต์ใกล้ถึงเวลาบูมแล้วด้วยระบบดังกล่าว สถาบันฟอเรสเตอร์ทำนายว่าอีก 5 ปีข้างหน้า ผู้ผลิตรถยนต์จะติดตั้งอุปกรณ์เทเลเมติกส์ประมาณร้อยละ 80 ของรถยนต์รุ่นใหม่    ความก้าวหน้าทางการประดิษฐ์อีกอย่างหนึ่งคือ โทรศัพท์มือถือและกล้องถ่ายภาพระบบดิจิตัล  ซึ่งนักวิเคราะห์อุตสาหกรรมเครือข่ายคาดว่าใน 5 ปีข้างหน้า โทรศัพท์มือถือจะแปลงสัญญาณจากระบบอนาล็อกมาเป็นระบบดิจิตัล   ส่วนกล้องถ่ายภาพนั้น บริษัทฟูจิฟิลม์เอกเชียได้เปิดตัวกล้องดิจิตัลคอมแพ็คขนาดกระทัดรัดรุ่นใหม่ชื่อว่า “อายเพลต” มีขนาดเท่ากับนามบัตรปกติและได้ชื่อว่าเป็นกล้องดิจิตัลที่บางที่สุดในโลก  มีความหนาเพียง 6 มม. และยังมีการเปิดตัว DSC-P9 กล้องดิจิตัลความละเอียด 4 เมกะพิกเซล เมื่อวันที่ 9 มี..2545 ในราคาเพียง 600 ดอลลาร์สหรัฐ เป็นสัญญาณบ่งบอกทิศทางของกล้องดิจิตัล ของบริษัทโซนีอิเล็กทรอนิกส์ ว่าในอนาคตกล้อง ดิจิตัลระดับไฮเอนด์จะมีราคาถูกอย่างรวดเร็วในปี 2545 นี้ (กรุงเทพธุรกิจ310145,ผู้จัดการ 280245,11,14,200345) 

2.4 ด้านการวิจัย

 นักวิทยาศาสตร์และจักษุแพทย์หลายบริษัทในสหรัฐมีการพัฒนาไมโครชิพ “ดวงตาประดิษฐ์” หรือตาเทียมมานานหลายทศวรรษที่สามารถส่งสัญญาณภาพให้กับคนตาบอดหรือผู้ที่สูญเสียความสามารถในการมองเห็น อาทิ ชิพที่สามารถแยกแยะรูปทรงเรขาคณิต  ชิพที่ทำงานได้เช่นเดียวกับระบบประสาทของเรตินา  ทั้งนี้หัวใจของตาเทียมคือการพัฒนา ชิพ “เซลลูลาร์นอนลีเนียร์เน็ตเวิร์ก” (Cellular Nonlinear Network : CNN) ทำให้ความคิดเรื่องตาเทียม อาจไม่ใช่ความฝันอีกต่อไป (ผู้จัดการ 04,080445)

2.5 นาโนเทคโนโลยี

กลุ่มบริษัทผู้นำด้านเทคโนโลยี ริเริ่มโครงการเทคโนโลยีขนาดจิ๋วหรือนาโนเทคโนโลยี (Nanotechnology) ขึ้นมา ขณะเดียวกับที่รัฐบาลสหรัฐก็ทุ่มงบประมาณในเรื่องนี้เช่นกัน วิธีการทำงานในระดับง่ายที่สุดของนาโนเทคโนโลยีคือการนำอะตอมและโมเลกุลเดี่ยวไปสร้างสรรค์วัตถุที่มีขนาดเล็กกว่านาโนนับร้อยเท่า ซึ่งมีความซับซ้อนมาก แต่เป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตไม่แต่เท่านี้ สถาบันเทคโนโลยีแห่งแมสซาซูเซตต์ หรือ MIT ของสหรัฐทำสัญญามูลค่า 50 ล้านดอลลาร์กับกองทัพบกสหรัฐเพื่อสร้างสถาบันนาโนเทคโนโลยีสำหรับทหารหรือไอเอสเอ็นเพื่อพัฒนาชุดทหารที่มีคุณสมบัติป้องกันอาวุธชีวภาพ และสามารถเบี่ยงเบนวิถีกระสุนได้ รวมทั้งสามารถกระโดดข้ามรั้วได้ถึง 20 เมตร  (ไทยรัฐ 170345) 

2.6  เทคโนโลยีไซเบอร์เนติก

ที่กำลังเป็นที่สนใจของนักประดิษฐ์อย่างมากคือการพัฒนาสมองให้หุ่นยนต์  ซึ่งเปิดฉากขึ้นในประเทศญี่ปุ่น โดยบริษัทฮอนด้า มอเตอร์  ขอให้นายมัตสุโมโต พัฒนาสมองให้หุ่นยนต์ “อาซิโม” ซึ่งหลังจากทดลองนำสมองต้นแบบไปติดตั้งในรถยนต์พบว่ารถสามารถปรับทิศทางได้เอง ซึ่งสิ่งที่ช่วยให้รถคิดเป็นก็คือ เซมิคอนดักเตอร์หรือ “neurall net processor”  ที่สามารถคิดถึงโปรแกรมหรือวิธีเพื่อประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย โดยผ่านการเรียนรู้จากประสบการณ์   การพัฒนาสมองให้กับคอมพิวเตอร์จะช่วยให้มนุษย์สามารถใช้หุ่นยนต์ทำงานในหน้าที่ต่างๆ  ด้านบริษัทชาร์ป ได้ทดลองการเรียนรู้คำศัพท์ของคอมพิวเตอร์ “ริคกี-คุน“ โดยการป้อนคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น 20,000คำ และป้อนข่าวจาก น...ที่ตีพิมพ์ในช่วง 2 ปี ผลการทดลองพบว่าสามารถเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ที่ปรากฏในน... โดยอาศัยฐานคำศัพท์ชุดแรกที่ได้รับ ไม่แต่เท่านี้ ยังมีบริษัทสเต็ม เซลล์ อิงค์ ค่ายพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพในย่านซิลิคอน วัลเลย์ แห่งสหรัฐ กำลังเพาะเซลล์ประสาทสมอง  สะท้อนว่ามนุษย์กำลังมุ่งหน้าสู่การสร้างสมองเพื่อควบคุมการทำงานของทั้งร่างกายและจิตวิญญาณ  (กรุงเทพธุรกิจ 070345) 

 

ความเคลื่อนไหวด้านอาหารและสาธารณสุข

นำเรื่อง

สี่เดือนแรกของปี 2545 นี้ ความเคลื่อนไหวกระแสหลักด้านอาหารยังคงเป็นความพยายามที่จะใช้ผลผลิตอาหารเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจชาติ มีข่าวความสำเร็จทั้งปริมาณการผลิตและการพัฒนาอาหารมากมายที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อการส่งออก ฤดูกาลผลิตปี 2544/45 นี้ ทั้งข้าวและผลไม้ล้นตลาด ขณะที่ตลาดส่งออกใหญ่อย่างสหรัฐและยุโรปต่างก็ใช้มาตรการที่มิใช่การค้าออกมากีดกัน อียูอ้างปัญหาสารเคมีตกค้าง ส่วนสหรัฐอ้างผวาการก่อการร้ายด้วยอาวุธชีวภาพ นอกจากนี้ การรุกคืบของพืชพันธุ์จีเอ็มโอก็กำลังสั่นคลอนความมั่นคงทางอาหารของประเทศให้รุนแรงยิ่งขึ้น

ในส่วนของสาธารณสุข โครงการ ‘30 บาทฯ’ ที่ดำเนินมาครบรอบปีในเดือนเม..นี้ ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์ คัดค้าน ด้วยประเด็นปัญหาการเงินเป็นสำคัญ ฝ่ายรัฐบาลต้องออกมายืนยันว่ามีเงินพอ อย่างไรก็ดี รมช.สธ.ได้เรียกร้องให้ผู้บริหารสถานพยาบาลใช้ ‘ฝีมือ’ ในการบริหารงานให้มากขึ้นด้วย ด้านสุขภาพเด็ก วิถีการเลี้ยงดูในปัจจุบันที่พ่อแม่ต่างไม่มีเวลา ปล่อยให้เด็กกินอาหารขยะและดูทีวีวันละหลายชั่วโมงโดยไม่ได้ทำความเข้าใจ หรือเลือกสรรรายการให้ลูก ส่งผลให้เกิดโรคอ้วนและโรคจากพฤติกรรมอีกหลายอย่าง เกิดปัญหาเด็กก้าวร้าว และวัยรุ่นหญิงบางส่วนกำลังคลั่งไคล้ความผอมเลียนแบบดารา

อนึ่ง มีผลการวิจัยพบว่า เซลล์ตัวอ่อนใช้ทำอวัยวะไม่ได้ การที่จะพัฒนาการโคลนนิงเซลล์ตัวอ่อนเพื่อบำบัดโรคหรือเปลี่ยนอวัยวะ จึงอาจเป็นเพียงฝันสลาย

1. ความเคลื่อนไหวด้านอาหาร

1.1 นโยบายและแนวคิดด้านอาหาร

1.1.1 อุตสาหกรรมอาหารและอาหารสัตว์ ยุทธศาสตร์หลักฟื้นฟูเศรษฐกิจไทย

อุตสาหกรรมอาหารและอาหารสัตว์เป็นอุตสาหกรรมหลักของประเทศไทย จัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพในการผลิตแข่งขันกับต่างประเทศได้ นอกจากนั้น ยังใช้วัตถุดิบภายในประเทศในสัดส่วนที่สูง เป็นอุตสาหกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศสูงและเป็นอุตสาหกรรมที่มีผลกระทบต่อประชากรส่วนใหญ่ของประเทศคือเกษตรกร จำนวนประชากรที่มีส่วนเกี่ยวข้องในภาคอุตสาหกรรมอาหารและเกษตรสูงถึงร้อยละ 80 การส่งออกอาหารมีสัดส่วนกว่าร้อยละ 20 ของมูลค่าการส่งออกรวมทั้งหมดของประเทศ ทำรายได้เข้าประเทศปีละ 400,000 ล้านบาท ขณะเดียวกันอุตสาหกรรมอาหารกำลังสูญเสียความได้เปรียบที่เคยมีอยู่ ทั้งในด้านวัตถุดิบ แรงงาน และต้องปรับตัวให้เข้ากับกติกาการค้าใหม่ของโลก โดยเฉพาะด้านสุขอนามัยมาตรฐาน คุณภาพและมาตรการทางเทคนิค (Technical barriers) การปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมอาหารจึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

ขณะนี้ที่เป็นปัญหายุทธศาสตร์คือ ปัญหามาตรการกีดกันทางการค้าและปัญหาการขาดแคลนวัตถุดิบที่ไม่เพียงพอ มีไม่สม่ำเสมอ คุณภาพวัตถุดิบไม่ดีพอ ต้องพึ่งพาวัตถุดิบจากต่างประเทศ โดยเฉพาะวัตถุดิบอาหารทะเล สำหรับกลยุทธ์การดำเนินงานปรับโครงสร้าง ได้แก่

1.จัดระบบการรับช่วงการผลิตระหว่างเกษตรกรและโรงงาน เพื่อให้สามารถผลิตวัตถุดิบได้สอดคล้องกับความต้องการทั้งด้านคุณภาพและปริมาณ 2.วิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มผลผลิตต่อไร่ และเพิ่มคุณภาพของวัตถุดิบ 3.วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่มสูง และใช้ประโยชน์จากของเหลือใช้เพื่อให้สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัตถุดิบที่มีอยู่ได้สูงสุด และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน 4.ปรับเปลี่ยนเครื่องจักรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและขีดความสามารถในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ 5.การเจรจาการค้าระหว่างประเทศ ให้ใช้เวทีองค์กรโลกด้านการค้าและเกษตรคือ WTO และ FAO เพิ่มอำนาจการต่อรองและการตอบโต้การกีดกันทางการค้า 6.สนับสนุนให้มีการเจาะตลาดใหม่ที่มีศักยภาพมีกำลังซื้อเพิ่มขึ้น เช่น ตลาดอินโดจีน ตลาดประเทศกำลังพัฒนาและตลาดอาหารมุสลิม 7.สนับสนุนสร้างภาพลักษณ์สินค้าไทยเพื่อให้ตลาดมีความต้องการเพิ่มขึ้น 8.สนับสนุนการจัดการคุณภาพมาตรฐานสากล โดยนำระบบ HACCP มาประยุกต์ใช้ในทุกระดับชั้น ตั้งแต่การผลิตระดับไร่นา จนถึงการผลิตเพื่อการส่งออก ฯลฯ

สิ่งสำคัญในการช่วยผลักดันให้แผนประสบความสำเร็จอย่างสูงก็คือ การสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐและการใช้จ่ายเงินเหล่านั้นอย่างมีประสิทธิภาพ และได้รับการตอบสนองที่ดีจากเอกชน หากขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งสะดุด แน่นอนว่าผลลัพธ์ที่ได้ก็อาจจะได้แบบครึ่งๆกลางๆ หากไทยยังล่าช้าเชื่อว่าไม่นานขีดความสามารถการแข่งขันเราอาจรั้งท้ายแน่ (ผู้จัดการ 160445)

1.1.2 ตั้งศูนย์ตรวจอาหารส่งออก หวังเพิ่มยอด 1 ล้านล้าน ปี 2550

นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวภายหลังการประชุมร่วมกับภาคเอกชนว่า  ที่ประชุมเห็นชอบให้มีการตั้งศูนย์กลางตรวจสอบคุณภาพอาหารตั้งแต่กระบวนการผลิตในโรงงานไปจนถึงการส่งออก เนื่องจากมูลค่าการส่งออกอุตสาหกรรมด้านอาหารของไทยมีมากกว่า 4.4 แสนล้านบาทต่อปี และคาดว่าในปี 2550 จะเพิ่มขึ้นเป็น 1 ล้านล้านบาท

ศูนย์กลางตรวจสอบคุณภาพอาหารเป็นองค์กรที่รวมหน่วยงานต่างๆด้านคุณภาพมาตรฐานเข้าด้วยกันมาไว้ที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โครงการนี้เป็นความร่วมมือกันระหว่างกระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงเกษตรฯ และกระทรวงพาณิชย์ ใช้งบประมาณ 370 ล้านบาท จากงบกระตุ้นเศรษฐกิจ 5.8 หมื่นล้านบาท คาดว่าจะสามารถจัดตั้งได้ภายใน 1-2 เดือนนี้ (มติชน, สยามรัฐ 200445, Bangkok Post 200402)

1.2 การผลิตและพัฒนาอาหาร

1.2.1 ข้าว

- บทสรุปโครงการรับจำนำข้าว เกาไม่ถูกที่คัน

นายวราเทพ รัตนากร รมช.คลัง ในฐานะประธานคณะทำงานติดตามเร่งรัดการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี 2544/45 ประกาศว่า โครงการรับจำนำข้าวในฤดูกาลผลิตนี้ประสบความสำเร็จเป็นที่น่าพอใจ เพราะผลจากการรับจำนำข้าวและแทรกแซงราคาข้าว ทำให้ราคาข้าวทุกประเภทปรับตัวสูงจากปีก่อน เฉลี่ยเกวียนละ 500-600 บาท ดูเผินๆแล้วเกษตรกรก็น่าจะพอใจกับรายได้ที่เพิ่มขึ้น แต่ในความเป็นจริง หาเป็นเช่นนั้นไม่ เพราะปัจจุบันต้นทุนการเพาะปลูกข้าวสูงขึ้น กำไรส่วนใหญ่ถูกใช้ไปในเรื่องของปัจจัยการผลิต เช่น ค่าปุ๋ยและอื่นๆเกือบหมด ชาวนาของประเทศส่วนใหญ่จึงยังคงมีฐานะยากจน ที่เป็นเช่นนี้เพราะชาวนาต้องปลูกข้าวให้สอดคล้องกับฤดูกาล ข้าวมัดแรกที่ชาวนาเก็บเกี่ยวอยู่ที่ภาคเหนือ ซึ่งจะเริ่มเกี่ยวข้าวตั้งแต่เดือน ต..เป็นต้นไป แต่โครงการรับจำนำข้าวเปลือกเริ่มตั้งแต่วันที่ 15 ..44 จนถึงเดือน ก..45 ทำให้ข้าวที่ปลูกในภาคเหนือได้รับอานิสงส์จากโครงการเพียงเล็กน้อย เพราะส่วนใหญ่ขายข้าวไปก่อนเปิดโครงการ ขณะที่ภาคอีสานจะเริ่มเก็บเกี่ยวข้าวเดือน ม.. แต่กว่าจะนำข้าวออกมาขายก็ตกปลายดือนก..ถึงต้นเดือน มี.. โครงการรับจำนำข้าวเปลือกก็ปิดไปเสียแล้ว ส่วนภาคกลางนั้นชาวนานิยมใช้เครื่องเก็บเกี่ยวข้าว ทำให้เกิดความชื้นสูง เมื่อนำไปจำนำกับองค์การคลังสินค้า (อคส.) หรือองค์การตลาดเพื่อการเกษตร (อตก.) ผ่านโรงสีเพื่อรับใบประทวน โรงสีก็จะหักความชื้น โดยโรงสีจะรับข้าวเปลือกที่มีความชื้นไม่เกิน 15% ถ้าความชื้นเกิน 15% จะหักข้าวออกอีกในอัตราเปอร์เซ็นต์ละ 50 กิโลกรัม ส่วนภาคใต้นั้นไม่ค่อยมีปัญหามากนัก เพราะส่วนใหญ่ปลูกไว้กินในครัวเรือน

นอกจากนี้กลไกที่เป็นเครื่องมือรัฐบาลไม่ว่าจะเป็น อคส. อตก. หรือ ธกส. ดูเหมือนว่าทำงานขัดแข้งขัดขากันเอง โดยรายงานล่าสุด พบโรงสีที่มีพฤติกรรมสต็อกลมแล้ว 9 แห่ง นอกจากนี้ เซอร์เวเยอร์หรือบริษัทตรวจสอบคุณภาพข้าวยังร่วมมือกับโรงสีโกงรัฐบาลในการตรวจสอบคุณภาพข้าว ทำให้รัฐได้ข้าวต่ำกว่ามาตรฐาน ไม่เพียงแค่นั้นโรงสีบางแห่งยังใช้วิธีการที่เรียกว่า “เปาเกา” กับข้าวเปลือกที่รับจำนำในโครงการ โดยนำข้าวของโรงสีอื่นที่ไม่ได้เข้าร่วมโครงการมาส่งมอบให้รัฐแทน พร้อมบวกเงินค่ากระสอบและค่าขนส่งกำไรอีกต่อหนึ่ง (ไทยรัฐ 190245)

สำหรับความคืบหน้าการรับจำนำข้าวเปลือกนาปีในฤดูกาลผลิต 2544/2545 ตั้งแต่เดือนพ..จนถึงวันที่ 16 เม.. มีปริมาณการรับจำนำข้าวทั้งหมด 4,265,361 ตัน แบ่งเป็นข้าวเจ้า 2,467,295 ตัน ข้าวหอมมะลิ 1,625,090 ตัน และข้าวเหนียวปริมาณ 172,976 ตัน มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการ 538,818 ราย โดยใช้เงินรับจำนำข้าวไปแล้วประมาณ 23,000 ล้านบาท (เดลินิวส์ 190445)

- ข้าวหอมมะลิเจอคู่แข่ง

สำนักเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ระบุว่า จากการประสานงานร่วมกับศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานีพบว่า ขณะนี้ประเทศจีนมีความก้าวหน้าในเรื่องการพัฒนาพันธุ์ข้าวหอม Chaotaimin มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับข้าวหอมมะลิ 105 ของไทย แม้ขณะนี้มาตรฐานข้าวยังไม่แน่นอน แต่สามารถพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้นได้ในอนาคต ซึ่งอาจเป็นคู่แข่งทางการค้าข้าวกับไทยได้ (ไทยรัฐ 160245)

นอกจากนี้ กระทรวงพาณิชย์ไทยยังได้รับรายงานจากพ่อค้าชายแดนว่า มีโรงสีชื่อ อังกอร์ กสิกรรม ในเขมร ได้นำพันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 ไปปลูกในพื้นที่นาเขมรใกล้ชายแดนไทย ซึ่งมีความเหมาะสมและน่าจะให้ผลผลิตคุณภาพใกล้เคียงข้าวไทย อย่างไรก็ตาม นายวิชัย ศรีประเสริฐ ประธานสมาคมผู้ส่งออกข้าวคาดว่า ผลผลิตข้าวหอมมะลิของเขมรมีเพียงแสนตันต่อปี ซึ่งต่ำกว่าปริมาณการผลิตของไทยที่ 4.8 ล้านตันต่อปี ข้าวเขมรจึงไม่ใช่คู่แข่ง แต่ปัญหาอาจเกิดขึ้นได้หากนักธุรกิจไทยเข้าไปลงทุนผลิตข้าวหอมในเขมรซึ่งมีต้นทุนการผลิตต่ำ แล้วส่งออกแข่งกับข้าวจากไทยเอง (Bangkok Post 310102)

- เวียดนามไล่ถล่มข้าวไทย แผนฮั้วราคาของพาณิชย์เหลว

ผู้สื่อข่าวรายงานจากกระทรวงพาณิชย์ว่า ที่ผ่านมาข้าวไทยเป็นที่นิยมของชาวโปแลนด์มาก โดยเฉพาะข้าว 5% ข้าว 10% แต่ต้องประสบภาวะการแข่งขันที่รุนแรงจากเวียดนาม เพราะมีราคาต่ำกว่า ทางโปแลนด์จึงนิยมนำเข้าจากเวียดนามมากกว่า โดยตั้งแต่ปี 2540 ข้าวเวียดนามครองตลาดโปแลนด์เป็นอันดับหนึ่ง ขณะที่ข้าวไทยมีส่วนแบ่งตลาดขึ้นๆลงๆ ขึ้นกับสถานการณ์ราคา เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการแข่งขันที่รุนแรงจากเวียดนาม กระทรวงพาณิชย์ได้แนะนำให้ผู้ส่งออกไทยส่งออกข้าวคุณภาพสูงแทน โดยเฉพาะข้าวหอมมะลิและข้าวขาว 100% แม้ว่าข้าวหอมมะลิยังจำกัดอยู่เฉพาะในร้านอาหาร โรงแรมในโปแลนด์ โดยเฉพาะชาวเอเชีย แต่ลูกค้าเหล่านี้ยินดีจ่ายมากขึ้นเพื่อให้ได้ข้าวหอมมะลิที่มีคุณภาพ และจะซื้อเฉพาะข้าวหอมมะลิคุณภาพสูงสุดเท่านั้น

นอกจากนี้ควรสนับสนุนการจัดตั้งร้านอาหารไทย และส่งเสริมให้ร้านอาหารในโปแลนด์ให้บริการอาหารไทยมากขึ้น ซึ่งจะใช้ข้าวหอมมะลิมากขึ้นต่อไป รวมถึงต้องจัดอบรมให้ผู้ปรุงอาหารในโปแลนด์รู้จักวิธีปรุงอาหารไทยด้วย (ไทยรัฐ 280245)

1.2.2 ผลไม้ปี ’45 ส่อแววล้นตลาด

กรมส่งเสริมการเกษตร พยากรณ์ผลผลิตไม้ผลปี 2544/45 ระบุจะได้ผลผลิตดีกว่าปีที่ผ่านมา มะม่วง คาดว่าจะมีผลผลิตรวม 1.140 ล้านตัน เริ่มออกสู่ตลาดตั้งแต่ต้นเดือนมกราคม-มิถุนายน โดยเดือนเมษายนเป็นช่วงที่ออกมากที่สุด ส่วนทุเรียน คาดว่าจะมีผลผลิตรวม 611,700 ตัน จะทยอยออกสู่ตลาดตั้งแต่เดือนเมษายน-มิถุนายน สำหรับผลไม้อื่นๆ เช่น เงาะในภาคตะวันออก คาดว่ามีผลผลิตรวม 443,000 ตัน ออกมากในระหว่าง 1 พฤษภาคม-15 มิถุนายน ลิ้นจี่ และลำไย ในเบื้องต้นคาดว่าลิ้นจี่มีประมาณ 70,000 ตัน ส่วนลำไย คาดว่าให้ผลผลิตมากถึง 400,000 ตัน โดยระหว่างวันที่ 16 มิถุนายน - 31 กรกฎาคม  เป็นช่วงที่ลำไยออกสู่ตลาดมากที่สุด (เดลินิวส์ 100445)และเมื่อวันที่ 1 เม..2545 นายมานพ แก้ววงศ์นุกูล ประธานชมรมชาวสวนมะม่วงจังหวัดฉะเชิงเทรา ได้ยื่นหนังสือร้องเรียนเกี่ยวกับราคามะม่วงตกต่ำและผลผลิตล้นตลาด แม้จังหวัดฉะเชิงเทราจะมีตลาดต่างประเทศรองรับก็ยังล้นตลาดอยู่ ซึ่งทางเกษตรจังหวัดได้พยายามหาตลาดให้เกษตรได้นำมะม่วงออกจำหน่ายเองโดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลางเพื่อให้ราคาดีขึ้น (สยามรัฐ 050445)

1.2.3 พัฒนาขนมจีน-น้ำยา กึ่งสำเร็จรูป เก็บได้เป็นปี

นส.วนาศรี สามเสน รองเลขาธิการคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เผยว่า วช.ได้จัดงบประมาณจำนวน 44 ล้านบาท เพื่อให้มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มก.) และกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำโครงการเพิ่มคุณค่าสินค้าเกษตรจำนวน 14 โครงการ ขณะนี้มก.ได้คิดค้นการทำขนมจีนแห้งกึ่งสำเร็จรูปที่สามารถเก็บไว้ได้นานถึง 2 ปี เพียงแต่นำเส้นขนมจีนที่ได้มาแช่น้ำเย็น 5 นาที และนำไปต้มอีก 5 นาทีก็จะได้เส้นขนมจีนเหมือนกับเพิ่งผลิตขึ้นมาสดๆ นอกจากนี้ยังได้ทำน้ำยาผงด้วย สามารถเก็บได้นานอย่างน้อย 1 ปี เวลารับประทานเพียงเติมน้ำร้อนลงไป (สยามรัฐ 300145)

1.2.4 ผลิตมะเขือเทศพันธุ์สุกนาน

นักวิทยาศาสตร์ประจำกระทรวงเกษตรของสหรัฐ ประสบความสำเร็จในการตัดต่อพันธุกรรมยีนสุกช้าในมะเขือเทศ ซึ่งทำให้มะเขือเทศสามารถอยู่ได้นานและสมบูรณ์กว่ามะเขือเทศปกติ เพราะมี “สารไลโคเพน” ระดับสูงกว่าเดิม มะเขือเทศเป็นผลไม้ที่สามารถป้องกันโรคมะเร็งต่อมลูกหมากและอื่นๆ เนื่องจากมีสาร “ไลโคเพน” ซึ่งพบว่าลดอัตราเสี่ยงในการเป็นโรคเหล่านี้ บริษัทด้านเทคโนโลยีพันธุกรรมบางแห่งยังเตรียมที่จะใช้เทคโนโลยียีนสุกช้าของมะเขือเทศกับผลไม้อื่น อาทิ สตรอว์เบอร์รี่ กล้วย พริกไทย แตง และอื่นๆ (สยามรัฐ 130445)

1.3 ธุรกิจอาหารและการส่งออก

1.3.1 มาตรการแบนอาหารอียูไม่โปร่งใส สั่นคลอนส่งเสริมการค้าเสรี

จากข้อมูลของธนาคารโลกพบว่า อียูไม่เพียงระงับการนำเข้ากุ้งจากจีนและเนื้อที่ใช้ฮอร์โมนเร่งการเติบโตของสหรัฐ แต่ยังรวมถึงอาหารอีกหลายประเภทของชาติกำลังพัฒนา เฉพาะมาตรการป้องกันอัลฟาท็อกซินของอียูนั้นทำให้ชาติยากจนสูญเสียรายได้ถึงปีละ 700 ล้านดอลลาร์ ข้อสงสัยต่อมาตรการแบนอาหารจีนของอียู ยังเกิดจากการที่ทั้งสหรัฐและญี่ปุ่นยังคงนำเข้ากุ้ง เนื้อกระต่าย และน้ำผึ้งของจีน โดยไม่กังวลต่อระดับตกค้างของคลอแรมเฟนิคอล แถมอังกฤษสมาชิกสำคัญของอียูยังประกาศต่อผู้บริโภคว่า การกินอาหารจีนที่ยังคงมีอยู่ในตลาดไม่เป็นอันตรายแต่อย่างใด

ที่น่าสงสัยมากกว่านั้นก็คือ เกษตรกรเนเธอร์แลนด์อีกหนึ่งชาติสมาชิกของอียู ได้รับอนุญาตให้ใช้ยาคลอแรมเฟนิคอลกับลูกวัวได้ เนื่องจากลูกวัวทั้งหมดจะถูกส่งออกไปยังสหรัฐ ขณะที่ผู้ผลิตไส้กรอกเยอรมันก็ได้รับอนุญาตให้ใช้ลำไส้สัตว์จากจีนมาเป็นเปลือกหุ้มไส้กรอก โดยให้เหตุผลว่าลำไส้เหล่านั้นผ่านการล้างทำความสะอาดก่อนใช้ แม้เจ้าหน้าที่ยอมรับว่าผลการทดสอบพบการตกค้างของยาคลอแรมเฟนิคอลในลำไส้ก็ตาม (ผู้จัดการ 020445)

1.3.2 สหรัฐเข้ม กม. นำเข้าอาหาร ผวาก่อการร้าย

สหรัฐเร่งออกกฎหมายเตรียมความพร้อมรับมืออาวุธชีวภาพ คุมเข้มนำเข้าอาหาร ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ตรวจสอบบันทึกการผลิต การนำเข้าสินค้าที่สงสัย พร้อมกักสินค้า หากฝ่าฝืนจะห้ามนำเข้าถาวร ร่างกฎหมายดังกล่าวผ่านการพิจารณาของสภาคองเกรสแล้ว จะเสนอให้ประธานาธิบดีสหรัฐพิจารณาภายในเดือนมี..นี้ (กรุงเทพธุรกิจ 270345)

ทางด้านจีนเตรียมร่างกฎหมายควบคุมการใช้เทคโนโลยีชีวภาพ รวมถึงคุมเข้มการนำเข้าอาหารจีเอ็มโอ อ้างเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและปกป้องสิ่งแวดล้อมเช่นกัน ทั้งๆ ที่จีนเองใช้เทคโนโลยีจีเอ็มโอในการผลิตพืชผลอยู่ (กรุงเทพธุรกิจ 090445)

ขณะเดียวกันนิตยสาร “นิวสวีก” ฉบับวันที่ 8 เม.. รายงานผลการศึกษาวิจัยลับบ่งชี้ว่า ผู้อยู่เบื้องหลังการแพร่เชื้อ “แอนแทร็กซ์” หลังเกิดเหตุวินาศกรรมในสหรัฐเมื่อ 11 .. ปีที่แล้วอาจเป็น “นักวิทยาศาสตร์อัจฉริยะ” ซึ่งทางสำนักงานสืบสวนสอบสวนกลางของสหรัฐ (เอฟบีไอ) เริ่มมุ่งสืบหานักวิทยาศาสตร์หรือช่างเทคนิคผู้โกรธแค้นบางคนที่เคยทำงานในโครงการอาวุธชีวภาพของสหรัฐแล้ว (ไทยรัฐ 090445)

1.4 ความเคลื่อนไหวด้านจีเอ็มโอ

1.4.1 ชี้ ‘จีเอ็มโอ’ ส่งผลความมั่นคงอาหารลด

สกว.เปิดผลวิจัยไทยใกล้ภาวะขาดแคลนอาหาร ล่าสุด FAO ประเมินความหิวโหยอยู่ระดับที่ 4 ซึ่งถือว่าเป็นระดับที่น่าเป็นห่วง เพราะระดับที่ 5 คือระดับที่มีความรุนแรง แต่ประเทศไทยยังไม่ยอมรับการประเมิน เพราะใช้มาตรฐานประเมินไม่ถูกต้อง โดยส่งข้อมูลในการประเมินใหม่ให้กับเอฟเอโอแล้ว

อย่างไรก็ดี นางสุนันท์ธนา แสนประเสริฐ นักวิชาการสุขาภิบาล 8 กองสุขาภิบาลอาหาร กรมอนามัย ผู้ประเมินวิจัยความมั่นคงอาหาร กล่าวว่า จากการศึกษาวิจัยเรื่องความมั่นคงทางด้านอาหารประเทศไทย พบว่ามีความน่าเป็นห่วงมาก เพราะกลุ่มเกษตรกรเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตน้อยลง คือไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินทำให้การผลิตอาหารน้อยลงไปด้วย แม้ว่าขณะนี้ประเทศไทยยังสามารถที่จะผลิตอาหารได้พอเพียงและส่งออกได้ แต่มีแนวโน้มลดลง พื้นที่นาลดลงจาก 83,721,093 ไร่ เหลือ 79,940,845 ไร่ และยังมีปัญหาหนี้สินของเกษตรกร ส่งผลให้ประเทศจะต้องเผชิญกับปัญหาความมั่นคงทางอาหารเพิ่มมากขึ้น ทั้งการพัฒนาการผลิตของเกษตรกรโดยเมล็ดพันธุ์จีเอ็มโอ จะทำให้ระบบการเกษตรที่ผลิตอาหารหลากหลายเปลี่ยนไปเป็นเกษตรกรที่อยู่ใต้ตลาดเมล็ดพันธุ์จีเอ็มโอ (กรุงเทพธุรกิจ 180345)

1.4.2 มอนซานโต้ฟ้องชาวนา : กรณีศึกษาการผูกขาดเมล็ดพันธุ์จีอ็มโอ

เพอร์ซี่ ชไมเซอร์ เป็นเกษตรกรแคนาดา ตลอดสี่สิบปีที่ผ่านมาเขาปลูกต้นคาโนลา (Canola) ซึ่งเป็นพืชให้น้ำมันชนิดหนึ่งในไร่ของเขาเอง โดยใช้เมล็ดพันธุ์ที่ได้จากการเก็บเกี่ยวครั้งก่อน ชไมเซอร์เคยเป็นนายกเทศมนตรีของเมืองบรูโน เคยเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติของเขตเลือกตั้งวัทรัส ในสภานิติบัญญัติของจังหวัด เขาได้รับรางวัลมหาตมะ คานธี อวอร์ด เมื่อเดือนตุลาคม ปี พ..2543 จากการต่อสู้โดยสันติวิธีเพื่อชีวิตที่ดีขึ้นของมวลมนุษยชาติ ชไมเซอร์ได้รับความสนใจจากนานาประเทศเมื่อบริษัทยักษ์ใหญ่ทางเทคโนโลยีชีวภาพอย่างมอนซานโต้ นำเขาขึ้นศาลเมื่อเดือนสิงหาคม พ..2541 กล่าวหาว่าชไมเซอร์ปลูกคาโนลาอย่างผิดกฎหมาย โดยไม่ได้จ่ายเงิน 37 เหรียญแคนาดา (ประมาณ 1,015 บาท) ต่อพื้นที่ 1 เฮกเตอร์ (6 ไร่ 1 งาน) เป็นค่าสิทธิประโยชน์ให้กับมอนซานโต้

ชไมเซอร์ยืนยันว่าเขาไม่เคยซื้อเมล็ดพันธุ์จากมอนซานโต้ เขาปลูกพืชในปีพ..2540 ด้วยเมล็ดพันธุ์ของเขาเองที่เก็บไว้จากปีพ..2539 แม้ชไมเซอร์จะยอมรับว่าผืนดินกว่า 2,000 ไร่ของเขาอาจปนเปื้อนคาโนลาจีเอ็มโอของมอนซานโต้ที่ลอยมาตามลมหรือติดมากับรถบรรทุกเมล็ดพันธุ์ที่วิ่งอยู่บนถนนใกล้กับไร่ของเขา

แต่แล้ว เพอร์ซี่ ชไมเซอร์ ก็แพ้คดี “ผมตระหนกมากเมื่อได้ยินเหตุผลในการตัดสินของศาลว่าไม่ว่าพืชจีเอ็มโอจะหลุดเข้ามาในไร่นาของเกษตรกรได้อย่างไร ปลิวมากับลมหรือผสมเกสรข้ามพันธุ์ มากับน้ำท่วม หรือมากับเครื่องจักรทางการเกษตร ไม่ใช่เรื่องสำคัญ สิ่งสำคัญคือพืชเหล่านั้นไม่ใช่ของชาวนาแต่เป็นของมอนซานโต้” เพอร์ซี่ ชไมเซอร์ จึงยื่นอุทธรณ์ต่อคำพิพากษาของศาล นอกจากนี้เขายังยื่นฟ้องบริษัทมอนซานโต้ในข้อหาทำให้เมล็ดพันธุ์คาโนลาที่เขาพัฒนามากว่า 40 ปีปนเปื้อนไปด้วยคาโนลาจีเอ็มโอ (ผู้จัดการ 110345)

1.4.3 จีเอ็มโอรุกคืบในไทย

- กลุ่มหนุน GMO ในไทยเปิดเกมรุก ดื้อวิจัย-เปิดช่องแพร่พันธุ์

11 มี..2545 มีการผลักดันให้ประเทศไทยเปิดรับจีเอ็มโอเริ่มต้นอีกครั้ง โดย “อนันต์ ดาโลดม” อดีตอธิบดีกรมวิชาการเกษตรผู้สนับสนุนจีเอ็มโอสุดลิ่ม ซึ่งเปลี่ยนมาสวมหมวกประธานคณะกรรมาธิการเกษตร วุฒิสภา เปิดเวทีถกนโยบายจีเอ็มโอเพื่อผลักดันให้มีการอนุญาตทดสอบพันธุ์พืชในระดับไร่นาอีกครั้ง ขณะที่คดีประวัติศาสตร์มอนซานโต้อาศัยช่องทางการทดสอบในไร่นาปล่อยฝ้ายบีทีปลูกเกลื่อนประเทศเมื่อสองปีที่แล้วเงียบหายไป (ผู้จัดการ 110345)

- บรรษัทจีเอ็มโอข้ามชาติตั้งสำนักงานต้านกลุ่มเอ็นจีโอ

ผู้อำนวยการองค์การเผยแพร่จีเอ็มโอในไทยชื่อ International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Application หรือ Isaaa Thailand เผยว่าการตั้งสำนักงานในไทยเหตุเพราะจีเอ็มโอได้รับการพูดถึงอย่างชิงชังและกลุ่มเอ็นจีโอที่นี้แข็งขันมาก เธอแจงว่าสำนักงานแห่งนี้เป็นองค์กรวิชาการที่จะทำงานอย่างใกล้ชิดร่วมกับหน่วยงานของรัฐ และสนับสนุนเทคโนโลยีชีวภาพ โดยไม่ได้มีความสัมพันธ์ใดๆกับบรรษัทข้ามชาติด้านเทคโนโลยีชีวภาพยักษ์ใหญ่ แม้จะได้รับเงินบริจาคบางส่วน ซึ่งอิซาเบลลา ไมสเตอร์ เจ้าหน้าที่กรีนพีซสากลระบุ Isaaa ได้รับเงินจากบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพหลายแห่ง อาทิ Cargill และ Monsanto ในสหรัฐ Novartis ในสวิตเซอร์แลนด์ (Bangkok Post 060402)

นอกจากนี้ ยังมีการวิเคราะห์ว่าฝ่ายอนุรักษ์ธรรมชาติและกลุ่มคุ้มครองผู้บริโภคในเอเชียกำลังจะตกเป็นรองในการถ่วงดุลการรุกล้ำของพืช GMO ทั้งนี้ก็เพราะ 2 ประเทศยักษ์ใหญ่ในเอเชียที่มีประชากรรวมกันถึง 2,500 ล้านคน เปิดทางให้กับพืช GMO เข้าประเทศ นั่นคือ รัฐบาลจีนและคนจีนรับพืช GMO ทั้งถั่วเหลืองและฝ้ายเข้าไปบริโภคและปลูกกันอย่างครึกโครม รัฐบาลจีนยังให้ทุนสถาบันการศึกษาจัดหลักสูตรเปิดเรียนเปิดสอนด้านนี้อย่างเอาจริงเอาจัง ขณะที่รัฐบาลอินเดียเปิดไฟเขียวให้ฝ้าย GMO 3 พันธุ์ของบริษัทมอนซานโต้เข้าไปจำหน่ายและปลูกในอินเดียได้ โดยฝ่ายที่สนับสนุนพืช GMO ล็อบบี้ว่าจีนรับเอาพืช GMO ได้แล้ว ทำไมอินเดียทำไม่ได้ นอกจากนั้นแล้ว รัฐบาลสหรัฐยังออกมาช่วยหาตลาดให้แก่บริษัทผลิตเมล็ดพันธุ์ตัดแต่งยีน โดยทั้งหว่านล้อมไปจนกระทั่งกดดันทางการค้าให้ประเทศต่างๆทั่วโลกเปิดทางให้พืช GMO เข้าประเทศด้วยหลักการเสรีภาพทางการค้า และเสรีภาพทางการบริโภค และในบางกรณีอาจใช้เสรีภาพทางการเมืองเป็นตัวเจาะทะลุทะลวงอีกด้วย (มติชน 020445) ทั้งนี้ นับตั้งแต่ปีค..1997 พบว่า มีการสับเปลี่ยนตำแหน่งกันหลายครั้งระหว่างผู้บริหารระดับสูงในบรรษัทด้านเทคโนโลยีชีวภาพกับเจ้าหน้าที่ระดับสูงของหน่วยงานรัฐ หรือคณะทำงานของรัฐบาลสหรัฐ อาทิ David Beier อดีตหัวหน้าคณะทำงานเกี่ยวกับนโยบายของบริษัท Genetech ปัจจุบันมาเป็นหัวหน้าที่ปรึกษาด้านนโยบายชุมชนของรองประธานาธิบดี Al Gore. หรือ Michael Kantor อดีตเลขาธิการฝ่ายการค้า และเคยเป็นผู้แทนการค้าของสหรัฐ ปัจจุบันเป็นหนึ่งในคณะกรรมการอำนวยการของบริษัทมอนซานโต้ เป็นต้น (เว็บไซต์ MSNBC.COM. 250402)

2.ความเคลื่อนไหวด้านสาธารณสุข

2.1 แนวคิดและนโยบายด้านสาธารณสุข

2.1.1 ความเคลื่อนไหวโครงการ ‘30 บาทฯ’

- ประเมินผล ‘30 บาทฯ’ ครบรอบ 1 ปี

ฝ่ายต้าน วันที่ 1 เม..2545 เป็นวันครบรอบ 1 ปีโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค นพ.บุรณัชย์ สมุทรักษ์ รองโฆษกพรรคประชาธิปัตย์ กล่าวว่า ปัจจุบันโครงการนี้กำลังประสบปัญหาหลายด้าน ดังนั้น ฝ่ายค้านขอเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาคือ ควรยุติการใช้คำว่า “30 บาทรักษาทุกโรค” หรือ การโฆษณาชวนเชื่อด้วยราคาถูก เพราะกระทบต่อการดำเนินการระบบสุขภาพ ควรกลับมาสนับสนุนระบบประกันสุขภาพโดยเร่งออก พ...สุขภาพแห่งชาติ รัฐบาลต้องสร้างความเข้าใจและพูดความจริงต่อประชากรที่ได้รับผลกระทบ (ไทยรัฐ 010445)

นายอัมมาร์ สยามวาลา ประธานกรรมการสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ ทีดีอาร์ไอ กล่าวถึงโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคว่า จากการประเมินเบื้องต้นเวลานี้ สำหรับประชาชนแล้วรู้สึกว่ามีผล เพราะได้นำไปปฏิบัติจริง แต่ในส่วนของการจัดการถือว่าบกพร่องมาก จำนวนเงินที่มีให้ก็ไม่เพียงพอ ดังนั้นปัญหาและภาระทั้งหมดจึงตกอยู่กับสถานพยาบาลทั้งสิ้น (สยามรัฐ 020445)

ต่อมานายชวน หลีกภัย ผู้นำฝ่ายค้านและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ กล่าวว่า มีแพทย์หลายคนเป็นห่วงว่าโครงการ 30 บาท จะทำให้ความก้าวหน้าทางการแพทย์ถอยหลัง คุณภาพจะค่อยๆลดลง และนโยบายอย่างนี้ประเทศจะเอาเงินที่ไหนมา ถ้ารวยเหมือนนายกฯ ก็ไม่มีปัญหา แต่ฐานะของประเทศแค่พอมีพออยู่เท่านั้น (ไทยรัฐ 070445)

อนึ่ง ก่อนหน้านี้สำนักงานประกันสุขภาพยอมรับว่า 30 บาทรักษาทุกโรคยังมีปัญหา รพ.ใช้เล่ห์เหลี่ยมปฏิเสธการรักษาคนไข้ จ่ายยาให้ราคาไม่เกิน 30 บาท ไม่ส่งต่อคนไข้ที่อาการหนัก บางรพ.ปฏิเสธการรักษาคนไข้หลังเลิกงาน หากจะเข้ารักษาก็ต้องจ่ายเงินในอัตราปกติ โดยไม่สนใจว่าจะเป็นผู้ป่วยฉุกเฉินหรือไม่ นพ.พิพัฒน์ ยิ่งเสรี ผู้อำนวยการสำนักงานประกันสุขภาพ กล่าวว่า การจัดสรรงบประมาณก็ยังคงมีปัญหา โดยเฉพาะในบางพื้นที่ที่มีฐานประชากรมาก ฐานเงินเดือนข้าราชการสูง โอกาสที่จะขาดทุนมีมาก ขณะเดียวกันบางครั้งเงินก็ไปกองอยู่ที่สาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ต้องให้นโยบายไปว่าหลังจากที่สสจ.ได้รับเงินจากสำนักงานประกันฯ ในทุกวันที่ 7 ของเดือนแล้วต้องจัดสรรไปให้รพ.ต่างๆ ภายใน 2 สัปดาห์ เพื่อรพ.แม่ข่ายจะจัดสรรให้กับสถานีอนามัยต่อไป (กรุงเทพธุรกิจ 230345)

ด้านรพ.เอกชน นพ.วรพันธ์ อนุจักร ผู้อำนวยการรพ.เชียงใหม่-ราม 1 เปิดเผยข้อมูลว่า ผลจากการที่โครงสร้างของโครงการ       30 บาทฯให้เจ้าหน้าที่กระทรวงสาธารณสุขที่ได้มอบหมายและมีอำนาจ กลายเป็น “ผู้กำหนด” ชะตากรรมและความอยู่รอดของโรงพยาบาลสังกัดอื่นๆ แต่เพียงผู้เดียว “ผมเข้าใจว่าสาเหตุที่ทำเช่นนั้นเพราะยิ่งมีประชาชนอยู่ในเครือข่ายโรงพยาบาลของสธ.เท่าไหร่ งบประมาณก็จะได้รับมากขึ้นเท่านั้น ดังนั้นจึงต้อง “กั๊ก” โควตาประชาชนเอาไว้ เนื่องจากตอนนี้แต่ละโรงพยาบาลต่างก็มีปัญหาทางด้านการเงินค่อนข้างมาก ขนาดกั๊กประชาชนเอาไว้ก็ยังไม่พอ ผมทราบมาว่าโรงพยาบาลจำนวนมากได้รับงบประมาณไม่พอกับเงินเดือนข้าราชการด้วยซ้ำไป”

นพ.โชติช่วง ชุตินธร ประธานกลุ่มผู้บริโภคแห่งสยามให้ข้อมูลว่า “จริงๆแล้วแนวทางที่ถูกต้องก็คือให้ประชาชนที่ถือบัตรทอง 30 บาท สามารถเลือกสถานพยาบาลของรัฐหรือเอกชนทุกแห่งที่ร่วมโครงการได้ เจ็บป่วยที่ไหนก็รักษาที่นั่น จึงจะเป็นการช่วยเหลือคนยากจนจริงๆ เพราะคนเหล่านี้ต้องย้ายที่ทำงานบ่อยๆ ไม่ใช่ใช้ระบบการจัดสรรลักษณะนี้ ขณะเดียวกันก็จะต้องให้คลินิกเอกชนหรือโรงพยาบาลเอกชนทุกแห่ง มีส่วนร่วมในการรับคนไข้ที่มีบัตรทองได้โดยตรง ไม่ต้องผ่านผู้รับเหมา (ยี่ปั๊ว) ของรัฐหรือของเอกชน ที่เป็นคนดูแลระบบการจัดสรรประชาชน เพราะไม่เช่นนั้นแล้วจะนำไปสู่การฉ้อโกงหรือคอร์รัปชันในทางที่ไม่ถูกต้อง และเกิดผลกระทบต่อการอยู่รอดของโรงพยาบาลเอกชน”

ขณะที่ รศ.นพ.สาธิต โหตระกิตย์ รองคณบดีฝ่ายการคลัง คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า การให้บริการระบบส่งตัวที่เราคิดว่าน่าจะเป็นระบบที่ดี ทำให้ไม่จำเป็นต้องมีหมอเก่งๆไปอยู่ทุกที่ทั่วประเทศอันเป็นสาเหตุของการใช้ทรัพยากรที่ไม่เหมาะสม ปรากฏว่าขณะนี้ระบบดังกล่าวไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร เนื่องจากเงินเป็นตัวกำกับการตัดสินใจ “เมื่อต้นสังกัดไม่ส่งไป ผู้ป่วยก็ต้องไปเอง จะไปเรียกเก็บเงินจากต้นสังกัดก็ไม่ได้ ก็ต้องเรียกเก็บเงินจากผู้ป่วย ภาระก็ตกหนักอยู่กับผู้ป่วยอีก แทนที่รัฐจะได้ช่วยเหลือก็ไม่ได้ช่วย ผู้ป่วยต้องจ่ายเงินเอง หรือถ้าผู้ป่วยจ่ายเองไม่ได้ รามาฯเองก็จำเป็นต้องให้การรักษา แล้วส่วนใหญ่ก็มักจะเก็บเงินไม่ได้ เวลานี้โรงพยาบาลใหญ่ๆ ทุกแห่งเจอปัญหานี้หมด” (ผู้จัดการ 260345)

ฝ่ายรัฐบาล  นางสุดารัตน์ เกยุราพันธ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ให้สัมภาษณ์ว่า ผลการดำเนินการเป็นที่น่าพอใจ ที่ผ่านมาสามารถขึ้นทะเบียนและออกบัตรทองครอบคลุมประชากรแล้ว 45,471,246 คน ได้จัดสรรงบประมาณให้หน่วยบริการแล้ว 14,115 ล้านบาท ประชาชนเข้าใช้บริการรักษาพยาบาลที่แผนกผู้ป่วยนอกรวม 20 ล้านครั้ง และเป็นผู้ป่วยที่ต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลรวม 844,906 ราย (มติชน 020445) การที่ฝ่ายค้านวิพากษ์วิจารณ์โครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคและเสนอให้รัฐบาลออกพ...ประกันสุขภาพนั้น เรื่อง พ...ประกันสุขภาพรัฐบาลทำอยู่แล้ว แต่ไม่ต้องการให้เร็วเกินไป เนื่องจากต้องการฟังเสียงประชาชนให้มากที่สุด ขณะนี้ก็ดำเนินการตามขั้นตอนทุกอย่าง เช่น 1.ต้องการให้ประชาชนเข้าถึงการรักษาพยาบาล 2.ต้องการปรับคุณภาพการรักษาพยาบาล เพราะระบบเดิมไม่ดี 3.ต้องการสร้างสุขภาพของประชาชนให้แข็งแรง เรื่องนี้รัฐบาลได้ขอไว้ 3 ปี (สยามรัฐ 020445) ส่วนการวิพากษ์วิจารณ์ของฝ่ายค้านและหมอใหญ่บางคน ที่ว่านโยบาย 30 บาทฯ อาจจะทำให้ระบบเศรษฐกิจของประเทศล้มเหลวและเงินงบประมาณไม่เพียงพอ ขอยืนยันว่าพอทั้งเงินปรับระบบและเงินส่งต่อ เพียงแต่ยังไปไม่ถึงเท่านั้น ที่สำคัญรัฐบาลปล่อยให้โรงพยาบาลเจ๊งไม่ได้ โรงพยาบาลจึงไม่ควรไปกังวลเรื่องเงิน ควรหันมาสนใจปรับปรุงประสิทธิภาพ และยึดมั่นในหลักการของนโยบาย 30 บาทฯ นอกจากนี้ ในปีงบประมาณ 2546 รัฐบาลจะแปรญัตติของบประมาณเพิ่มให้โครงการ 30 บาทฯ และจะขอให้มากกว่าปีงบประมาณ 2545 ด้วย (กรุงเทพธุรกิจ 070445)

...ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี กล่าวในการบันทึกเทปเนื่องในโอกาสครบรอบ 1 ปี ของนโยบายรัฐบาลในการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า 1 เม..2545 ตอนหนึ่งว่า โครงการหลักประกันสุขภาพ 30 บาท มีอุปสรรคมาก เพราะเป็นการเปลี่ยนกระบวนการให้บริการด้านสาธารณสุขโดยใช้เวลาไม่ถึงปี อุปสรรคสำคัญคือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่เป็นข้อมูลของประชาชนสามารถเชื่อมโยงกันทุกโรงพยาบาล คาดว่าต้องใช้เวลาอีกประมาณ 1 ปี และยังมีอุปสรรคในเรื่องทัศนคติของแพทย์ พยาบาล มีคนบางกลุ่มต่อต้าน ส่วนอุปสรรคเรื่องงบประมาณนั้น รัฐบาลจะมีงบประมาณสำรองจำนวนหนึ่งไว้แก้ปัญหา ทั้งหมดนี้อาจต้องอาศัยเวลาประมาณ 3-4 ปี ขอให้ประชาชน,แพทย์,พยาบาล อดทนร่วมกัน ถ้าโครงการนี้ลงตัว ไทยจะเป็นประเทศแรกในโลกที่ทำโครงการนี้สำเร็จ และจะเป็นความภูมิใจของคนไทย

ด้านนพ.สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี รมช.สาธารณสุข กล่าวถึงกรณีที่มีโรงพยาบาลเริ่มถอนตัวออกจากโครงการนั้น เป็นโรงพยาบาลเอกชนเพียง 4 แห่งที่ถอนตัวออกไปจาก 70 กว่าแห่งที่เข้าร่วมโครงการ ซึ่งสาเหตุที่ถอนตัวเนื่องจากเกรงว่าจะได้รับงบประมาณช้า จึงได้กำชับทางสาธารณสุขจังหวัดทุกแห่งให้รีบโอนเงินไปยังโรงพยาบาลทันที ภายหลังจากที่ได้รับการจัดสรรงบจากส่วนกลาง และในเดือนพฤษภาคมนี้จะโอนเงินตรงไปยังโรงพยาบาลโดยไม่ต้องผ่านสาธารณสุขจังหวัด (ผู้จัดการ 280345)

ส่วนหมอประเวศ วะสี ยืนยันไม่เคยคัดค้านโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค เพราะเป็นเรื่องดีที่จะนำไปสู่การสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า 100% แต่อยากให้ฝ่ายการเมืองหยุดนำเอาโครงการนี้มาหาเสียง ควรจะหันมาบริหารจัดการให้เกิดระบบประกันสุขภาพถ้วนหน้ามากกว่า เวลานี้โรงพยาบาลใหญ่ได้รับผลกระทบเพราะเคยทำหน้าที่รักษาโรคยากๆ แต่เวลานี้กลับต้องมาดูแลโครงการ 30 บาทฯ ผลกระทบของเรื่องนี้มันจะสะท้อนกลับมาถึงฝ่ายการเมืองได้เหมือนกัน “ผมไม่ได้ให้ยกเลิกโครงการ 30 บาท อย่าไปเขียนข่าวผิด” นพ.ประเวศกล่าว (มติชน 040445)

- ‘30 บาทฯ’ ปฏิรูปคุกด้วย

กรมราชทัณฑ์มีเรือนจำและทัณฑสถานอยู่ในความดูแล 137 แห่ง มีผู้ต้องขังอยู่ทั้งหมด 249,363 คน ผู้ต้องขังอยู่กันอย่างแออัด เพราะสถานที่จำกัด กรมราชทัณฑ์มีโรงพยาบาลกลางราชทัณฑ์ที่เรือนจำกลางคลองเปรมเพียงแห่งเดียว ขนาด 320 เตียง มีแพทย์ 17 คน ทันตแพทย์ 7 คน ให้บริการผู้ต้องขังป่วยทุกโรค โดยรับจากสถานพยาบาลเรือนจำและทัณฑสถานต่างๆทั่วประเทศจึงมีปัญหาความแออัด ขาดแพทย์เฉพาะทาง ขาดงบประมาณในการรักษาพยาบาล

นพ.บุญมี วิบูลย์จักร์ แพทย์ประจำโรงพยาบาลกลางราชทัณฑ์กล่าวว่า ถ้าโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคเข้ามาถึงในคุกไม่ใช่ดีเฉพาะกับผู้ต้องขัง พวกผม หมอ พยาบาลจะได้อานิสงส์ของโครงการด้วย เพราะปกติรัฐให้ค่ารักษาสุขภาพผู้ต้องขังเฉลี่ย 136 บาทต่อคนต่อปี ถ้าได้เพิ่มอีกเป็น 1,052 บาทต่อคนต่อปี สิ่งแรกที่ทางกรมฯ ควรทำคือเรื่องของการป้องกันโรค การส่งเสริมสุขภาพคนในคุก ป้องกันไม่ให้ผู้ต้องขังนำเชื้อโรคติดต่อต่างๆ จากในนี้ไปสู่ครอบครัว

นพ.สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี รมช.สาธารณสุข กล่าวถึงเรื่องนี้ว่า นี่ไม่ใช่เพิ่มสิทธิ แต่เป็นการยืนยันสิทธิสุขภาพของผู้ต้องขัง สธ.และกรมราชทัณฑ์มีข้อกำหนดตกลงร่วมมือกันคือ วันที่ 1 เมษายนนี้ ฐานข้อมูลผู้ต้องขังเกือบ 250,000 คน จะมีข้อมูลครบถ้วน นำไปตรวจสอบสิทธิซ้ำซ้อนได้ ทั้งนี้ จะมีการขึ้นทะเบียนผู้ต้องขังแต่ละคนในเรือนจำกับโรงพยาบาลสังกัดสธ. หรือกรมราชทัณฑ์ เพื่อจัดสรรเงิน 1,052 บาท ให้จัดบริการสุขภาพแก่ผู้ต้องขัง โดยจะตั้งเป็นศูนย์สุขภาพชุมชนดูแลสุขภาพผู้ต้องขังในเรือนจำเหมือนกับการตั้งศูนย์สุขภาพของประชาชนทั่วไป จะต้องมีการทำสมุดบันทึกสุขภาพประจำผู้ต้องขัง ฉีดวัคซีนให้เด็กที่ติดแม่มา มีการควบคุมป้องกันโรค ดูแลปัญหาทางจิต เมื่อพ้นโทษแล้วจะมีการตัดโอนเงินเหมือนการย้ายที่อยู่ของประชาชนทั่วไป พวกเขาจะได้รับบัตรทอง แล้วจะได้รับการดูแลสุขภาพจากเจ้าหน้าที่ศูนย์สุขภาพชุมชนต่อไป (มติชน 260445)

2.2 ความเคลื่อนไหวด้านโรคและภัย

2.2.1 โรคจิตและซึมเศร้าพุ่งสูง

11 เม.. 2545 เจ้าหน้าที่ระดับสูงของโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยาเผยว่า รายงานตัวเลขล่าสุดมีผู้เข้ารับการรักษาในเดือนเมษายนนี้จำนวนกว่าหมื่นราย (เดลินิวส์ 090445, สยามรัฐ 120445) ขณะเดียวกันมีข่าวการฆ่าตัวตายด้วยการโดดจากที่สูงเกิดขึ้นหลายครั้งในช่วงที่ผ่านมา  สถิติของมูลนิธิป่อเต็กตึ้งในเขตพื้นที่กรุงเทพฯและปริมณฑลพบว่าเมื่อปีพ..2544 ที่ผ่านมา มีผู้เสียชีวิตจากการกระโดดตึกฆ่าตัวตาย จำนวน 126 ราย ส่วนปีนี้มีผู้เสียชีวิตจากการกระโดดตึกไปแล้วจำนวน 26 ราย เฉพาะเดือนเม..เดือนเดียวมีคนกระโดดตึกตายถึง 11 ราย โดยมีโรคซึมเศร้าเป็นสาเหตุสำคัญของการฆ่าตัวตายในปัจจุบัน วารสารสมาคมแพทย์อเมริกันในปี ค..1989 รายงานว่า โรคอารมณ์ซึมเศร้าทำให้ความสามารถในการดำเนินชีวิตในสังคมของผู้ป่วยเสียไปมากที่สุด จะเป็นรองเพียงแค่โรคหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันเท่านั้น (คมชัดลึก 250445)

นพ.มล.สมชาย จักรพันธุ์ จิตแพทย์ กล่าวว่า ปัจจุบันมีคนไทยป่วยเป็นโรคซึมเศร้าตั้งแต่ระดับน้อยไปจนถึงระดับมากประมาณ 1% ของจำนวนประชากรหรือประมาณ 6 แสนคน  ผู้ที่ฆ่าตัวตายมากกว่า 50% มักจะมีสาเหตุมาจากโรคซึมเศร้า ส่วนเรื่องอื่นๆเป็นเพียงปัจจัยเสริมเท่านั้น (เดลินิวส์  200445)

อนึ่ง มีรายงานข่าวว่านักวิจัยของมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮมในอังกฤษ ศึกษาพบว่า ยาโปรแซค (Prozac) และยาอื่นๆในกลุ่มต้านอาการซึมเศร้า ซึ่งผู้ป่วยโรคซึมเศร้านับล้านๆคนใช้อยู่ อาจไปเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งในสมองได้ เนื่องจากยาเหล่านี้มีผลสกัดความสามารถในการขจัดเซลล์เนื้องอก (Bangkok Post 270302)

ขณะที่องค์การอนามัยโลก (WHO) รายงานปัญหาสุขภาพจิตว่า 40% ของประเทศต่างๆในโลก ไม่มีนโยบายในเรื่องสุขภาพจิตเลย และมีหลายประเทศที่ใช้งบประมาณด้านสุขภาพในกิจกรรมด้านสุขภาพจิตน้อยกว่า 1% และบางประเทศมีสัดส่วนจิตแพทย์ไม่ถึง 1 คนต่อประชากร 1 ล้านคน (เว็บไซต์ commondreams.org 250402)

2.2.2 สุขภาพเด็ก

- พบเด็กไทยเป็นโรคอ้วนมากขึ้น

กรมอนามัยติดตามสุขภาพเด็กไทยพบว่า เด็กในเขตเมืองและชนบทตลอดจนกลุ่มนักศึกษาในมหาวิทยาลัย กำลังกลายเป็นเด็กอ้วน ซึ่งไม่ต่างไปจากประเทศพัฒนาแล้ว เด็กเหล่านี้มีแนวโน้มป่วยเป็นโรคต่างๆ เหมือนกับผู้ใหญ่อ้วน เช่น เบาหวาน ความดัน แต่มีปัญหาด้านจิตใจรุนแรงกว่า จากการถูกเพื่อนล้อ ทำให้เด็กขาดความมั่นใจ ไม่กล้าเข้าสังคม และรุนแรงถึงกับถอนตัวออกจากสังคม (คมชัดลึก 010445, มติชน 030445)

- เด็กกรุงผอมและขาดความคิดสร้างสรรค์

รศ.พญ.ลัดดา เหมาะสุวรรณ คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เผยผลการวิจัยพบว่าวัยรุ่นกรุงเทพฯ ‘ผอม’ เหตุเลียนแบบดารา นักร้อง  บางคนอดอาหารเพราะคิดว่าตัวเอง ‘อ้วน’ ขณะที่จริงๆแล้วผอมมาก แถมพ่อแม่นิยมเลี้ยงดูด้วยการปล่อยให้ลูกนั่งอยู่หน้าโทรทัศน์กว่า 4 ชั่วโมงต่อวัน จนทำให้เด็กขาดความคิดสร้างสรรค์ (ผู้จัดการ 160445)

- ดูทีวีมากทำให้เด็กก้าวร้าว

นักวิจัยสหรัฐเผยผลการศึกษาล่าสุด พบว่าเด็กที่ใช้เวลาดูโทรทัศน์น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน จะแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวขณะที่ยังอยู่ในช่วงวัยเด็กและวัยรุ่นร้อยละ 5.7 กลุ่มที่ดูโทรทัศน์ระหว่าง 1-3 ชั่วโมง แสดงพฤติกรรมก้าวร้าวร้อยละ 22.5 ในขณะที่กลุ่มที่ดูโทรทัศน์มากกว่า 3 ชั่วโมงต่อวัน ก้าวร้าวถึงร้อยละ 28.8 ปัญหาดังกล่าวอาจเนื่องมาจากความไม่รับผิดชอบของครอบครัวด้วย เพราะระหว่างการดูโทรทัศน์นั้น พ่อแม่น่าจะชี้แจงแนะนำเพิ่มเติมให้เด็กได้เข้าใจเนื้อหา และช่วยตรวจกรองสิ่งที่ไม่ดีออกไปด้วย (คมชัดลึก, กรุงเทพธุรกิจ 010445)

- ศูนย์แพทย์ขอนแก่นประสบผลสำเร็จ รักษาโรคปัญญาอ่อนเด็ก 19 จังหวัด

นส.ลักษณา ลือประเสริฐ ผอ.ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ขอนแก่น กล่าวว่า ได้ร่วมกับสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และโรงพยาบาลทุกแห่งใน 19 จังหวัด ของภาคอีสาน จัดโครงการคัดกรองสุขภาพทารกแรกเกิด เพื่อป้องกันโรคปัญญาอ่อนในภาคอีสาน โดยจัดตั้งเครือข่ายและดำเนินการอย่างเต็มรูปแบบทั่วทั้งภาคเป็นแห่งแรกของประเทศ

การป้องกันโรคปัญญาอ่อนตามโครงการดังกล่าว เป็นการตรวจคัดกรองหาระดับ TSH (Thyroid Stimulating Hormone) หรือที่เรียกว่า ความผิดปกติจากสาเหตุบกพร่องไทรอยด์แต่กำเนิด และการตรวจระดับ PKU (Phenyl Ketone Urea) หรือที่เรียกว่า ความผิดปกติจากการขาดเอ็นไซม์ในการย่อยสลายน้ำนมมารดา ซึ่งเมื่อตรวจทารกแรกเกิดและพบความผิดปกติดังกล่าวแล้ว จะสามารถรักษาให้หายจากการเป็นโรคปัญญาอ่อนได้

ผลงานปี 2544 ที่ตรวจทารกแรกเกิดในภาคอีสานทั้งหมด 195,847 ราย ช่วยเด็กทารกไม่ให้เป็นโรคปัญญาอ่อนได้ 59 ราย ทำให้รัฐไม่ต้องเสียค่ารักษาพยาบาลและดูแลผู้ป่วยโรคปัญญาอ่อนเฉลี่ยคนละ 9,400.000 บาท ทั้งยังช่วยให้เด็กเติบโตอย่างมีคุณภาพ (คมชัดลึก 130445)

2.3 การวิจัยด้านการแพทย์และสาธารณสุข

2.3.1 หนอนกระดึ๊บรักษาแผล

คณะแพทย์โรงพยาบาลเวสต์ คัมเบอร์แลนด์ ในอังกฤษ ได้ศึกษาการรักษาแผลเป็นหนองด้วยแมลงมานาน 2-3 ปี ขณะนี้ได้พัฒนา ลาร์ฟ แบ็กส์ (Larve Bags) ที่มีลักษณะคล้ายถุงชาบรรจุตัวหนอนของแมลงที่จะนำมารักษา ทำให้สะดวกต่อผู้ป่วยมากขึ้น เช่น นายอลัน ฮิวส์ วัย 60 ปี คนไข้ที่เข้ารับการรักษาหลังเกิดอุบัติเหตุ และมีแผลเป็นหนองที่ขาทั้งสองข้าง โดยขาข้างหนึ่งติดเชื้อไม่สามารถรักษาได้ ดร.แอนนี วอล์กเกอร์ ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับแผลเป็นหนองที่ขาและใช้แมลงบำบัดแผลติดเชื้อโรงพยาบาลเวสต์ คัมเบอร์แลนด์ แนะนำให้ใช้การรักษาด้วยหนอนแมลง 200 ตัว เป็นเวลา 3 วัน โดยพันรอบขาเหมือนกับแซนด์วิช และได้ผล อย่างไรก็ตาม การรักษาด้วยวิธีนี้ผู้ป่วยก็ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง (ผู้จัดการ 170445)

2.3.2 เซลล์ตัวอ่อนใช้ทำอวัยวะไม่ได้

ผลการวิจัยที่ยืนยันเหมือนกันสองชิ้นจากห้องปฏิบัติการของสหรัฐและอังกฤษ อาจสั่นคลอนสมมติฐานในการใช้เซลล์จากร่างกายมนุษย์ (adult stem cell) และเซลล์จากตัวอ่อน (embryonic stem cell) สำหรับบำบัดโรคและการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ ผลวิจัยที่ออกมาตรงกันก็คือ เซลล์ต้นแบบจากตัวอ่อนของหนู เมื่อนำมาวางไว้ใกล้กับเซลล์ไขกระดูกและเซลล์สมองในห้องปฏิบัติการ แทนที่เซลล์จากตัวอ่อนจะเปลี่ยนไปเป็นเซลล์ใหม่ มันกลับรวมตัวเข้ากับเซลล์ไขกระดูกและเซลล์สมอง รายงานการวิจัยทั้งสองฉบับจะเปิดเผยสู่สาธารณชนและส่งให้สภานิติบัญญัติของสหรัฐต่อไปเพื่อออกกฎหมายยับยั้งการทดลองโคลนนิงเซลล์ของมนุษย์โดยเด็ดขาด (คมชัดลึก 190345)

2.3.3 ทหารร่วมสงครามอ่าวเปอร์เซียอาจไตวาย-ตับเสื่อม เพราะกากยูเรเนียม

ราชบัณฑิตยสถานแห่งอังกฤษ ได้เผยรายงานผลการวิจัยของนักวิทยาศาสตร์ราชบัณฑิตของอังกฤษ ซึ่งระบุว่าทหารอเมริกันและทหารอิรักที่เข้าร่วมในสมรภูมิสงครามอ่าวเปอร์เซียเมื่อกว่าสิบปีก่อน อาจได้รับเศษฝุ่นจากกระสุนเจาะเกราะซึ่งทำจากกากยูเรเนียมในปริมาณที่มากพอ ทำให้เกิดปัญหากับร่างกาย อาทิ ไตวาย ตับเสื่อม มะเร็งในเม็ดเลือด (ลิวคีเมีย) มะเร็งปอด เป็นต้น ทหารที่อยู่ในสงครามคาบสมุทรบอลข่าน ก็อาจได้รับอนุภาคของกากแร่ยูเรเนียมด้วย เพราะมีการใช้กระสุนปืนชนิดนี้ไปมากมายถึงราว 40,000 นัด (มติชน 130345)

 

ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับท่วงทำนองการดำเนินชีวิต

นำเรื่อง

ความเคลื่อนไหวด้านองค์กรผู้บริโภค นพ.กระแส ชนะวงศ์ ต้านโอนสคบ.สังกัดก.พาณิชย์ เสนอตั้งศาลแผนกคดีคุ้มครองผู้บริโภค ด้านมูลนิธิคุ้มครองผู้บริโภคหนุนเต็มที่ พร้อมวิงวอนให้ใช้วิธีพิจารณาคดีเช่นศาลปกครอง ส่วนทางด้านเอ็นจีโอชี้ 1 ปีที่ผ่านมารัฐบาลไม่ให้ความสำคัญองค์กรผู้บริโภค ทั้งนี้ เลขาธิการสหพันธ์องค์กรผู้บริโภค ได้เสนอว่าถึงเวลาแล้วที่ผู้บริโภคต้องหันมาคุ้มครองตัวเอง และต้องการให้รัฐสร้างกติกากลางขึ้นมาในการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค

ความเคลื่อนไหวด้านพฤติกรรมผู้บริโภค นายเนวิน ชิดชอบ รมช.พาณิชย์ ได้มอบนโยบายในการบริหารให้กรมการค้าภายใน โดยเน้นการรักษาผลประโยชน์ของผู้บริโภคและธุรกิจคนไทย หากพบว่าสินค้านำเข้าจากต่างประเทศไม่ได้มาตรฐานจริง ก็จะประกาศเตือนภัยให้อย่าใช้สินค้านั้น ๆ รวมทั้งจะประสานกับสำนักงานมาตรฐานอุตสาหกรรม (สมอ.) .อุตสาหกรรมในการกำหนดมาตรฐานสินค้านำเข้าด้วย เพื่อให้การคุ้มครองผู้บริโภคทำได้อย่างครบวงจร

ความเคลื่อนไหวด้านการท่องเที่ยว เจบิค ยอมรับ ททท. พัฒนาการท่องเที่ยวได้ผล  ชี้การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของททท.ทำให้เกิดการกระจายรายได้ ลดช่องว่างทางสังคมระหว่างชุมชนเมืองและชนบท ทั้งก่อให้เกิดการอนุรักษ์ธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมประเพณี  ทางด้านนายกฯ เร่งนำแผนยุทธศาสตร์ท่องเที่ยว 3 ปี ลงสู่ภาคปฏิบัติเพื่อดึงเงินเข้าประเทศ ตั้งเป้าเป็นศูนย์กลางท่องเที่ยวแห่งเอเชีย พร้อมปรับกลยุทธ์ตลาดเจาะนักท่องเที่ยวคุณภาพแบบโตต่อเนื่อง  สำหรับช่วงตรุษจีน 9 - 20 .. 2545 ททท. คาดการณ์ว่าจะมีนักท่องเที่ยวจีนกว่า 2 แสนคน เดินทางเข้ามาเที่ยวไทย  ส่วนสมาคมโรงแรมไทย ททท. และสมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (แอตต้า) ได้ร่วมกันจัดทำมาตรฐานโรงแรมไทยครั้งแรกในเอเชีย นอกจากนี้ ยังได้เตรียมตั้งสำนักงานคณะกรรมการมาตรฐานเป็นองค์กรรับรอง ซึ่งระยะแรกจะผลักดันให้มี 200 โรงแรมนำร่องในปีแรก และไทยถือเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีระบบนี้ใช้

ความเคลื่อนไหวด้านสื่อสิ่งพิมพ์ มีความเคลื่อนไหวของหนังสือพิมพ์ดิจิตอลที่อาศัยนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตมาช่วย ทำให้สามารถสั่งพิมพ์ไฟล์เนื้อหาหนังสือพิมพ์ในระบบดิจิตอลที่ได้จากเจ้าของหนังสือพิมพ์แต่ละประเทศทั่วโลกให้อยู่ในรูปของหนังสือขนาด A3 พร้อมทั้งส่งถึงมือผู้อ่านที่เป็นลูกค้าในเมืองไทยได้อย่างสะดวกรวดเร็ว ความเคลื่อนไหวด้านการโฆษณา ขณะนี้มีหลายบริษัทที่หันมาให้ความสนใจกับวิดีโอเกม เพื่อใช้เป็นช่องทางการโฆษณาอีกแนวทางหนึ่ง ที่สามารถเจาะใจลูกค้าผู้ซื้อและผู้ชอบเล่นวีดิโอเกมที่เป็นนักกีฬาชอบทำกิจกรรมและเป็นกลุ่มวัยรุ่นโดยตรง ทั้งนี้จากการที่หลายบริษัทหันมาให้ความสนใจกับตลาดวิดีโอเกม เพราะรายรับจากตลาดนี้ในแต่ละปีคิดเป็นมูลค่ามหาศาลกว่า 6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

ความเคลื่อนไหวด้านการศาสนา มีการจัดตั้งสถานีวิทยุกระจายเสียงในส่วนกลางระบบเอเอ็ม ทั้งนี้ถือว่าเป็นการจัดตั้งสถาบันสื่อมวลชนเพื่อพระพุทธศาสนาเป็นครั้งแรก

ความเคลื่อนไหวด้านยาเสพติด จากการที่พ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ ได้จัดเวิร์กช็อปปัญหายาเสพติดที่เชียงรายเมื่อต้นปี 2544 คาดว่า มีคนในประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับยาบ้าราว 3 ล้านคน และเป็นผู้เสพ 3 แสนคน แต่ตัวเลขจริงอาจถึง 7 ล้านคนที่เกี่ยวข้องและเสพยาเสพติด  ทางด้านสหรัฐได้ประกาศไม่คว่ำบาตรอัฟกานิสถานและเฮติ ถึงแม้ว่าทั้ง 2 ประเทศจะปราบปรามยาเสพติดล้มเหลว  ทั้งนี้เห็นว่าอัฟกานิสถานได้ประกาศมาตรการกำจัดยาเสพติดด้วยการห้ามปลูกฝิ่น สำหรับประเทศเฮติ ซึ่งเป็นประเทศยากจนที่สุดในทวีปอเมริกาเหนือเป็นประเทศที่ควรได้รับการช่วยเหลืออย่างยิ่งจากสหรัฐ หากสหรัฐไม่ให้ความร่วมมือ เฮติจะได้รับผลกระทบทางด้านการศึกษา สาธารณสุข การรักษาสิ่งแวดล้อม และจะทำให้มีการเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมายในสหรัฐ

ความเคลื่อนไหวด้านอาชญากรข้ามชาติ ศูนย์ประสานงานข่าวกรองแห่งชาติ (ศป..) ได้รายงานว่า องค์การอาชญากรรมข้ามชาติในไทยที่เกี่ยวข้องกับการปลอมแปลงเอกสารมี 2 กลุ่มใหญ่คือ กลุ่มอาชญากรข้ามชาติชาวจีน และจากเอเชียใต้ แต่ไม่มีการยืนยันว่ากลุ่มเหล่านี้ดำเนินงานอิสระ หรือสังกัดองค์กรใด แต่โดยภาพรวมแล้วมีการเกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด ค้าอาวุธ นำคนเข้าเมือง ดังนั้น จึงอยากให้มีการปราบปรามอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

 

1. ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับการบริโภค และการพักผ่อนบันเทิง

1.1 ความเคลื่อนไหวด้านองค์กรผู้บริโภค

1.1.1 นพ.กระแส ต้านโอนสคบ.สังกัดก.พาณิชย์  หลังจากที่รัฐบาลได้ข้อยุติเกี่ยวกับการปฏิรูประบบราชการโดยปรับโครงสร้างกระทรวง ทบวง กรม จาก 13 กระทรวงปัจจุบัน เป็น 20 กระทรวง 61 ทบวง 64 กรม ปรากฏว่ามีหลายหน่วยงานที่ไปสังกัดกระทรวงใหม่แสดงความไม่เห็นด้วยกับนโยบายดังกล่าว เช่นเดียวกับสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ที่เดิมสังกัดสำนักนายกฯ ต้องถูกโอนไปสังกัดก.พาณิชย์ ทั้งนี้ นายอุดม ไกรวัฒน์นุสสรณ์ เลขานุการกรม นพ.กระแส ชนะวงศ์ รมต.สำนักนายกฯ ซึ่งกำกับดูแลสคบ.ได้เรียกร้องให้นายกฯทบทวนการปรับโครงสร้างกระทรวงอีกครั้ง ด้วยเหตุผลที่ว่าหากปล่อยให้สคบ.ไปสังกัดก.พาณิชย์ ผลประโยชน์จะไม่ตกกับประชาชนคนยากจนที่เป็นผู้บริโภคส่วนใหญ่ของประเทศ

ปัจจุบันกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์คุ้มครองผู้บริโภคของไทยมีอยู่ 50 ฉบับ กระจัดกระจายอยู่ตามกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ แต่พ...เหล่านั้นไม่มีการบัญญัติถึงการเยียวยา ชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้บริโภค ทำให้รัฐบาลต้องบัญญัติพ...คุ้มครองผู้บริโภค พ.. 2522 สังกัดนายกฯขึ้น ทำให้พ...คุ้มครองผู้บริโภค พ.. 2522 จึงเป็นพ...ฉบับเดียวที่บัญญัติรับรองสิทธิ์ของผู้บริโภคไว้ 5 ประการอย่างชัดเจนคือ 1.สิทธิ์ที่จะได้รับข่าวสารที่ถูกต้องและเพียงพอเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ 2.สิทธิ์อิสระในการเลือกซื้อสินค้าหรือบริการ 3.สิทธิ์ที่จะได้รับความปลอดภัยจากการใช้สินค้าหรือบริการ 4. สิทธิ์ที่จะได้รับความเป็นธรรมในการทำสัญญา 5. สิทธิ์ที่จะได้รับการชดเชยความเสียหาย โดยให้สำนักงานสคบ.มีหน้าที่ตรวจตรา กำกับดูแลและประสานงานการปฏิบัติงานของส่วนราชการต่าง ๆ ตลอดจนองค์กรเอกชนที่มีวัตถุประสงค์ที่จะคุ้มครองผู้บริโภค หรือการแข่งขันทางการค้าที่เป็นธรรม เพื่อให้การคุ้มครองแก่ผู้บริโภคที่เหมาะสม โดยกฎหมายกำหนดให้นายกฯเป็นประธานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค แต่เมื่อนายกฯมอบหมายให้รมต.สำนักนายกฯทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการในการประชุมแทนแต่ละครั้ง กรรมการที่เป็นระดับปลัดกระทรวงก็มอบหมายให้ข้าราชการระดับผอ.กองมาประชุมแทน ดังนั้น ถ้าไปสังกัดก.พาณิชย์กฎหมายฉบับนี้จะไปดูแลคนส่วนใหญ่ของประเทศได้อย่างไร แม้จะมีการแก้กฎหมายโดยนำหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคทั้งหมดมารวมกันเป็นทบวงก็จะแก้ปัญหาได้เพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น (ผู้จัดการ 040245)

1.1.2 เอ็นจีโอชี้ 1 ปีที่ผ่านมารัฐบาลไม่ให้ความสำคัญองค์กรผู้บริโภค

วันที่ 15 มี.. ถือเป็นวันสิทธิผู้บริโภคสากล โดยในปีนี้มีการรณรงค์ร่วมกันทั่วโลกภายใต้หัวข้อ  "The Consumer right to representation"  โดยรับฟังเสียงของผู้บริโภคเป็นสำคัญ  ทั้งนี้ น..สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสหพันธ์องค์กรผู้บริโภคได้กล่าวถึงผลงานของรัฐบาล พ...ทักษิณ ชินวัตร ที่มีต่อการคุ้มครองผู้บริโภคในรอบ 1 ปีที่ผ่านมาว่าหากนับการเคลื่อนไหวเป็นจำนวนครั้งแล้วถือว่าน้อยมาก อีกทั้งยังไม่เห็นว่ารัฐบาลให้ความสำคัญต่อเรื่องการคุ้มครองผู้บริโภคเท่าใดนัก นอกจากนี้ ศูนย์พิทักษ์สิทธิผู้บริโภค มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคยังได้สรุปสถานการณ์ปัญหาผู้บริโภคเมื่อปี 2544 ว่า มีผู้ร้องเรียนเข้ามายังศูนย์จำนวนทั้งสิ้น 238 ราย ซึ่งปัญหาที่มีผู้ร้องเรียนเข้ามามากที่สุดได้แก่ เรื่องอสังหาริมทรัพย์ ที่ผู้ประกอบการทิ้งโครงการ ไม่สร้างสาธารณูปโภคตามสัญญา ปัญหารองลงมาคือ ด้านสาธารณูปโภค ทั้งโทรศัพท์ ไฟฟ้า ค่าทางด่วน ซึ่งผู้บริโภคเห็นว่าผู้ให้บริการเรียกเก็บเงินเกินกว่าจำนวนที่ได้ใช้จริง ทั้งนี้ เลขาธิการสหพันธ์องค์กรผู้บริโภค ได้เสนอว่าถึงเวลาแล้วที่ผู้บริโภคต้องหันมาคุ้มครองตัวเอง และต้องการให้รัฐสร้างกติกากลางขึ้นมาในการคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค อีกทั้งยังมีข้อเสนอเพิ่มเติมโดยให้มีการจัดทำหลักสูตรการคุ้มครองผู้บริโภค ส่งเสริมให้นักเรียน นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคไม่ว่าจะเป็นเรื่องสิทธิ ทักษะในการคุ้มครองตนเอง กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นกับผู้บริโภค เพื่อจะได้นำมาใช้ในการดำเนินชีวิต (ผู้จัดการ 16-170345)

1.2 ความเคลื่อนไหวด้านพฤติกรรมผู้บริโภค

-.พาณิชย์ เตือนภัยผู้บริโภคกรณีสินค้านอกไร้มาตรฐาน 

นายเนวิน  ชิดชอบ รมช.พาณิชย์ เปิดเผยว่า ได้มอบนโยบายในการบริหารให้กรมการค้าภายใน โดยให้เน้นการรักษาผลประโยชน์ของผู้บริโภคและธุรกิจคนไทย ซึ่งในเบื้องต้นได้มอบหมายให้กรมฯไปศึกษาถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศที่ไม่ได้มาตรฐานต่อผู้ประกอบการไทยและผู้บริโภค โดยเน้นเครื่องใช้ไฟฟ้า สิ่งทอ และอาหารที่นำเข้ามานั้นว่ามีคุณภาพได้มาตรฐานถูกต้องตามหลักสากลหรือไม่ และหากพบว่าสินค้านั้น ๆ ไม่ได้มาตรฐานจริง ก็จะประกาศเตือนภัยให้อย่าใช้สินค้านั้น ๆ รวมทั้งจะประสานกับสำนักงานมาตรฐานอุตสาหกรรม (สมอ.) .อุตสาหกรรมในการกำหนดมาตรฐานสินค้านำเข้าด้วย เพื่อให้การคุ้มครองผู้บริโภคทำได้อย่างครบวงจร (ผู้จัดการ 200345)

1.3 ความเคลื่อนไหวด้านการท่องเที่ยว

1.3.1 เจบิค ยอมรับ ททท. พัฒนาท่องเที่ยวได้ผล 

ประชาชนญี่ปุ่นพอใจและมั่นใจอย่างสูงต่อโครงการที่รัฐบาลญี่ปุ่นสนับสนุนเงินกู้ให้กับ ททท. หลังส่งคณะผู้แทนมาตรวจสอบถึงเชียงราย ชี้การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของ ททท.ทำให้เกิดการกระจายรายได้ ลดช่องว่างทางสังคมระหว่างชุมชนเมืองและชนบท ทั้งก่อให้เกิดการอนุรักษ์ธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมประเพณี  ขณะที่ผู้แทนเจบิค ระบุการพัฒนาท่องเที่ยวจะมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่ออนาคตของประเทศไทย และยอมรับว่า การทำงานร่วมกับ ททท. นั้นประสบความสำเร็จสูงสุด (บ้านเมือง 110145)

1.3.2 นายกฯ ตั้งเป้า 3 ปี ไทยเป็นศูนย์กลางท่องเที่ยวแห่งเอเชีย 

วันที่ 6 .. 2545 ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ ได้ร่วมประชุมครม.อย่างไม่เป็นทางการ เพื่อวางแผนยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวปี 2545-2548 ที่ทำเนียบรัฐบาล โดยได้สรุปมาตรการเร่งด่วนในการกระตุ้นการท่องเที่ยวระยะสั้น การสร้างเอกลักษณ์การท่องเที่ยวของประเทศ เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันในตลาดโลก ตลอดถึงการจัดตั้งบรรษัทพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเพื่อให้เอกชนร่วมทุนบริหารแหล่งท่องเที่ยวเอง ทั้งนี้รายละเอียดของแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการท่องเที่ยวไทยปี 2002-2005 ซึ่งจัดทำขึ้นโดยทีมที่ปรึกษาของดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯ และรมต.คลัง และททท. ระบุว่า ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาพบว่า การท่องเที่ยวไทยเริ่มมีสัญญาณอันตรายจากองค์ประกอบ เช่น สัดส่วนทางการตลาดนักท่องเที่ยวในเอเชีย-แปซิฟิกลดลง ในขณะที่ฐานะของการท่องเที่ยวไทยในตลาดโลกลดลงจากอันดับ 19 ในปี 2542 เป็น 21 ในปี 2544 เช่นเดียวกับระยะเวลาพำนักของนักท่องเที่ยวลดลงเกือบทุกตลาด นอกจากนี้ ไทยยังมีต้นทุนในการส่งเสริมการท่องเที่ยวสูงกว่าสิงคโปร์ และฮ่องกง ซึ่งทั้ง 2 ประเทศถือเป็นประเทศคู่แข่งที่สำคัญ

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยถือว่ายังมีโอกาสที่จะพัฒนาการท่องเที่ยวด้วยศักยภาพที่มีอยู่ โดยตั้งเป้าหมายให้ไทยเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวในภูมิภาคเอเชีย หรือ Tourism Capital of Asia ภายในระยะเวลา 3 ปีนับจากปี 2545 ทั้งยังมีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวกลุ่มใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มที่ยังมีแนวโน้มดี เช่น กลุ่มการประชุมสัมมนา กลุ่มท่องเที่ยวเชิงเกษตร และการท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพ เป็นต้น

สำหรับยุทธศาสตร์ทางการท่องเที่ยวในอนาคตจะดำเนินการใน 3 ส่วนหลักคือ 1) การกำหนดตำแหน่งเชิงยุทธศาสตร์ที่ชัดเจน เน้นการสร้างความแตกต่างให้ฉีกไปจากคู่แข่ง โดยเน้นการท่องเที่ยวเพื่อลดความเครียดและความกังวล เนื่องจากสถานการณ์ของโลกในปัจจุบันตกอยู่ในภาวะตึงเครียดจากสงครามและเศรษฐกิจ 2) การวางยุทธศาสตร์การท่องเที่ยวในเรื่องการพัฒนาสินค้าและบริการ โดยหันมาเพิ่มกิจกรรมในการเจาะตลาดเฉพาะกลุ่มที่มีศักยภาพมากขึ้นและการจัดกลุ่มย่อยต่าง ๆ เพื่อพัฒนาการท่องเที่ยว เช่น กลุ่มทะเลและเกาะต่าง ๆ กลุ่มธรรมชาติใหม่ที่มีศักยภาพในอนาคต กลุ่มประวัติศาสตร์ กลุ่มท่องเที่ยวเชิงเกษตร กลุ่มท่องเที่ยวตามความสนใจ และกลุ่มแหล่งท่องเที่ยวที่มนุษย์สร้างขึ้น 3) การปรับเปลี่ยนทิศทางการท่องเที่ยวใหม่ ซึ่งต้องเปลี่ยนกลยุทธ์ทางการตลาดด้วย เช่น การเน้นตลาดคุณภาพมากกว่าปริมาณ และการเจาะตลาดกลุ่มย่อย ๆ มากขึ้น เช่น กลุ่มเยาวชน กลุ่มสตรี เป็นต้น นอกจากนี้ ยังได้ปรับโครงสร้างการพัฒนาและส่งเสริมการท่องเที่ยวใหม่ โดยพิจารณาจัดตั้งบรรษัทพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวไทย หรือ TTDC ขึ้น เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการนำนโยบายการท่องเที่ยวเข้าสู่ภาคปฏิบัติให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด รูปแบบของบรรษัทพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวไทยจะเป็นการร่วมลงทุนกับภาคเอกชนในท้องถิ่น พร้อมเปิดโอกาสให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารแหล่งท่องเที่ยวของตัวเอง เช่น บริษัทพัฒนาเกาะช้าง จำกัด หรือบริษัทพัฒนาสามเหลี่ยมมรกต จำกัด เป็นต้น (กรุงเทพธุรกิจ 070245)

1.3.3 ททท.คาดช่วงตรุษจีน 9 -20 .. นักท่องเที่ยวจีนกว่า 2 แสนคนเที่ยวไทย 

เมื่อวันที่ 11 .. 2545 นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รมต.สำนักนายกฯ ในฐานะประธานกรรมการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เป็นประธานต้อนรับคณะนักท่องเที่ยวจีนเที่ยวบินแรกที่เดินทางถึงประเทศไทยอย่างอบอุ่น ในวันเริ่มต้นเทศกาลตรุษจีน โดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ประดับตกแต่งซุ้มต้อนรับ พร้อมการแสดงเชิดสิงโต ที่เป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมชาวจีน เพื่อสร้างความประทับใจให้นักท่องเที่ยวในโอกาสที่เดินทางมาประเทศไทย เพื่อร่วมเฉลิมฉลองวันขึ้นปีใหม่ของชาวจีน โดยเฉพาะงานตรุษจีนไชน่าทาวน์เยาวราช 2545 ซึ่งการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย กรุงเทพมหานคร และชุมชนย่านเยาวราชร่วมกันจัดกิจกรรมน่าสนใจมากมาย ระหว่าง 12-13 .. 2545 อาทิ เยาวราชย้อนยุค การแสดงงิ้วจีน/งิ้วไทย การตกแต่งร้านทอง การแสดงดนตรีจีน และการนำภาพยนตร์ฮอลลิวูดที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความเป็นจีนมาฉายกลางแปลง เป็นต้น เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวภายในประเทศ และเชิญชวนนักท่องเที่ยวชาวจีนทั่วโลกให้ท่องเที่ยวตรุษจีนที่เยาวราช ซึ่งชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีนที่เก่าแก่ ที่นักท่องเที่ยวต่างชาติรู้จักเป็นอย่างดี และเป็นไชน่าทาวน์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก

อย่างไรก็ตาม ช่วงตรุษจีนปี 2545 ระหว่าง 9-20 กุมภาพันธ์ มีนักท่องเที่ยวจีนเดินทางท่องเที่ยวไทยราว 212,400 คน โดยจากเที่ยวบินที่เส้นทางการบินเชื่อมระหว่างกรุงเทพฯ กับจีนแผ่นดินใหญ่ 252 เที่ยวบิน ประมาณการนักท่องเที่ยวจีนที่เดินทางเข้าไทยคิดตามจำนวนความจุอากาศยานที่ใช้บิน 70% หรือหัวเฉลี่ย 300 คนต่อเที่ยวบิน คิดเป็นจำนวนราว 75,600 คน และเที่ยวบินเช่าเหมาลำ (ชาร์เตอร์ไฟลท์) อีกประมาณ 456 เที่ยวบิน จำนวนนักท่องเที่ยว 136,800 คน (ผู้จัดการ140245)

1.3.4 จัดระเบียบโรงแรมไทยครั้งแรกในเอเชีย 

เมื่อวันที่ 6 มี.. สมาคมโรงแรมไทย ททท. และสมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (แอตต้า) ได้ร่วมกันจัดทำมาตรฐานโรงแรมไทยครั้งแรกในเอเชีย โดยการกำหนดเกณฑ์มาตรฐานรับรองคุณภาพจะใช้สัญลักษณ์รูปดาวห้าแฉก แบ่งเป็น 5 ระดับ ตั้งแต่มาตรฐานน้อยที่สุด 1 ดาว ไปจนถึงมาตรฐานมากที่สุด 5 ดาว  โรงแรมที่จะเข้ารับรองมาตรฐานต้องมีใบอนุญาตประกอบกิจการโรงแรมถูกต้องตามกฎหมายไทย และประกอบกิจการมาแล้วกว่า 1 ปีขึ้นไป หลักเกณฑ์จะพิจารณาจากสถานที่ตั้ง สภาพแวดล้อม โครงสร้างทางกายภาพของโรงแรม คุณภาพบริการ ทั้งนี้เพื่อเป็นการสร้างความพึงพอใจ และคุ้มครองผู้บริโภค เพื่อไม่ให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบกัน และเพื่อสร้างศักยภาพด้านการตลาดของโรงแรมไทยให้สามารถสร้างโอกาส และช่องทางการแข่งขันในเชิงธุรกิจด้วย  นอกจากนี้ ยังได้เตรียมตั้งสำนักงานคณะกรรมการมาตรฐานเป็นองค์กรรับรอง ซึ่งระยะแรกจะผลักดันให้มี 200 โรงแรมนำร่องในปีแรก และไทยถือเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีระบบนี้ใช้ (กรุงเทพธุรกิจ 070345)

2. ความเคลื่อนไหวด้านสื่อและการโฆษณา

2.1 ความเคลื่อนไหวด้านสื่อสิ่งพิมพ์

-หนังสือพิมพ์ดิจิตอลรุกตลาดไทย นิวส์ทูเดย์ได้รับการแต่งตั้งจากนิวส์เปเปอร์ไดเร็กให้เป็นพันธมิตรแต่เพียงผู้เดียวในประเทศไทยในการให้บริการหนังสือพิมพ์จากทั่วทุกมุมโลกผ่านโปรแกรมพันธมิตรด้านการกระจายหนังสือพิมพ์ทั่วโลก โดยอาศัยนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตมาช่วย ซึ่งทำให้สามารถสั่งพิมพ์ไฟล์เนื้อหาหนังสือพิมพ์ในระบบดิจิตอลที่ได้จากเจ้าของหนังสือพิมพ์แต่ละประเทศทั่วโลกให้อยู่ในรูปของหนังสือขนาด A3 พร้อมทั้งส่งถึงมือผู้อ่านที่เป็นลูกค้าในเมืองไทยได้อย่างสะดวกรวดเร็วในหน้าตาที่เหมือนกับต้นฉบับ ผู้ที่สนใจสามารถเข้าไปที่เว็บไซต์ของนิวส์ทูเดย์คือ http: // www. News Today .co.th (มติชน 180345)

2.2 ความเคลื่อนไหวด้านการโฆษณา

ขณะนี้มีหลายบริษัทที่หันมาให้ความสนใจกับวิดีโอเกม เพื่อใช้เป็นช่องทางการโฆษณาอีกแนวหนึ่งที่จะสามารถเจาะใจลูกค้าผู้ซื้อและผู้ชอบเล่นวีดิโอเกม ที่เป็นนักกีฬาชอบทำกิจกรรมและเป็นกลุ่มวัยรุ่นโดยตรง บริษัทที่หันมาใช้แนวโฆษณาแบบนี้มากขึ้นอย่างชัดเจน ได้แก่ เป็ปซี่  บริษัทเดมเลอร์  ไครสเลอร์  บริษัทโนเกีย  และล่าสุดคือ บริษัท Quiksilver ที่ผลิตเสื้อผ้าที่เลียนแบบนักกีฬาประเภทต่าง ๆ ซึ่งวิธีการของบริษัทเหล่านี้คือตกลงให้บริษัทผู้ผลิตเกมเป็นสปอนเซอร์การสร้างเกมบางเกม และให้นำสินค้าของตนเข้าไปแทรกอยู่ในเกม เช่น เสื้อผ้าที่ผู้แสดงในเกมใส่จะเป็นแบบและมีสีตามสินค้าจริงของ Quiksilver หรือใช้โทรศัพท์มือถือรุ่นที่กำลังโฆษณาของบริษัทโนเกีย เพื่อให้ลูกค้าที่เล่นเกมสนใจอยากจะเลียนแบบตัวแสดงที่สร้างขึ้นในเกม จากการที่หลายบริษัทหันมาให้ความสนใจกับตลาดวิดีโอเกม เพราะรายรับจากตลาดนี้ในแต่ละปีคิดเป็นมูลค่ามหาศาลกว่า 6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ รองจากยอดจำหน่ายตั๋วชมภาพยนตร์ที่มีรายได้อันดับหนึ่งที่ 8.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ประมาณว่า ตลาดของสินค้าแลกซื้อที่ใช้ประกอบในตัววิดีโอเกมที่หลายบริษัทกำลังใช้กันอยู่นี้จะมีแนวโน้มเติบโตและเป็นที่สนใจของบริษัทที่ขายสินค้าประเภทต่าง ๆ มากขึ้น และน่าจะมีมูลค่าการตลาดไม่น้อยกว่า 705 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2005 นี้ (ผู้จัดการ 070345)

3. ความเคลื่อนไหวด้านศาสนา ประเพณี ความเชื่อและค่านิยมทางสังคม

3.1 ความเคลื่อนไหวด้านการศาสนา

-ตั้งสถานีวิทยุ - ทีวีเผยแพร่พระพุทธศาสนา 

วันที่ 20 .. 2545 นายจำลอง ครุฑขุนทด รมช.ศึกษาฯ  เปิดเผยว่า คณะกรรมการกำหนดนโยบายและแนวทางในการเผยแพร่พระพุทธศาสนา ได้เสนอให้ตั้งศูนย์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาได้อย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น พร้อมทั้งเห็นควรให้ตั้งสถานีวิทยุของศูนย์ดังกล่าว และตามแผน 4 ปีแรกคือ ปีงบประมาณ 2546 - 2549 จะจัดตั้งสถานีวิทยุกระจายเสียงในส่วนกลางระบบเอเอ็ม ศูนย์อินเทอร์เน็ต หอสมุดกลางทางพระพุทธศาสนา พิพิธภัณฑ์  และสำนักพิมพ์ทางพระพุทธศาสนา ใช้งบประมาณ 325 ล้านบาท ส่วนระยะที่ 2 ปีงบประมาณ 2550 - 2554 จะขยายเครือข่ายวิทยุไปยังภูมิภาค  และจัดตั้งสถานีโทรทัศน์ใช้งบประมาณทั้งหมด 3,900 ล้านบาท ซึ่งจะเร่งนำเสนอครม. เพื่อพิจารณาอนุมัติในหลักการต่อไป ทั้งนี้ถือว่าเป็นการจัดตั้งสถาบันสื่อมวลชนเพื่อพระพุทธศาสนาเป็นครั้งแรก (มติชน 210245)

4. ปัญหาอาชญากรรมและยาเสพติด

4.1 ความเคลื่อนไหวด้านยาเสพติด

4.1.1 เผยตัวเลขจริงคนไทยพัวพันยาบ้าอาจมากถึง 7 ล้านคน จากการที่พ...ทักษิณ ชินวัตร นายกฯ ได้จัดเวิร์กช็อปปัญหายาเสพติดที่เชียงรายเมื่อต้นปี 2544 คาดว่า มีคนในประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับยาบ้าราว 3 ล้านคน และเป็นผู้เสพ 3 แสนคน แต่ตัวเลขจริงอาจมากถึง 7 ล้านคนที่เกี่ยวข้องและเสพยาเสพติด ดังนั้น มีผู้ที่ป่วยและสมองถูกทำลายจากยาบ้าเกือบ 3 แสนคน และได้รับการบำบัดไปแล้วราว 1 แสนคนเศษในรอบปี 2544 แสดงว่ายังมีผู้ป่วยอีกราว 1 แสนคนที่ยังต้องมาบำบัดอยู่มิฉะนั้นจะเป็นปัญหาต่อไป (ผู้จัดการ 040245)

4.1.2 สหรัฐประกาศไม่คว่ำบาตรอัฟกานิสถานและเฮติ ถึงแม้ว่าทั้ง 2 ประเทศปราบยาเสพติด ล้มเหลว  เมื่อวันที่ 26 .. 2545 สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานว่า ประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู. บุช ผู้นำสหรัฐ ประกาศไม่คว่ำบาตรประเทศอัฟกานิสถานและเฮติ ถึงแม้ว่าทั้ง 2 ประเทศยังล้มเหลวในการปราบปรามยาเสพติด ทั้งนี้เห็นว่าอัฟกานิสถานได้ประกาศมาตรการกำจัดยาเสพติดด้วยการห้ามปลูกฝิ่น และสหรัฐเห็นว่ารัฐบาลอัฟกานิสถานที่ถูกจัดตั้งหลังการล่มสลายของรัฐบาลตอลิบานเป็นรัฐบาลชั่วคราวที่ยังไม่สามารถทำอะไรได้มากนัก และสหรัฐจำเป็นต้องให้ความช่วยเหลือในการบูรณะอัฟกานิสถานหลังจากตกอยู่ในภาวะสงคราม สำหรับประเทศในแถบทะเลแคริบเบียน โดยเฉพาะ เฮติ ซึ่งเป็นประเทศยากจนที่สุดในทวีปอเมริกาเหนือเป็นประเทศที่ควรได้รับการช่วยเหลือจากสหรัฐ หากสหรัฐไม่ให้ความร่วมมือเฮติจะได้รับผลกระทบทางด้านการศึกษา สาธารณสุข การรักษาสิ่งแวดล้อม และจะทำให้มีการเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมายในสหรัฐ

ส่วนพม่านั้นถือว่าเป็นประเทศเดียวที่สหรัฐยังคว่ำบาตร เนื่องจากพม่าไม่ให้ความร่วมมือเท่าที่ควรในการปราบปรามยาเสพติดและยังเป็นประเทศผู้ผลิตยาเสพติดรายใหญ่ รวมทั้งฝิ่นและยาบ้า นอกจากนี้ ยังไม่ทำตามคำเรียกร้องของสหรัฐ ซึ่งพม่าจะไม่ได้รับความช่วยเหลือจากสหรัฐ และสหรัฐจะขัดขวางความช่วยเหลือจากองค์กรอื่น ๆ รวมทั้งองค์กรการเงินระหว่างประเทศ

สำหรับประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ คือ ประเทศบาฮามาส  โบลิเวีย  บราซิล  โคลัมเบีย  โดมินิกัน  เอกวาดอร์  กัวเตมาลา  อินเดีย  จาเมกา  ลาว  เม็กซิโก  ไนจีเรีย  ปากีสถาน  ปานามา  เปรู  เวเนซุเอลา  และเวียดนาม ยังติดอยู่ในบัญชีผู้ผลิตและเส้นทางขนส่งยาเสพติด แต่เป็นประเทศที่ให้ความร่วมมือกับสหรัฐในการปราบปรามยาเสพติด (มติชน 270245)

4.2 ความเคลื่อนไหวด้านอาชญากรข้ามชาติ

เมื่อวันที่ 12 มี.. 2545 ศูนย์ประสานงานข่าวกรองแห่งชาติ (ศป..) ได้รายงานให้ที่ประชุม ครม. รับทราบเกี่ยวกับขบวนการปลอมแปลงเอกสารในกลุ่มเอเชียใต้ โดยระบุว่า องค์การอาชญากรรมข้ามชาติในไทยที่เกี่ยวข้องกับการปลอมแปลงเอกสารมี 2 กลุ่มใหญ่คือ กลุ่มอาชญากรข้ามชาติชาวจีน และจากเอเชียใต้ โดยมีข้อสังเกตว่า กลุ่มชาวจีนมักเกี่ยวข้องเฉพาะการจัดส่งคนจีนไปประเทศที่ 3 และการค้าประเวณี ขณะที่กลุ่มเอเชียใต้เกี่ยวข้องกับการปลอมแปลงเอกสารที่มีขอบเขตกว้างขวางมาก ซึ่งกลุ่มนี้พัฒนามาจากกลุ่มพ่อค้านอกกฎหมายที่มีเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่างเอเชียใต้ ตะวันออกกลาง แอฟริกาตะวันออก และเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก ทั้งนี้กลุ่มเอเชียใต้ในระยะหลังมีความเคลื่อนไหวของอาชญากรชาวอินเดีย ปากีสถาน ศรีลังกา และเนปาลมากขึ้น แต่ไม่มีการยืนยันว่ากลุ่มเหล่านี้ดำเนินงานอิสระ หรือสังกัดองค์กรใด แต่โดยภาพรวมแล้วมีการเกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด ค้าอาวุธ นำคนเข้าเมือง ดังนั้น จึงอยากให้มีการปราบปรามอย่างจริงจังและต่อเนื่อง (เดลินิวส์ 130345)

 

 

-------------------------------------------------------------

 


ภาคผนวก 1

ข้อมูลสถิติประเทศไทย

มกราคม-เมษายน 2545

-----------------

ข้อมูลสถิติด้านการผลิตและการค้า

ภาวะเศรษฐกิจประเทศไทย -ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวถึงตัวเลขเศรษฐกิจเดือน ม.. 2545 ว่า มีการนำเข้าสินค้าทุนเพิ่มขึ้น แต่ยังลดลง 10.1% จาก 19.6% ในเดือนก่อน ในขณะที่ยอดจำหน่ายรถยนต์เชิงพาณิชย์ เพิ่มขึ้น 51% ซึ่งสอดคล้องกับดัชนีการอุปโภคและบริโภคภาคเอกชนเพิ่มขึ้น 1.4% ในเดือน ม..จากการขยายตัว 0.7% ในเดือนก่อนหน้า ทั้งนี้ แนวโน้มการลงทุนและบริโภค ที่เพิ่มขึ้นสอดคล้องกับดัชนีความเชื่อมั่นทางธุรกิจที่ปรับตัวดีขึ้นต่อเนื่องในช่วง 4 เดือนที่ผ่านมา และมีแนวโน้มเชื่อมั่นมากขึ้นใน 3 เดือนข้างหน้า นอกจากนั้น ภาวการณ์การคลังของไทย ยังสะท้อนการขยายตัวเพิ่มขึ้นของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เพราะในเดือน ม.. รัฐสามารถเก็บรายได้เพิ่มขึ้นกว่าเป้าหมาย 9,300 ล้านบาท ในทุกหมวดรายการ ในขณะที่การใช้จ่ายของภาครัฐยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง และเป็นไปตามเป้าหมาย ในเดือน ม..รัฐขาดดุลเงินสด 16,900 ล้านบาท ดัชนีผู้บริโภคอยู่ที่ 0.8% มูลค่าการส่งออกทั้งสิ้น 4,718 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลงจากระยะเดียวกันของปีก่อน 6.4% การนำเข้าขยายตัวเพิ่มขึ้นมีมูลค่าทั้งสิ้น 4,896 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่หากเทียบกับปีก่อนยังลดลง 8% ดุลการค้ากลับมาขาดดุลอีกครั้ง 178 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่เนื่องจากดุลบริการบริจาคเกินดุลสูงจากการท่องเที่ยว ทำให้ดุลบัญชีเดินสะพัดยังเกินดุล 322 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และดุลการชำระเงินเกินดุล 917 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับภาคการเงินเป็นภาคที่ยังคงเป็นตัวถ่วงเศรษฐกิจไทยมากที่สุด เพราะยังมีเงินไหลเข้าฝากในธนาคารพาณิชย์เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพิ่มขึ้น 4.6% ในขณะที่ยอดการขยายสินเชื่อยังคงลดลงต่อเนื่องลดลง 5.9% ซึ่งการขยายสินเชื่อไม่ได้ทำให้เศรษฐกิจขยายตัวมากขึ้น และทำให้ธนาคารพาณิชย์มีแนวโน้มที่จะลดอัตราดอกเบี้ยเงินฝากลงอีกครั้ง (ไทยรัฐ 010345) -ความเคลื่อนไหวของดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปประจำเดือน ก.. 2545 สูงขึ้น 0.1% เมื่อเทียบกับเดือน ม.. และสูงขึ้น 0.3% เมื่อเทียบกับเดือน ก..44 ขณะที่ดัชนีเฉลี่ยในช่วงสองเดือนแรกสูงขึ้น 0.5% เมื่อเทียบดัชนีเฉลี่ยในช่วงเดียวกันของปีก่อน เนื่องจากดัชนีผู้ผลิตทั้งหมวดผลผลิตเกษตรกรรม หมวดผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และหมวดผลิตภัณฑ์จากเหมือง ประจำเดือน ก.. 2545 โดยเฉลี่ยสูงขึ้นจากเดือน ม.. 2545 ถึง 0.4% จากการเพิ่มขึ้นของดัชนีราคาหมวดผลผลิตเกษตรกรรม และหมวดผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม 1.7% และ 0.2% ตามลำดับ โดยสินค้าที่ทำให้ผลผลิตเกษตรกรรม มีดัชนีราคาสูงขึ้นคือ ข้าวเปลือก มันสำปะหลัง พืชไร่ ยางพารา พืชผัก และกุ้งกุลาดำ ส่วนสินค้าอุตสาหกรรมคือ น้ำมัน อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ และผลิตภัณฑ์เหล็กต่างๆ ขณะที่หมวดผลิตภัณฑ์จากเหมือง ดัชนีราคาลดลง 0.3% เนื่องจากราคาก๊าซธรรมชาติ ก๊าซปิโตรเลียมเหลว และแร่โลหะ ราคาลดลงตามราคาตลาดต่างประเทศ (ข่าว น... 020345) -ดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปของประเทศ (เงินเฟ้อ) ในเดือน มี.. 2545 สูงขึ้น 0.3% เทียบกับเดือน ก..ที่ผ่านมา และสูงขึ้น 0.6% เมื่อเทียบกับเดือน มี.. 44 และสูงขึ้น 0.6% เมื่อเทียบเฉลี่ยเดือน ม..-มี.. 45 กับช่วงเดียวกันของปี 44 ทั้งนี้ เงินเฟ้อเดือน มี..ที่สูงขึ้น 0.3% เป็นเพราะการสูงขึ้นของดัชนีราคาสินค้าหมวดอื่นๆ ที่มิใช่อาหารและเครื่องดื่ม 0.5% ขณะที่สินค้าหมวดอาหารและเครื่องดื่ม ดัชนีราคาไม่เปลี่ยนแปลง (ข่าว น... 020445) -ด้านกำลังการผลิตของประเทศ นางอัจนา ไวความดี ผู้อำนวยการอาวุโสฝ่ายเศรษฐกิจในประเทศ ธปท. แจ้งว่า กำลังการผลิตเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 55% รายได้ เกษตรกรสูงขึ้น ดุลการค้าและดุลบัญชีเดินสะพัดยังคงเกินดุลอยู่ 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ความเสี่ยงต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก รวมถึงเศรษฐกิจไทยยังเป็นเรื่องของราคาน้ำมันที่กลุ่มโอเปกยืนยันการคงกำลังการผลิตน้ำมันต่ำที่สุดในรอบ 10 ปีต่อไป และปัญหาในภาคการส่งออกของประเทศทั่วโลก (ข่าว น... 240445)

-ความเคลื่อนไหวดัชนีความเชื่อมั่นทางธุรกิจ ฝ่ายนโยบายเศรษฐกิจในประเทศ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) รายงานดัชนีความเชื่อมั่นทางธุรกิจ เดือน .. 2545 ซึ่งสำรวจจากภาคธุรกิจของไทยพบว่า ความเชื่อมั่นของภาคธุรกิจมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้น เนื่องจากตัวเลขดัชนีความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจในเดือน ..นี้ ขยับขึ้นมาอยู่ที่ 49.2 จุด จาก 47.8 จุด ในเดือนก่อน ซึ่งแม้จะยังเป็นตัวเลขที่ค่อนข้างทรงตัว แต่ก็มีสัญญาณที่ดีที่สุดเท่าที่ผ่านมา เนื่องจากการปรับขึ้นของดัชนีความเชื่อมั่น ทางธุรกิจในครั้งนี้เป็นการขยับขึ้นครั้งแรกหลังจากลดลงอย่างต่อเนื่องมาตั้งเดือน ..ปี 2544 (ข่าว น.ส.พ. 020345)

-ฐานะการคลังของรัฐบาล นายสมชัย สัจจพงษ์ ผู้อำนวยการกองนโยบายและวางแผนการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) เปิดเผยว่า ฐานะการคลังของรัฐบาลในระยะ 5 เดือนนับแต่เดือน .. 2544 ถึง .. 2545 รัฐบาลมีการขาดดุลทั้งสิ้น 90,759 ล้านบาท สูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อน 43,374 ล้านบาท เป็นการขาดดุลงบประมาณ 120,847 ล้านบาท และการเกินดุลนอกงบประมาณ 25,471 ล้านบาท รายจ่ายเงินกู้ต่างประเทศ 10,591 ล้านบาท และการเกินดุลกองทุนนอกงบประมาณ 15,208 ล้านบาท

-ภาวะการลงทุน คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) แถลงว่า การลงทุนไตรมาสแรกปีนี้มีมูลค่า 35,700 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 37% เมื่อเทียบกับไตรมาสแรกปี 2544 โดยมีจำนวนโครงการขอรับบีโอไอ 166 โครงการ และอุตสาหกรรมปิโตรเคมีมีการลงทุนมากที่สุด 9,800 ล้านบาท ตามด้วยการเกษตร 8,600 ล้านบาท อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้ามีมูลค่าลดลงมีเพียง 7,800 ล้านบาท ทั้งนี้ บีโอไอตั้งเป้าตลอดทั้งปีไว้ที่ 200,000 ล้านบาท (ข่าว น.ส.พ.110445)

-การส่งออก ตัวเลขส่งออกของกรมส่งเสริมการส่งออกเดือน .. 2545 มี 4,870.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 6.11% ส่วนยอดการส่งออกของเดือน .. มี 4,863.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 8.40% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 44 โดยยอดรวมของเดือน .. และ .. มี 9,734.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 7.27% ด้านการนำเข้ารวม 2 เดือนแรก มีมูลค่า 9,360.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 13.02% เมื่อเทียบกับ 2 เดือนแรกของ ปี 44 โดยในเดือน .. มีการนำเข้า 5,002.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 9.98% และ เดือน .. มียอดนำเข้าทั้งสิ้น 4,358.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวลดลง 16.27% (ไทยรัฐ 280345)

-ประมาณการอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจไทยใหม่ นายสถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ โฆษกประจำสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) แถลงว่า สถาบันวิจัยนโยบายเศรษฐกิจได้ปรับอัตราขยายตัวของเศรษฐกิจปี 45 ใหม่ จากเดิมที่คาดว่า จะขยายตัว 3.4% เป็น 3.6% เนื่องจากมีปัจจัยหลายตัวที่ส่งผลดีต่อการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ทั้งนี้ นายสถิตย์กล่าวว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในระยะ 1 เดือนที่ผ่านมาทำให้สมมติฐานของการประมาณการตัวเลขเศรษฐกิจในปี 45 เปลี่ยนไป โดยอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจเฉลี่ยของประเทศคู่ค้าสำคัญ 11 ประเทศเพิ่มขึ้น 2.7% จากเดิมอยู่ที่ 1.6% โดยราคาน้ำมันดิบเฉลี่ยปรับตัวสูงขึ้นจากเดิม 21.8 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบาร์เรล มาอยู่ที่ 25.0 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ค่าเงินบาทอ่อนตัวลงเล็กน้อย จากเดิม 43.5 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ เป็น 43.6 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งเป็นไปตามทิศทางของค่าเงินเยน ส่วนการขยายสินเชื่อของธนาคารพาณิชย์ปี 45 ปรับตัวลงเล็กน้อย จากเดิมไตรมาสละ 46,000 ล้านบาท เป็นไตรมาสละ 26,000 ล้านบาท โดยคาดว่าสินเชื่อรวมทั้งปีของปีนี้ จะอยู่ที่ 4.5 ล้านล้านบาท ขณะที่ปีที่แล้ว สินเชื่อรวมอยู่ที่ 4.4 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 2.3% ขณะที่การใช้จ่ายภาครัฐจะยังคงมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ โดยคาดว่าจะมีการใช้เงินงบประมาณในปีปฏิทิน 2545 ประมาณ 1,009,800 ล้านบาทเพิ่มขึ้น 11.2% จากปีก่อนและในเดือน มี..ที่ผ่านมา การเบิกจ่ายทำได้เร็วขึ้นและขยายตัวจากเดิมถึง 199% ซึ่งเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านการขาดดุลทางการคลัง (ข่าว น.ส.พ. 250445)

-ผลการดำเนินงานบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย บสท.รับโอนหนี้ด้อยคุณภาพจากสถาบันการเงิน ณ วันที่ 28 ธ.ค. 2544 มียอดรวมจำนวน 4,565 ราย คิดเป็นมูลหนี้ 698,400 ล้านบาท ในราคารับโอนเฉลี่ย 33.27 % สำหรับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่ บสท.รับโอนมาแล้ว มีจำนวน 674 ราย มูลหนี้ 1.67 แสนล้านบาท ส่วนผลการดำเนินงานของ บสท.ไตรมาสแรก ดำเนินการได้สำเร็จตามเป้าที่วางไว้ในระดับ 100,000 ล้านบาท โดยได้บริหารหนี้ด้อยคุณภาพจนได้ข้อยุติ 177 ราย มีมูลค่าตามบัญชีที่รับโอนมา 100,216.14 ล้านบาท โดยมีการปรับโครงสร้างหนี้ 101 ราย, บังคับหลักประกัน/พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด 35 ราย, ฟื้นฟูกิจการในศาลล้มละลาย 33 ราย และศาลแพ่งมีคำพิพากษา 8 ราย (ข่าว น.ส.พ. 040445)

-ภาวะหนี้กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน กรณีใบสำคัญแสดงสิทธิ(วอร์แรนต์) ของธนาคารกรุงไทย (KTB) ที่กองทุนฟื้นฟูฯถืออยู่ 10,800 ล้านหน่วยหรือมูลค่า 1.08 แสนล้านบาท ธปท. จะไม่ยกเลิกตามข้อเสนอของธนาคารฯ ไม่เช่นนั้นยอดความเสียหายของกองทุนฟื้นฟูฯจะเพิ่มขึ้นอีก1.08 แสนล้านบาท ส่วนการออกพันธบัตรเพื่อชดเชยความเสียหายของหนี้กองทุนฟื้นฟูฯ ธปท.จะออกพันธบัตร จำนวน 3 .2 แสนล้านบาท เพื่อแก้ไขปัญหาหนี้ระยะสั้นในตลาดซื้อคืนพันธบัตร (อาร์/พี) ส่วนหนึ่งเป็นการรองรับการไถ่ถอนพันธบัตรที่ครบกำหนดอายุที่ออกไปก่อนหน้านี้ โดย ก.คลังจะเป็นผู้รับภาระดอกเบี้ยพันธบัตรที่กองทุนจะออกทั้งหมด นอกจากนี้ในปีงบประมาณ 2546 นี้ กองทุนฟื้นฟูฯมีภาระที่จะต้องจ่ายเงินคืนให้แก่ผู้ถือตั๋วเงินฝาก (P/N) ของ 56 ไฟแนนซ์ ที่ถูกปิดกิจการไปก่อนหน้านี้ ที่จะทยอยครบกำหนดอายุการไถ่ถอนจำนวน เกือบ 2 แสนล้านบาท ดังนั้นหากรวมในเบื้องต้นแล้ว กองทุนฯมีภาระที่จะต้องออกพันธบัตรอีกอย่างต่ำประมาณ 5 แสนล้านบาท ในปี 2545-2546 อนึ่ง ความเสียหายของกองทุนฟื้นฟูฯมีทั้งหมด 886,000 ล้านบาท เป็นตัวเลขที่ไม่รวมการออกพันธบัตรที่ออกมาชดเชยความเสียหายของสถาบันการเงิน 5 แสนล้านบาท โดยใน 886,000 ล้านบาทนี้ แบ่งออกเป็นการคำนวณเผื่อความเสียหายในระยะ 3 ปีข้างหน้า ซึ่งเป็นการใช้เงินไปแล้ว432,000 ล้านบาท เป็นการออกพันธบัตรของกองทุนฟื้นฟูฯที่มี ก.คลัง ค้ำจำนวน 112,000 ล้านบาท และกู้ในตลาดเงินระยะสั้น อาร์/พี 3.2 แสนล้านบาท และต้องใช้ในอนาคตอีก 454,000 ล้านบาท เป็นวงเงินที่ต้องออกพันธบัตรรวม 774,000 ล้านบาท (ผู้จัดการ 150145)

-ตัวเลขหนี้ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ของระบบสถาบันการเงิน เดือน ธ..2544 มีเอ็นพีแอลอยู่จำนวน 477,405 ล้านบาทคิดเป็นสัดส่วน 10.41% ของสินเชื่อโดยรวม ลดลงจากเดือน พ..ที่มีจำนวน 550,030 ล้านบาท หรือ 11.83% ต่อสินเชื่อรวม แบ่งเป็นเอ็นพีแอลของธนาคารพาณิชย์เอกชน 370,480 ล้านบาท หรือ 14.42% ของยอดสินเชื่อโดยรวม เอ็นพีแอลธนาคารพาณิชย์ของรัฐ 71,468 ล้านบาท หรือ 5.59% เดือน ม.. 2545 มีเอ็นพีแอลทั้งสิ้น 480,707.78 ล้านบาท หรือ 10.42% ต่อสินเชื่อโดยรวม เพิ่มขึ้นจากเดือน ธ.. 3,290.09 ล้านบาท หรือ 4.55% เป็นเอ็นพีแอลของธนาคารพาณิชย์เอกชน 373,644.50 ล้านบาท ธนาคารพาณิชย์ของรัฐ 71,717.22 ล้านบาท และธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ 16,614.92 ล้านบาท เดือน ก.. 2545 ธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบมีเอ็นพีแอลทั้งสิ้น 455,846.99 ล้านบาท คิดเป็น 10.43% ของสินเชื่อรวม ลดลงจากเดือนก่อนหน้า 6,129.65 ล้านบาท โดยธนาคารพาณิชย์ไทยมียอดคงค้างทั้งสิ้น 444,061.96 ล้านบาท แบ่งเป็นธนาคารพาณิชย์เอกชนมียอดคงค้างทั้งสิ้น 374,423.25 ล้านบาท และเป็นธนาคารพาณิชย์รัฐจำนวน 69,638.71 ล้านบาท

-ตัวเลขสินทรัพย์รอการขายของธนาคารพาณิชย์ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเปิดเผยว่า สินทรัพย์รอการขายของธนาคารพาณิชย์ไทย 13 แห่งในปี 2544 ได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในเดือนมกราคม 2544 มีสินทรัพย์รอการขายจำนวน 106,595.65 ล้านบาท ก่อนที่จะเพิ่มเป็น 131,638.00 ล้านบาท ในเดือนธันวาคม 2544 สำหรับธนาคารพาณิชย์ 5 อันดับแรกที่มีสินทรัพย์รอการขายสัดส่วนสูงคือ ธนาคารกรุงไทย มีสินทรัพย์รอการขายในเดือนธันวาคม 2544 จำนวน 14,534.71 ล้านบาท เพิ่มจากเดือนมกราคมที่มี 14,422.63 ล้านบาท ธนาคารกรุงเทพ 29,530.67 ล้านบาท จากเดิม 15,436.40 ล้านบาท ธนาคารกรุงศรีอยุธยา 14,533.24 ล้านบาท เดิม 11,752.00 ล้านบาท ธนาคารเอเชีย 12,194.91 ล้านบาท เดิม 9,497.94 ล้านบาท และธนาคารไทยพาณิชย์ 10,672.39 ล้านบาท เดิม 3,087 ล้านบาท (กรุงเทพธุรกิจ 240145)

-การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ปี 2544 มีจำนวน 530,000 ราย เพิ่มขึ้น 14 % จากปี 2543 โดยการขายบ้านของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย 3 ไตรมาสของปีที่แล้ว ขายได้แล้วกว่า 13,000 ล้านบาท มากกว่ายอดขายทั้งปี 2543 ที่ขายได้ 12,000 ล้านบาท และในช่วง 3 ไตรมาสแรกของปี 2544 บริษัทอสังหาริมทรัพย์มีกำไรรวมกัน 1,379 ล้านบาท จากที่ขาดทุนมาตลอดช่วงวิกฤติเศรษฐกิจ (ผู้จัดการ 250145)

-การเกษตรและอุตสาหกรรม -ผลการรับจำนำข้าวเปลือกจนถึงวันที่ 28 .. 2545 ยกเว้นภาคใต้ มีเกษตรกรจำนำข้าวเปลือกกับ ... เกือบ 4 ล้านตัน มากที่สุดเป็นประวัติการณ์นับตั้งแต่เริ่มมีโครงการรับจำนำข้าวเปลือก โดยคิดเป็นจำนวนเกษตรกรทั้งสิ้น 465,365 ราย รับเงินกู้ไปแล้ว 20,706 ล้านบาท แยกเป็นการจำนำที่ยุ้งฉางของเกษตรกร 1,100,611 ตัน จำนวนเงิน 6,259 ล้านบาท และจำนำใบประทวนสินค้าที่ออกโดยองค์การคลังสินค้า (อคส.) และองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (...) 2,642,861 ล้านบาทจำนวนเงิน 14,447 ล้านบาท (ไทยรัฐ 020345) -ราคาข้าว ปัจจุบันราคาข้าวเปลือกเจ้าทุกชนิดเฉลี่ย ต่ำกว่าเป้าหมาย 200-300 บาทต่อตัน และข้าวเปลือกหอมมะลิอยู่ที่ 5,500-5,700 บาท ขณะที่ราคาเป้าหมายอยู่ที่ 6,500-7,000 บาท โดยมีสาเหตุมาจากข้าวไม่ได้คุณภาพ เนื่องจากมีฝนตกก่อนถึงวันเก็บเกี่ยว แถมราคาข้าวในตลาดโลกก็อยู่ในระดับต่ำ ทำให้เกษตรกรขายข้าวไม่ได้ราคา (ไทยรัฐ 020345)

-ธุรกิจการค้า คณะกรรมการว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) มีมติ กำหนดราคาควบคุมการจำหน่ายเหล็กและผลิตภัณฑ์เหล็ก 5 รายการ ได้แก่ 1. เหล็กแผ่นรีดร้อนชนิดม้วน ซึ่งมีมูลค่าการค้ารวม 44,000 ล้านบาท และมีปริมาณการใช้ 4,000,000 ตัน ราคาควบคุม 11.66 บาทต่อ กก. 2. เหล็กแผ่นรีดร้อนชนิดแผ่น มีมูลค่าการค้ารวม 48,000 ล้านบาท และปริมาณการใช้ 400,000 ตัน ราคาควบคุม 12.15 บาทต่อ กก. 3. เหล็กแผ่นรีดเย็นชนิดม้วน มีมูลค่าการค้ารวม 24,000 ล้านบาท และปริมาณการใช้ 1,500,000 ตัน ราคาควบคุม 16 บาทต่อ กก. 4. เหล็กแผ่นเคลือบสังกะสีชนิดม้วนแบบจุ่มร้อน มูลค่าการค้ารวม 21,000 ล้านบาท ปริมาณการใช้ 1,000,000 ตัน ราคาควบคุม 20.83 บาทต่อ กก. และ 5. เหล็กกล้าแผ่นไม่เป็นสนิมรีดเย็นชนิดม้วน มูลค่าการค้ารวม 8,400 ล้านบาท ปริมาณการใช้ 130,000 ตัน ราคาควบคุม 63 บาทต่อ กก. โดยจะมีการกำหนดราคาควบคุมไปจนถึงวันที่ 28 .. 2545 (ข่าว น.ส.พ. 220345) ยอดขายรถยนต์ไตรมาสแรกของปี 2545 มีจำนวน 83,655 คัน ขยายตัวถึง 35.47% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยแบ่งออกเป็นรถยนต์นั่ง 24,433 คัน อัตราการเติบโต 17.6% รถกระบะขนาด 1 ตัน 51,248 คัน เติบโต 43.2% รถยนต์เพื่อการพาณิชย์ 59,222 คัน เติบโตสูงสุด 44.6% แต่หากเทียบการเติบโตในเดือน มี..นี้มีการเติบโต 28.30% เมื่อเทียบกับเดือนที่ผ่านมาด้วยตัวเลขการขายทั้งสิ้น 32,126 คัน การเจริญเติบโตเกิดขึ้นในทุกๆตลาด แบ่งออกเป็น รถยนต์นั่ง 8,649 คัน เติบโต 1.3% รถกระบะขนาด 1 ตัน 20,090 คัน เติบโต 40.6% และรถยนต์เพื่อการพาณิชย์ 23,477 คัน เติบโตสูงสุดถึง 42.3% (ข่าว น.ส.พ. 180445)

-ภาวะธุรกิจการส่งออก รายงานผลการสำรวจกลุ่มสินค้าที่อัตราการขยายตัวของการส่งออกลดลง โดยเฉพาะที่มีอัตราการขยายตัวลดลงมูลค่าเกินกว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยกรมส่งเสริมการส่งออกพบว่า สินค้าไทยหลายรายการได้รับผลกระทบจากสินค้าที่ส่งออกมาจากประเทศจีน โดยเฉพาะเรื่องของต้นทุนและราคา โดยเฉพาะสินค้าในกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งถือว่าเป็นอุตสาหกรรมส่งออกของไทยที่มูลค่าสูงที่สุด ได้ทรุดลง 18.5% มีมูลค่าเหลือเพียง 2,254.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากสินค้าหลัก ได้แก่ เครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบรวมถึงแผงวงจรไฟฟ้า มีมูลค่าส่งออกลดลง 7% และ 42.6% ตามลำดับ กุ้งสดแช่เย็นและแช่แข็ง มีมูลค่าการส่งออกในปี 2545 เพียง 128.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 43.2% เมื่อเปรียบเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 44 เครื่องปรับอากาศและส่วนประกอบ มีมูลค่าการส่งออก 173.9 ล้านเหรียญ ลดลง 20% เสื้อผ้าสำเร็จรูปมีการส่งออก 383 ล้านเหรียญ ลดลง 17% ส่วนการส่งออกผ้าผืนและเส้นด้าย มูลค่า 114 ล้านเหรียญ ลดลง 14.5% เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจในญี่ปุ่น และสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นตลาดหลัก ชะลอตัวต่อเนื่อง รองเท้าและชิ้นส่วนมีการส่งออก 144 ล้านเหรียญ ลดลง 14.7% เนื่องจากความต้องการสินค้าในตลาดโลกชะลอตัว และจีนซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญมีการพัฒนาศักยภาพการผลิตและการตลาดอย่างรวดเร็ว อุตสาหกรรมเม็ดพลาสติก มีการส่งออกลดลง 27.5% เหลือมูลค่าเพียง 238.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากประเทศผู้นำเข้า หันไปนำเข้าสินค้าสำเร็จรูปมากขึ้น แทนที่จะนำเข้าเม็ดพลาสติก กลุ่มวัสดุก่อสร้าง การส่งออกเหล็กกล้าและผลิตภัณฑ์เหล็กมีมูลค่า 156.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 13.2% เนื่องจากมีสินค้าส่วนเกินออกสู่ตลาดมาก และมีการใช้มาตรการทางการค้าเพื่อปกป้องอุตสาหกรรมภายในที่สูงมาก (ไทยรัฐ 260445)

-ธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคม –การระดมทุนเพื่อขยายเครือข่ายรองรับการแข่งขัน นับตั้งแต่ต้นปี 2545 ธุรกิจสื่อสารมีการระดมทุนไปแล้วไม่ต่ำกว่า 80,000 ล้านบาท ทีเอออเร้นจ์ เซ็นสัญญากู้เงิน 14 สถาบันการเงิน จำนวน 28,200 ล้านบาท เมื่อกลางเดือน .. เพื่อขยายเครือข่ายที่จะรองรับจำนวนผู้ใช้ 2 ล้านคน บริษัทแอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส (เอไอเอส) ระดมทุนด้วยการออกหุ้นกู้ไปแล้ว 3 ครั้ง ในปีที่แล้ว และครั้งที่ 4 ซึ่งจะออกในต้นปีนี้จำนวน 10,000 ล้านบาท เพื่อใช้ในการขยายเครือข่ายจากเฟส